Leuk hoor, al dat ogenschijnlijk vanzelfsprekende babygeluk (#motherhood), maar wat als zwanger worden niet lukt? Schaamte en eenzaamheid liggen op de loer, want (bijna) niemand praat openlijk over toch veel voorkomende zaken als miskramen en onvruchtbaarheid. Vogue bepleit daarom: laten we er ook over praten als het níet lukt.

Advertentie - Lees hieronder verder

'Mijn ervaringen hebben me doen inzien hoeveel druk er op vrouwen staat om moeder te worden.'

Menigeen die de dertig gepasseerd is, kort geleden getrouwd of moeder van een peuter, krijgt met enige regelmaat de vraag: wanneer komt er (nog) een kind? Soms is die vraag leuk, want gesteld door je beste vriendin tijdens een etentje met veel witte wijn. Vaker is die vraag ongewenst, want je voor de voeten geworpen door een rare oud-collega, in de regen op straat. Of, het vervelendste scenario: de vraag wordt gesteld door wie dan ook, op het moment dat je heel graag zwanger zou willen worden, daar al een tijd je best voor doet, maar vooralsnog zonder succes.

NRC-columnist Renske de Greef noemde het afgelopen herfst in haar stripcolumn de ‘conversatiehandgranaat’. Ze doelt hiermee op de miskraam die ze in een pril stadium van haar zwangerschap kreeg, maar het begrip is toepasbaar op alles wat met niet (meteen) zwanger kunnen worden, afgebroken zwangerschappen en onvruchtbaarheid te maken heeft. Wat De Greef opviel aan haar ervaring, behalve dat deze natuurlijk teleurstellend en verdrietig was, was dat ze het lastig vond om te vertellen aan haar omgeving. De ongeschreven regel is immers: hou je zwangerschap de eerste drie maanden geheim. Ze schreef: ‘Alles wat voor die twaalf weken gebeurt is in nevelen gehuld. En daardoor hebben we niet geleerd te praten over de keren dat het misgaat.’ En de gevoelens die daarbij komen kijken: ‘Schaamte, een vaag gevoel van falen, je moet het in stilte doorstaan en snel, kop op, weer door. Het woord alleen al was zo vreemd en ongemakkelijk: een conversatiehandgranaat.’

Advertentie - Lees hieronder verder

Het woord waarop De Greef doelt is ‘miskraam’, maar zou net zo goed ‘onvruchtbaarheid’ of ‘ivf’ kunnen zijn. Want niet alleen de eerste drie maanden van een zwangerschap, maar eigenlijk de hele weg naar die zwangerschap.

'We praten maar al te graag over spontane bevruchtingen en zorgeloze zwangerschappen.'

Keeping up appearances

Tenzij die weg zonder hobbel verloopt, natuurlijk. We praten massaal maar al te graag over spontane bevruchtingen en zorgeloze zwangerschappen en posten grif plaatjes op social media van bolle buiken en beeldige baby’s. Bijna niemand toont de zoveelste negatieve zwangerschapstest of blauwe plekken van de hormooninjecties. We verschijnen liever met een verbeten glimlach en weggeslikte brok in de keel zwijgend op kantoor, dan dat we vertellen over de vrucht die we gisteravond na tien weken met veel tranen en bloed zijn verloren. Zelfs intieme vrienden weten vaak bar weinig over elkaars struggles op dit gebied. Ja, het wil bij die ene vriendin niet zo lukken met zwanger worden, maar erover praten? Dat durven we niet. Dat dit picture perfect (online) beeld ver bezijden de waarheid is, blijkt wel uit de cijfers. Wist je bijvoorbeeld dat ongeveer tien procent van de zwangerschappen eindigt in een miskraam (zo’n dertigduizend per jaar)? Dat twintig procent van de vrouwen langer dan anderhalf jaar nodig heeft om zwanger te worden en drie procent kinderloos blijft? (CBS)

Advertentie - Lees hieronder verder

Gelukkig staat de problematiek rondom zwanger- en ouderschap steeds meer in de belangstelling en spreken meer mensen hier publiekelijk over. Zo vertellen Arie

'We hebben niet geleerd om te praten als het misgaat.'

Kim, Chrissy en Garance

Internationaal is de laatste tijd een flink aantal vrouwen naar voren gekomen met hun verhaal. Kim Kardashian bijvoorbeeld, die openlijk vertelt over haar worsteling met de aandoening placenta accreta (waarbij de placenta vastgroeit aan de baarmoeder) en de draagmoeder die momenteel zwanger is van Kim en Kanye’s derde kind. En model Chrissy Teigen, die zich al jaren uitspreekt voor meer openheid over dit onderwerp, zelf na een jarenlang ivf-traject in 2016 met echtgenoot John Legend dochter Luna kreeg en mensen op het hart drukt: hou op met speculeren over waarom een vrouw wel of niet kinderen heeft, want je weet nooit wat zich achter gesloten deuren afspeelt. Tegen een dame die haar tijdens een persconferentie brutaal vroeg of ze het überhaupt op de natuurlijke manier geprobeerd had, of simpelweg met ivf ‘de daad’ probeerde te omzeilen, snauwde ze terecht: ‘Bedankt voor je vraag, jij heks. We hebben het negen jaar geprobeerd. Anders nog iets?Man Repeller’s Leandra Medine op haar beurt vulde het afgelopen jaar post na podcast over haar verdriet om een miskraam, de afschuw van haar eigen lichaam en de angst nooit moeder te zullen worden. Inmiddels is ze in verwachting van een tweeling.

Online mogul Garance Doré dan, die in het openhartige essay dat ze afgelopen zomer schreef voor Lena Dunhams onlinepamflet Lenny Letter vertelt over haar ivf-pogingen en het verterende, allesoverheersende gevoel dat niet zwanger worden je kan geven, namelijk: mijn leven is niet geslaagd zonder kind. Doré: ‘Veel van mijn vriendinnen waren moeder en ieder van hen was dat op geheel eigen wijze geworden. Sommigen op de klassieke manier, met een man en huwelijk. Anderen hadden geadopteerd, waren naar een spermabank gegaan of hadden de vrucht die was gegroeid uit een hete onenightstand gehouden. Het enige wat ze gemeen hadden was die uitdrukking op hun gezichten, eentje van vermoeide, maar intense vreugde. Hierdoor dacht ik: dit ís het. Dit is het geheim van levensgeluk.’ Doré vertelt hoe haar leven volledig in het teken komt te staan van zwanger worden en hoe haar relatie daaronder lijdt: ‘Die paar lange maanden stopte ik met leven. Ik stopte met koffie, alcohol, eten, uitgaan, reizen en plezier hebben. Ik voelde me voortdurend schuldig en er was altijd wel iets wat ik verkeerd kon doen. Daarbij was ik voortdurend opgezwollen en geagiteerd door de hormonen. Maar we moesten natuurlijk wel seksen. Dat is nu eenmaal wat je moet doen om zwanger te worden. Je zou het haast vergeten, zo druk ben je met vruchtbaar proberen te zijn.’

Advertentie - Lees hieronder verder

Sharing is caring

Als het proces van in verwachting raken zó intensief en emotioneel kan zijn, en accepteren dat moederschap misschien niet voor jou is weggelegd zo’n groot verdriet met zich meebrengt, hoe kan het dan in ’s hemelsnaam dat op deze onderwerpen nog steeds een taboe rust (de openheid van deze kleine club bekendheden daargelaten)? Gedeelde smart is immers halve smart en als je naasten niet weten wat je doormaakt, kunnen ze je onmogelijk de steun bieden die je nodig hebt. Juist daarom, vertelt Vogue’s eigen salesmanager Lilian Aperghis (37)*, is het belangrijk wél te praten over je struggles. Zelf proberen Lilian en haar man Nick nu twee jaar zwanger te worden. Eerst via de natuurlijke weg, toen met iui (kunstmatige inseminatie van de eigen partner) en uiteindelijk ivf.

Lilian: ‘Als mensen niet weten wat er in je leven speelt, kunnen ze simpelweg geen rekening met je houden. En dat voelt zó eenzaam. Ik ben vanaf het begin naar familie, vrienden en op mijn werk open geweest over onze situatie. Daar heb ik nooit spijt van gehad, want mensen zijn daarom heel lief voor ons. En, ook niet onbelangrijk, ik kan het nu aangeven als ik iets nodig heb. Een goede vriendin bijvoorbeeld wist wat er speelde, maar vroeg er nooit naar. Toen heb ik haar een mail gestuurd waarin ik uitlegde hoe ik worstelde met onze situatie en hoe belangrijk haar steun voor me was. Toen pas begreep ze hoezeer ik haar nodig had. Niet gek hoor, want als je dit zelf niet doormaakt is haast niet voor te stellen hoezeer dit je levensvreugde kan beïnvloeden.’

En, vertelt ze, als mensen weten wat er speelt, ben je ongemakkelijke situaties voor. Want het zal je maar gebeuren dat iemand over je opgezwollen, beurse ivf-hormoonbuik zegt: mag ik je feliciteren? ‘Ongemakkelijke momenten zijn er zat geweest de afgelopen jaren,’ vertelt Lilian. ‘Zit ik met een klant en collega’s in een werkoverleg, vraagt die klant ineens wanneer er nou eens baby’s komen. Dat zou ik heel graag willen, zeg ik dan, maar het wil nog niet zo lukken. Soms schrikken mensen van mijn openheid, maar ja, jíj vraagt het toch? Het lastigst zijn vaak de goedbedoelde adviezen die vervolgens loskomen. “Je moet je gewoon niet zo’n zorgen maken,” zeggen mensen dan. En: “Als je het loslaat, komt het goed.” Mijn antwoord is dan: vertel eens, hoe zie je dat voor je, als ik pillen moet slikken, twee keer per dag hormonen moet spuiten en drie keer per week naar het ziekenhuis in België moet rijden? Op die momenten zou ik willen schreeuwen: je hebt geen idee!’

Advertentie - Lees hieronder verder

'Zit ik met klanten in een werkoverleg, vragen ze ineens wanneer er nou eens baby komt.'

Over wat zij eraan gehad zou hebben als, aan het begin van hun traject, meer mensen hun verhalen met haar gedeeld zouden hebben, is Lilian resoluut: ‘Dat zou mij absoluut geholpen hebben. Kijk, dat vrouwen van boven de veertig tegen vruchtbaarheidsproblematiek kunnen aanlopen wist ik. Maar gezonde, jonge vrouwen, die braaf drie keer per week sporten? Ik wist niet dat zelfs in die groep het probleem zo groot is. Als ik dat had geweten, door erover te lezen of ervaringen van vrienden te horen, was ik misschien minder naïef geweest en door onze situatie overvallen.’

Een vol kinderloos leven

De verhalen van mensen als Garance Doré helpen haar nu te dealen met hun vruchtbaarheidsproblematiek: ‘Toen ik haar artikel las herkende ik veel. Wat ze zegt over zelfhaat en de druk die op je relatie komt te staan, en haar neiging spanning weg te lachen door met de ziekenhuiszusters geintjes uit te halen. Nick en ik hebben ook selfies staan maken in de gang van het ziekenhuis, om de zenuwen een beetje weg te nemen.’ Tussen al het fysieke ongemak en verdriet vindt Lilian het vooral belangrijk haar relativeringsvermogen niet te verliezen: ‘Ik wil nog steeds blij kunnen zijn voor vriendinnen als ze in verwachting raken. Genieten van die aanstekelijke vrolijkheid. En niet vergeten wat ik al in handen heb. De relatie tussen Nick en mij is heel goed. Zo goed, dat ik bijna bang ben er iets aan toe te voegen. Om als het ware het lot te tarten; ik heb nu al zo veel, moet ik nóg meer willen? Wie zegt dat het krijgen van een kind voor iedereen is weggelegd? Ik zie het inmiddels allang niet meer als vanzelfsprekendheid. Dit doet niets af aan mijn kinderwens, maar het helpt me wel die enigszins te relativeren.’

Of, in de woorden van Doré: ‘Mijn ervaringen hebben me eens te meer doen inzien hoeveel druk er op vrouwen staat om moeder te worden. Dat idee van having it all. Alsof je leven niet compleet zou kunnen zijn zonder kinderen. En de prestatiedrang, want als je tegenwoordig een kind wil, dan zorg je toch dat je het krijgt? Zo niet, dan heb je niet hard genoeg geprobeerd. Dat moet stoppen. We zijn ook compleet zonder alle hokjes aangevinkt te hebben. Zonder die prestigieuze baan. Zonder die fabuleuze bruiloft. En zonder het perfecte kind.’

*Lilian is inmiddels bijna 20 weken zwanger van haar eerste kind.