Waarom onze obsessie met wellness ongezonder is dan we denken

We willen allemaal zo gezond mogelijk zijn, maar wat gebeurt er als die zoektocht naar optimaal welzijn verandert in een ongezonde verslaving? Jezelf in een 'self-care project' veranderen kan namelijk gevaarlijker zijn dan je denkt, zo ontdekt Vogue (al is er, gelukkig, wat aan te doen).

imaan hammam voor vogue nederland in het water
Bibi Cornejo Borthwick, Vogue Nederland, maart 2019.

Ook veel dagplanningen op je Instagramfeed voorbij zien komen gedurende de pandemie? Je bent niet de enige. De invulling is zelden hetzelfde – dat verschilt per influencer of zelfbenoemde gezondheidsgoeroe – maar over het algemeen slaat vroeg opstaan, sporten, gezond eten en creatieve mindfulness de klok. Terwijl we druk bezig zijn met het creëren van het nog onbekende 'nieuwe normaal', raken velen van ons verzonken in een heel ander gebied: dat van de wellness-ideologie.

Welzijn draait in de basis vooral om een gebalanceerd leven, waarbij hoofd en lichaam in evenwicht zijn. Veel elementen die daarbij komen kijken, zoals genoeg slapen, mediteren, voeding, yoga, en natuurlijke geneesmiddelen, zijn geen nieuwe uitvindingen. Toch verpakken lifestylemerken zoals Gwyneth Paltrow's platform Goop dergelijke handelingen nu opnieuw, terwijl talloze andere culturen al járen op die manier leven.

In 1979 noemde de Amerikaanse journalist Dan Rather wellness nog 'een woord dat je niet elke dag hoort'. Vier decennia later is het een onderdeel van onze reguliere woordenschat geworden. In 2018 werd geschat dat de internationale wellness-markt zo'n 6,7 triljoen dollar waard is, bijna een half keer groter dan de wereldwijde gezondheidseconomie. Deze focus op positiviteit heeft echter niet alleen maar geresulteerd in positieve gevoelens: uit Gallup's rapport van 2019 blijkt dat mensen meer negatieve ervaringen met het thema dan ooit hebben.

Reguleren wat we kunnen

Carl Cederström, hoogleraar aan de universiteit van Stockholm en co-auteur van The Wellness Syndrome, beschrijft onze huidige obsessie met welzijn als een vreemde omgang met sociaal isolement. Door advies van 'experts' te gebruiken om elk aspect van ons leven vorm te geven, ga je namelijk vaak met een tunnelvisie naar je dagindeling kijken. 'Je behandelt jezelf dan niet als een mens, maar als een project,' licht Cederström toe. Het grootste voorbeeld hiervan is wellicht nog wel de quote 'het ging nooit om een tijdstekort, maar disciplinetekort', die nu overal op social media opduikt en motiverend bedoeld is.

This content is imported from {embed-name}. You may be able to find the same content in another format, or you may be able to find more information, at their web site.

Hoewel het verlangen naar een gedisciplineerd dagschema ons nu ook een gevoel van controle kan geven (vooral in deze onzekere tijden), kan het ook ziektes als orthorexia opleveren, waarbij men alleen nog maar gezond voedsel durft te eten. Cederström hoopt dan ook dat deze pandemie onze fixatie op welzijnstrends zal veranderen. 'Het is een wake-up call voor de mensen die nog steeds toegewijd zijn aan deze levensstijl,' vertelt hij aan Vogue. 'We kunnen thuis blijven en onze uren tot de laatste seconden reguleren, we kunnen alles zo efficiënt mogelijk indelen en sporten tot we extreem fit zijn, maar waarom doen we dat nou echt, aan het einde van de dag?'

Er lijkt dan ook een opstand tegen welzijn en productiviteitsdruk te ontstaan. Nadat The Balanced Blonde-blogger Jordan Younger deelneemt aan een 'waterchallenge' van 14 dagen, herinnert actrice en activiste Jameela Jamil ons eraan dat we niet dun, maar levend uit deze pandemie moeten komen. Ook op Twitter, waar mensen satirische memes maken over lifestyle-bloggers die maar blijven doorrazen over 'positiviteit tijdens de lockdown', is de kritiek niet mals.

Zien: Cato van Ee's yogaroutine voor thuis

Toch zal de denkwijze rondom self-care niet zomaar collectief veranderen. André Spicer, de andere co-auteur van The Wellness Syndrome en docent in Londen, benadrukt dat onze blik op welzijn een ideologie op allerlei vlakken is geworden – dat brengt daarmee ook een minderwaardigheidsgevoel bij de mensen die níet participeren in deze levenskeuzes. 'Wie niet op zijn of haar lichaam let zoals dat van je verwacht wordt, wordt als lui of ongedisciplineerd bestempeld,' legt hij uit. Dit veroordelende gedrag blijft maar doorgaan, terwijl verschillende studies aantonen dat een hoop fysieke indicatoren van welzijn, zoals dun zijn, niet in verband staan met een daadwerkelijk goede gezondheid. Zo toont een studie uit 2016 aan dat niet-fitte dunne mensen een grotere kans hebben op diabetes dan fitte mensen met overgewicht.

Wanneer welzijn een gevaarlijk gebied betreedt

Deze vertekende kijk op gezondheid, en discriminatie jegens de mensen die als 'ongezond' worden beschouwd, is misschien wel het meest gevaarlijke aan wellness. De impact op de lichamelijke gezondheid is namelijk aanzienlijk – dikke mensen die zich gediscrimineerd zouden voelen op dit gebied zouden een kortere levensverwachting hebben dan dikke mensen die dat niet ervaren, blijkt uit deze studie uit 2015.

Een ander gevaarlijk element draait om de gedachte dat je door 'positief denken' zou kunnen zijn wie je zou willen, en dat vervelende gebeurtenissen het resultaat van je eigen gedrag zijn, stelt Spicer. Hij omschrijft dit als een 'erg controversiële beweging in de psychologie' omdat deze manier van denken je juist een naar en eenzaam gevoel kan opleveren. Het voedt daarnaast zelfhaat en is net zo schadelijk als het praten over mensen die vatbaarder zouden zijn voor het coronavirus door al bestaande gezondheidsproblemen – alsof het op een bepaalde manier toch hun fout is.

Veel elementen van wellness kunnen je zeker een handje helpen in het leven, zoals dankbaarheid, sporten, gezond eten en mediatie, maar wanneer de boel obsessief benaderd wordt, werkt het níet. Laurie Santos, docent psychologie op de universiteit van Yale, biedt veel praktische (én wetenschappelijk onderbouwde) tips voor een gelukkiger leven tijdens haar populaire The Science of Well Being-cursus. Dit draait vooral om het maken van sociale connecties en het uitvoeren van kleine, sympathieke gebaren. Het verschil zit 'm bij Santos in de focus op wetenschap en zelfcompassie. 'Jezelf niet gek maken en het langzaamaan doen is één van mijn belangrijkste speerpunten,' vertelt ze. 'Veel wellness-zaken op Instagram kunnen je bijna een competitief gevoel opleveren. Terwijl de wetenschap juist onderstreept dat continu vergelijken je geen beter, maar slechter gevoel oplevert.'

Terwijl deze globale pandemie talloze levens kost – omdat veel mensen niet eens gebruik kunnen maken van basisgezondheidszorg – werkt onze focus op wellness individualisme alleen maar meer in de hand. Het voedt onze voordelen over gezondheid en maakt ons zo uiteindelijk ongelukkiger. Santos komt met een alternatief: focus op anderen en keer niet teveel in jezelf. Zo verbeter je uiteindelijk je eigen geluk en geef je ook gehoor aan één van de menselijke basisbehoeften: sociale verbinding. Iets waar we momenteel collectief, op 1,5 meter afstand, zo enorm naar verlangen.

This content is created and maintained by a third party, and imported onto this page to help users provide their email addresses. You may be able to find more information about this and similar content at piano.io
Advertentie - Lees hieronder verder
Meer van Health & Fitness