Hoe het najagen van likes op social media al een decennium onze generatie beïnvloedt

Vogue onderzoekt de psychologische effecten van onze groeiende verslaving aan social media van het afgelopen decennium.

likes-social-media-generatie-invloed-impact
Vogue Nederland, oktober 2018, Antoine Harinte.

Ieder social media platform begon onschuldig. Twitter was een plek voor breaking news en vooruitstrevende meningen over actualiteit. Facebook werd gebruikt om persoonlijke foto’s en updates te delen met vrienden en familie. En in eerste instantie draaide Instagram helemaal niet om het individu, maar was het een prachtig gecureerd visueel platform voor kunst, stijl en fotografie. Hoewel elk platform elementen van hun bescheiden begin heeft behouden, heeft het afgelopen decennium een ontembare donkere kant van social media onthuld.

Twitter is een platform voor hate speech geworden. Facebook’s data privacy policies zijn meerdere malen in opspraak gekomen, toen bleek dat onze data met bedrijven en politieke partijen wordt gedeeld. Instagram is herhaaldelijk verkozen tot de slechtste app voor de mentale gezondheid van jongeren. Niet alleen door het onrealistische beeld van schoonheid en succes dat door influencers – die daarvoor betaald worden – op het platform wordt verspreid, maar ook omdat het grootste deel van de gebruikers enkel hun ‘beste zelf’ op platform presenteren.

'Drie uur per dag surfen op social media vergroot de kans op angststoornissen en depressie'

Er is al veel onderzoek gedaan naar de effecten van social media op jongeren. Bijvoorbeeld het onderzoek van JAMA Psychiatry, waar 6.600 Amerikaanse adolescenten aan deelnamen. Uit dat onderzoek bleek dat meer dan drie uur per dag surfen op social media de kans op angststoornissen en depressie vergroot. Een ander onderzoek met 16.000 Chinese adolescenten, dat gepubliceerd werd in Elsevier, vond eenzelfde verband tussen screen time en depressie. De auteurs van het onderzoek concludeerden dat de resultaten een ‘belangrijk probleem voor de volksgezondheid’ aantonen. Uit een enquête van Girl’s Attitudes bleek dat maar liefst 61% van Britse meisjes tussen de 11 en 21 jaar het gevoel heeft dat ze er ‘perfect’ uit moet zien.

Deze studies vertellen ons eigenlijk wat we al wisten, omdat we het zelf al jarenlang ervaren. Het is lastig om kwantitatieve data te produceren over de manier waarop social media ons gedrag beïnvloedt, omdat de technologie nog zo nieuw en constant in ontwikkeling is. Toch zijn er duidelijk een aantal thema's die de ervaring van onze generatie met social media in de 2010s karakteriseren.

modellen backstage telefoon modeshow
Francois Guillot

1. We worden veel meer geprikkeld, maar dit heeft ervoor gezorgd dat onze aandachtsspanne is ingekort

Herinner je je nog hoe het is om je te vervelen? Wanneer je ergens voor in de rij moest staan of in de wachtkamer van de tandarts zat. Tegenwoordig heb je dat gevoel alleen nog maar wanneer je telefoon uitvalt en er geen oplader in de buurt is.

In de afgelopen twintig jaar is de aandachtsspanne van de mens gereduceerd tot slechts acht seconden. Dat is nog korter dan dat van een goudvis. Notificaties, eindeloos scrollen, autoplay en de aantrekkelijke, felgekleurde designs van apps hebben ons concentratievermogen ernstig beïnvloedt.

‘Uit onderzoek blijkt dat wanneer een smartphone in je buurt is, het moeilijker is om te je te concentreren. Zelfs wanneer je die smartphone niet gebruikt,’ vertelt sociaal psycholoog Erin Vogel uit San Francisco.

In zijn TED Talk How a handful of tech companies control billions of minds every day legt voormalig Google design ethicus en Silicon Valley rebel Tristan Harris uit hoe social media ontworpen is met behulp van overtuigingspsychologie, zodat je blijft terugkomen voor meer. Hij refereert naar de ‘aandachtseconomie’, waarbij apps onderling moeten vechten om de tijd van de gebruiker.

‘Mijn concentratievermogen is verdwenen,’ vertelt social media specialist Natasha Slee, die social media strategieën en content creation voor mediamerken verzorgt. ‘Ik kon me erg vinden in de poster van Douglas Coupland waar "ik mis mijn pre-internet brein" opstond. Ik mis wat ik vroeger deed op de momenten waarop ik nu naar mijn telefoon grijp om te scrollen. Je omgeving in je opnemen en communiceren met elkaar IRL heeft plaatsgemaakt voor passief content consumeren. Ik vraag me vaak af hoe mijn leven eruit zou zien zonder social media: zou ik slimmer zijn? Zou mijn relatie beter zijn? Zou ik fitter zijn? Meer gecultiveerd?’

streetstyle foto vrouw telefoon
Hong Sungoh

2. We objectiveren onszelf, voor zowel ons uiterlijk als onze levens

We beoordelen niet alleen anderen op basis van een serie foto’s wanneer we besluiten om te volgen of te ontvolgen en te liken of verder te scrollen, maar hebben zo ook geleerd onszelf van buitenaf te beoordelen. Kom je over als succesvol, sociaal, aantrekkelijk en like-able? We identificeren onszelf met onze best verkoopbare eigenschappen en adverteren die op social media op een manier die erg onnatuurlijk zou aanvoelen voor generaties voor ons. ‘Instagram heeft ons gevormd tot mini brands en visuele dagboekschrijvers,’ bemerkt Slee.

Het jezelf zien en beoordelen zoals anderen dat zouden doen, wordt zelfobjectivering genoemd. Psycholoog Dr Helen Sharpe specialiseert zich in de mentale gezondheid van adolescenten en legt uit: ‘Zelfobjectivering komt voort uit objectificatie, waarbij je waarde als individu volledig gebaseerd wordt op je lichaam. Door je daar bewust van te zijn, sta je onder constant toezicht van andere mensen en kijken zij naar je om erachter te komen wat je waarde is. Na verloop van tijd begin je dat te internaliseren, zodat je ook bij jezelf 'onder toezicht’ komt te staan. Je bent voortdurend jezelf aan het evalueren om zo ‘waardevol’ mogelijk te zijn. Dat past perfect bij social media en het idee dat je daar één bepaalde versie van jezelf kunt laten zien.’

jennifer lopez kim kardashian kanye west met gala selfie
Kevin Tachman/MG19

3. We dromen dezelfde dromen, we willen dezelfde dingen

Social media presenteert een bekrompen beeld van wat het is om succesvol te leven, door het vieren van visuele lifestyles, Instagrammable outfits en glamoureuze carrières. Er is niets Instagrammable aan een kantoorbaan, werken in een ziekenhuis of lesgeven. De ambities van de volgende generatie zijn een bevestiging van dit effect. Toen affiliate marketing netwerk AWIN de vraag ‘wat wil je worden als je groot bent’ stelde aan een groep Britse elf- tot zestienjarigen, waren het tweede en derde meest gegeven antwoord ‘social media influencer’ en ‘YouTuber’. Volgens de Indian Kids Digital Study 2019 vraagt 73 procent van de kinderen die social media gebruiken hun ouders om producten te kopen die ze geadverteerd hebben zien worden door influencers die zelf kind zijn. In de longread ‘De gevaren [die] op de loer liggen voor jongeren in het najagen van social media likes' die op Channel News Asia verscheen, vertelt een Singaporese ouder hoe ze haar vijfjarige voor de spiegel vond terwijl het kind een vlogger imiteerde en zei: ‘Klik hier om te abonneren. Klik hier voor meer.’

We kunnen niet allemaal influencers, YouTubers en #Girlbosses zijn met super succesvolle side hustles. Social media heeft ons ambitieuzer gemaakt met alle inspirerende quotes die gepost worden over de beste proberen te zijn en het volgen van je dromen. Maar het heeft er ook voor gezorgd dat er een enorme druk is ontstaan om uitzonderlijk te zijn – vooral binnen een beroep dat digitaal gewaardeerd wordt.

publiek foto's telefoon concert
Victor Boyko

4. Het positieve nieuws: we hebben onze collectieve kracht leren gebruiken

De positieve kant van social media is dat het ons heeft empowered. We realiseren ons dat er kracht zit in aantallen. We hebben met social media de mogelijkheid om contact te maken met anderen. In eerste plaats zodat we ons minder eenzaam voelen, ten tweede om verandering te bewerkstelligen.

‘Het zien van een wereldwijde community van zwarte vrouwen die actief is op social media, heeft mijn bestaan gevalideerd op manieren die ondenkbaar voor mij zouden zijn geweest zonder de constante herinnering van de vrouwen die ik bewonder op social media,’ vertelt creative en editorial content consultant Lynette Nylander.

Van de online lhbtq+ community tot de body positivity beweging en #MeToo, social media heeft een gevoel van eenheid gecreëerd en collectieve kracht mogelijk gemaakt. Het heeft ervoor gezorgd dat we elkaar kunnen onderwijzen, voor elkaar kunnen pleiten en we een gevoel van gemeenschap hebben. Het heeft een stem gegeven aan hen die normaal het zwijgen werd opgelegd.

Dus, wat wordt de volgende stap?

Millennials en Gen Z’ers waren de proefkonijnen van social media. In het afgelopen jaar is het tij beginnen te keren. Het aantal Silicon Valley rebellen die zich uitspreekt is aan het groeien. Facebook en Instagram tonen eindelijk moeite te willen doen door het verwijderen van likes. Steeds meer influencers schrijven artikelen en posts die de waarheid achter hun ‘perfecte’ leven blootleggen. 'Op een bepaald moment ben ik mijn ‘deelbare’ zelf gaan zien als mijn ware zelf en ben ik iedere neiging die mijn likeability zou kunnen aantasten gaan begraven. Tot op het punt dat ik niet eens meer wist dat ik die neigingen had,’ vertelt Tavi Gevinson in haar exposé getiteld Who Would I Be Without Instagram? gepubliceerd op The Cut.

Nu we ons beginnen te realiseren dat de droomlevens die social media ons verkopen toch niet zo perfect zijn, kunnen we opnieuw uitvinden wat we daadwerkelijk willen als vrijdenkende individuen – in plaats van verslaafde content consumers.

Erin Vogel is hoopvol: ‘Wanneer we het gebruiken in moderatie, kan social media meer nuttigs toevoegen dan schade aanbrengen voor de meeste gebruikers. Ik verwacht niet dat het ooit een volledig positieve ervaring zal zijn, maar het kan wel zijn voordelen hebben.’ Ze benadrukt ook de noodzaak voor meer onderzoek – ‘om te leren begrijpen wanneer social media schadelijk is, en wanneer het ongevaarlijk is (of zelfs nuttig)’.

Slee zegt dat ze ‘social media alleen maar verder kan zien ontwikkelen in de volgende generatie. Het is inmiddels zo'n onderdeel geworden van onze cultuur dat het verder gaat dan de apps op onze telefoons. Ik kan me niet inbeelden dat het in het komend decennium verdwijnt.’ Ze hoopt dat platforms de verantwoordelijkheid nemen voor de verslavende werking van hun designs.

De 2010s waren de proefperiode. Als de technologie die social media aandrijft op een bepaalde manier bewustzijn kan ontwikkelen, mogelijk met behulp van kunstmatige intelligentie, en als gebruikers zelf verantwoordelijkheid kunnen nemen voor de gevolgen die hun posts van zelfpromotie en gemene tweets kunnen hebben voor anderen, zou de 2020s het decennium kunnen worden waarin maatschappelijke hervormingen in een stroomversnelling raken. Als, als, als.

Advertentie - Lees hieronder verder
Meer van Cultuur