Welkom bij De Maand van de Pil van Vogue.nl, waar we gedurende vier weken artikelen publiceren rondom de anticonceptiepil en andere anticonceptie in Nederland: van persoonlijke verhalen over de pil als ultieme seksuele bevrijding van de vrouw en nieuwe hypes als de Glow app tot je meest prangende vragen aan de beste gynaecologen in ons land. In het volgende artikel lees je over de grote aanleiding van ons dossier: waarom stoppen zoveel met name millenial vrouwen (geboren tussen 1980-2000) nu met de pil?

Advertentie - Lees hieronder verder

Met de pil stoppen: veel vrouwen doen dit pas zodra ze alleen nog maar kunnen dromen van kirrende baby’s en Dior-rompertjes. Toch komt het steeds vaker voor dat de pilstrip de prullenbak in verdwijnt nog ver vóórdat er sprake is van een kinderwens. De meest gebruikte vorm van anticonceptie is op zijn retour. We zijn ‘pilmoe’, klinkt het in de media. En dat is terug te zien in de cijfers. Uit onderzoek van Rutgers en Soa Aids Nederland blijkt dat onder meisjes en vrouwen van 12 tot 25 jaar het gebruik van de pil is afgenomen van 74% in 2012 naar 64% in 2017. Ook laat een ander recent onderzoek van Rutgers, Seksuele gezondheid in Nederland 2017, zien dat het pilgebruik onder vrouwen tussen de 25 en 39 jaar met zo’n 10% is afgenomen ten opzichte van 2013. Waar komt deze trend vandaan? Waarom kiezen steeds meer (millenial) vrouwen voor een ander anticonceptiemiddel dan de pil?

Advertentie - Lees hieronder verder

‘Voor onze moeders was de pil heel fijn, omdat ze onbezorgd seks konden hebben.’

‘Troep’

‘Wat ik veel als reden hoor van vrouwen die niet aan de pil willen, is dat ze geen hormonen willen gebruiken,’ vertelt Aafke Koning, gynaecoloog bij Ziekenhuis Amstelland. ‘Terwijl dat best een grappig argument is, omdat je als vrouw van nature één bom hormonen bent.’ Maar bovenop de natuurlijke hormonen ook nog eens kunstmatige hormonen innemen, is voor steeds meer vrouwen uit den boze. Vooral in een tijd waarin clean en biologisch eten de norm is, voelt het gebruiken van de pil als ‘troep’ in je lichaam stoppen. ‘Voor onze moeders was de pil heel fijn, omdat ze onbezorgd seks konden hebben,’ vertelt journaliste Marjolein Stormezand die al jaren geleden stopte met de pil. ‘Maar voor de huidige generatie jonge vrouwen voldoet de pil niet meer. We gaan bewuster om met voeding en wat we in onze lichaam stoppen. Zo eet ik al heel lang geen vlees meer, mede omdat ik geen hormonen wil binnenkrijgen. En om diezelfde reden slik ik de pil niet meer.’ Dat beaamt ook studente Ella de Waart die na bijna twaalf jaar pilgebruik sinds negen maanden van de pil af is: ‘Behalve voor anticonceptie gebruikte ik de pil ook omdat ik heel erg last heb van acné. Ik was aan de Yasmin, een variant van de Diane 35-pil, die de acné-bacterie onderdrukt. Maar op een gegeven moment ben ik gaan denken: ‘als de pil mijn acné zo onderdrukt - dan is het effect blijkbaar zo sterk – dan kan toch niet goed zijn? Nu wil ik die troep echt niet meer in mijn lichaam hebben.’

Advertentie - Lees hieronder verder

Aankomen

Daarnaast heeft de pil een vrij lange lijst met bijwerkingen. Trombose is een van de bijwerkingen die de meest nare gevolgen kan hebben. Zo bleek ook uit onderzoek van Lareb, het het Nederlandse kenniscentrum op het gebied van geneesmiddelenveiligheid: in mei 2017 stond met grote letters in de kranten dat er in de afgelopen 25 jaar 77 doden zijn geweest als gevolg van - intussen omstreden - pilsoorten als Diane-35, Marvelon en Yasmin. Niet bepaald goede publiciteit voor de pil. Behalve een verhoogd risico op trombose, zijn er ook een hoop meer onschuldige- maar zeker niet minder vervelende - bijwerkingen van de pil. Denk aan: gewichtstoename en een opgeblazen gevoel. ‘Je kunt door de pil inderdaad wat vocht vasthouden en aankomen. Maar ik vraag wel altijd door bij mijn patiënten: ‘ben je gewoon aangekomen, of zijn je eetgewoonten veranderd? Meestal is het namelijk dat laatste’, legt Aafke Koning uit. ‘De pil kan er namelijk wel voor zorgen dat je meer zin krijgt in ‘verkeerd’ voedsel. Dat is vaak de achterliggende reden dat vrouwen ervan aankomen, niet per se door de pil zelf.’

‘Het verschil toen ik stopte met de pil was extreem. Het aantal orgasmes steeg explosief.'

Minder zin

Ook een lager libido is een veel gehoorde klacht binnen het rijtje met bijwerkingen van de pil. Schrijfster Bregtje Hofstede publiceerde in 2015 het artikel ‘Het is tijd om te stoppen met de pil (want die verpest je seksleven)’ op De Correspondent. ‘Het verschil toen ik stopte met de pil was extreem. Het aantal orgasmes dat ik beleefde ging van één keer in de twee maanden naar tien keer per week’, vertelde Bregje naar aanleiding van haar artikel bij RTL Late Night. Het minder zin in seks kan liggen aan het feit dat de pil het hormoon testosteron – dat ook belangrijk is in vrouwenlichamen en onder meer verantwoordelijk is voor je seksdrive – verlaagt. Dat zegt gezondheidswetenschapper Yvette Zimmerman van het biomedische onderzoeksbedrijf Pantarhei Bioscience in een NRC-artikel van maart 2017. Volgens Zimmerman heeft testosteron ‘invloed op de stemming, op de energieniveaus, op de zin in seks, en op het gemak waarmee je opgewonden kunt raken’.

Advertentie - Lees hieronder verder

Ook Marjolein had last van een lager libido toen zij nog aan de pil was: ‘De belangrijkste reden om een anticonceptiemiddel te gebruiken - om zorgeloos seks te kunnen hebben - leek plots niet meer zo relevant. Maar ook andere emoties werden afgevlakt: ik had over het algemeen weinig zin in dingen. Dat is nu ik van de pil af ben gelukkig wel anders.’

Huilbuien

Behalve een verminderd libido zijn veelgehoorde klachten bij vrouwen die aan de pil zijn, dat ze last krijgen van emotionele buien en/of depressieve gevoelens. Ook aan deze bijwerking wordt in de laatste jaren veel meer aandacht besteed dan voorheen. Zo komt in hetzelfde NRC-artikel experimenteel psycholoog Estrella Montoya aan het woord die aan de Universiteit Utrecht onderzoek doet naar de invloed van de pil op emoties en gedrag. Montaya legt in het artikel uit dat één tot tien procent van de vrouwen door de anticonceptiepil last krijgt van depressieve stemming of stemmingsveranderingen. Ook Ella had last van deze nare bijwerking: ‘Nu pas merk ik hoe emotioneel ik was toen ik aan de pil was. Ik had veel vaker last van huilbuien. Sinds ik ben gestopt, lijkt het alsof er het wazige dekentje in mijn hoofd is verdwenen. Ik kan veel helderder nadenken.’ Naast de lange lijst met bijwerkingen is de pil ook vrij onpraktisch als je bijvoorbeeld vaak onverwachts ergens blijft logeren of vergeetachtig bent. Daarnaast is de werking van de pil al minder wanneer deze bijvoorbeeld wordt gecombineerd met antibiotica of een ander medicijn.‘Ik slikte al heel lang de pil, maar ben daarmee gestopt omdat ik als gevolg van een depressie wilde starten met Sint-Janskruid,’ zegt de 27-jarige Daniëlle Meersma. ‘Maar toen bleek dat Sint-Janskruid de werking van de anticonceptiepil kan verminderen, besloot ik op zoek te gaan naar alternatieven.’

Advertentie - Lees hieronder verder

Spiraal

Veel vrouwen worstelen met het vinden van een alternatief voor de pil. Uit cijfers van het CBS blijkt dat steeds meer vrouwen het spiraal verkiezen boven de pil. Toch ben je, wanneer je bijvoorbeeld kiest voor de Mirena-spiraal, niet vrij van hormonen en dus bijwerkingen. Sterker nog: vorig jaar bleek uit onderzoek van Erasmus MC dat de hormoonhoudende spiraal - in tegenstelling dan werd gedacht - niet alleen lokaal effect heeft maar ook andere delen van het lichaam negatief kan beïnvloeden. Zo bleek dat uit die studie dat vrouwen met een hormoonspiraaltje een algeheel verhoogde stressrepons en een hoger cortisolniveau in hun bloed hebben dan vrouwen die een andere vorm van anticonceptie gebruiken.

Ook is het een misvatting dat anticonceptiemiddelen die in de vagina worden geplaatst, zoals de Nuva-ring, plaatselijk hormonen afgeven en daardoor een minder hormonale werking hebben; feitelijk kun je dan net zo goed de pil slikken, behalve dat het iets meer gemak biedt omdat je er minder vaak aan hoeft te denken.

Temperaturen

Een alternatief voor het hormoonspiraal is het koperspiraal, maar ook daar doen talloze horrorverhalen (hallo, hevige bloedingen en helse pijn!) de ronde over. Een hormoonvrije anticonceptievorm die aan populariteit lijkt te winnen zijn methodes waarbij je je cyclus in kaart brengt door je temperatuur op te meten. De lichaamstemperatuur van een vrouw is iets hoger na de ovulatie dan daarvoor; op die manier weet je precies wanneer je ovuleert en dus wanneer je het beste onbeschermde seks kunt vermijden. Toch zit er ook een ‘maar’ aan deze methode, zo vertelt Aafke Koning: ‘Je lichaamstemperatuur stijgt pas als je je ovulatie hebt gehad. Dus is het lastig te voorspellen wanneer je precies ovuleert en dus op je vruchtbaarst bent.’ Wel kun je in apps als en Kindara nauwgezet alle waarden van je lichaam bijhouden, waardoor je een steeds beter inzicht krijgt in wanneer je wel seks kan hebben zonder bescherming (‘groene dagen’) en beter geen seks kunt hebben zonder condoom (‘rode dagen’). Daniëlle probeerde de app Natural Cycles een tijdje uit, maar vond er ook geen heil in: ‘De methode dat je je temperatuur moet opmeten, is misschien voor mensen met een gestructureerd leven, die altijd op tijd naar bed gaan en op hetzelfde tijdstip wakker worden, wel te doen maar voor mij met mijn onregelmatige leven niet echt geschikt. Zo kan je temperatuur al niet kloppen als je een keer alcohol hebt gedronken of hebt uitgeslapen. Bovendien vond ik dat er uiteindelijk best veel dagen zijn, waarop je geen seks zonder condoom kunt hebben, dus ben ik er maar mee gestopt.’ Uiteraard kun je er ook voor kiezen om de ‘pull-out-methode’ te hanteren, maar ook daarbij is het risico aanwezig dat je net te laat bent of een keer in een dronken bui niet zo streng bent. Daarnaast is er nog steeds een kans op zwangerschap, ook al doe je een 'pulling out', want in de vloeistof die vrij kan komen uit de penis voor het klaarkomen kunnen ook spermacellen zitten die voor bevruchting kunnen zorgen. Tot slot kun je natuurlijk ook gewoon een condoom gebruiken, maar ook daarbij zijn kansen op ‘ongelukjes’ niet geheel afwezig. Conclusie: de pil is verre van perfect, maar de alternatieven zijn helaas ook niet altijd ideaal. Het enige dat je kunt doen is het uitproberen van verschillende anticonceptievormen en erachter komen wat het beste bij jouw lichaam en lifestyle past.

De namen Ella de Waart en Daniëlle Meersma zijn om privacy redenen gefingeerd. Anti-conceptie is een serieus onderwerp dat je bespreekt met je huisarts of gynaecoloog. Hoed je voor vage informatie online of informatie van commerciële partijen. Thuis onbespreekbaar? Kijk op nvsh.nl, de Nederlandse Vereniging voor Seksuele Hervorming, een onafhankelijke organisatie met een goede reputatie.