Het verliezen van een kind tijdens een zwangerschap is een van de meest pijnlijke gebeurtenissen waar veel vrouwen, rijk of arm, wit of zwart, jong of oud, mee te kampen krijgen. In Nederland verliest één op de tien zwangere vrouwen het kind in de eerste twaalf weken. Een miskraam komt dus vaker voor dan we denken. Toch is het voor velen een taboe om hier openlijk over te praten, tenminste dat was het vroeger zeker.

This content is imported from {embed-name}. You may be able to find the same content in another format, or you may be able to find more information, at their web site.

Het verwerken van een miskraam

Gelukkig leven we vandaag de dag in een wereld waar oversharing het nieuwe normaal is. Bekende vrouwen, als Beyoncé, Michelle Obama en reeds Chrissy Teigen delen hun zwangerschapservaringen en de bijhorende complicaties maar al te graag voor the greater good. Zo schreef Meghan Markle in haar essay voor The New York Times over haar miskraam afgelopen zomer, en liet Chrissy zien hoe ze samen met haar familie de tijd neemt om haar doodgeboren zoontje Jack te eren, te rouwen en uiteindelijk ook weer te helen. Gedurfde stappen van bekende vrouwen die ons lieten zitten met de vraag: hoe rouw je na een miskraam of het verliezen van een pasgeboren baby?

We vroegen het aan Merith Cohen de Lara, gz-psycholoog en eigenaar van Psyche & Zwangerschap, een verwijs- en kenniscentrum voor zwangere vrouwen en nieuwe moeders. Merith begeleidt dagelijks vrouwen die tijdens of na een zwangerschap last hebben van ernstige psychische klachten. Omgaan met en het bespreekbaar maken van verlies, is voor haar – op z’n zachts gezegd - dagelijkse kost.

Vanwege je werk help je dagelijks vrouwen met het verwerken van hun verlies. Deze vrouwen moeten de miskraam of doodgeboorte nog een plekje geven. Wat is nou het belangrijkste tijdens dit rouwproces?

De belangrijkste stap is het erkennen dat je iets hebt verloren, maar ook beseffen dat verlies normaal is. Verlies hoort, hoe je het wendt of keert, soms bij het leven. De meeste vrouwen en stellen die bij mij komen hebben vaak moeite met het accepteren hiervan. We hebben het dan samen over hoe ze hiermee het beste om kunnen gaan. Het verliezen van een kindje door een miskraam of doodgeboorte is namelijk een particulier verlies, nog niemand kende het kindje. Er zijn geen collectieve herinneringen aan het kind, alleen maar fantasieën die de ouders samen hebben gecreëerd. Na het verlies moet je ook afscheid nemen van die fantasie en de toekomst die je voor ogen had. Dat maakt het verwerken van het verlies vaak zo eenzaam en moeilijk.

'Als zo iets gebeurt staat je leven even stil. Dat mag je best delen.'

Het zijn niet alleen vrouwen, maar ook mannen die hun verdriet moeten verwerken. Toch hoor je hier niet veel over, hoe ga jij hiermee om?

Je ziet vaak dat mannen het verlies anders verwerken dan vrouwen. Het grote verschil is dat een vrouw zich gelijk aanpast op het moment dat ze ontdekt zwanger te zijn. Het kindje groeit immers in haar lichaam. Bij mannen gaat het toch iets anders, die worden vader via de vrouw, wanneer de baby er echt is. Het kindje is voor hen iets abstracter, ze hebben de baby nog niet gevoeld. Maar, natuurlijk hebben zij ook verdriet en daar moet aandacht aan worden besteed. Er is geen hiërarchie voor leed, en niet iedereen gaat op dezelfde manier om met hun verdriet. Juist hierdoor is het voor stellen belangrijk om vooral na te denken over hoe je vanuit huis uit hebt geleerd om te gaan met verlies en het rouwen hiervan. Zo kunnen stellen onderling ook meer begrip voor elkaars verdriet -en de omgang hierin- hebben.

Een miskraam of doodgeboorte is natuurlijk ook schrikken voor de kinderen in het gezin. Die krijgen nu opeens geen broertje of zusje meer…

Ook kinderen mogen verdriet hebben in het leven, dat kan je niet wegnemen. En ouders mogen hun eigen verdriet zeker laten merken aan hun kinderen, je mag best vertellen dat je het anders had gewild. Als zo iets gebeurt staat je leven even stil. Dat mag je best delen. We kunnen onze kinderen niet hun hele leven beschermen tegen alle ellende en narigheid. We moeten ze juist leren dat ook dit onderdeel is van het leven. Het is wel belangrijk dat je goed oplet in welke mate je het verdriet deelt, er moet een balans zijn.

'Ze is er open en eerlijk over, zonder het publiek spreuken en middeltjes te verkopen die de complicaties zogenaamd kunnen voorkomen.'

En naasten, wat kunnen zij betekenen tijdens dit proces?

Het enige wat je als vrienden en familie kan doen is het verlies erkennen. Bagatelliseren met uitspraken zoals, ‘je was toch nog maar net zwanger’ of ‘gelukkig heb je wel al een kind’, hoor je op dat moment niet te doen. Ook moeten naasten begrijpen dat het niet hun eigen verdriet hoeft te worden en dat er geen oplossing is voor het verlies. Het bieden of zoeken van een oplossing heeft geen zin. Als vrienden en familie moet je dus niet bagatelliseren, ook niet ontkennen, maar gewoon erkennen. Geef je vriendin, vriend of familielid de ruimte om erover te praten.

Tegenwoordig spreken ook bekendheden zich uit over hun niet zo positieve zwangerschapservaringen. Denk je dat dit echt helpt dit?

Het feit dat de vrouwen die we vaak op een voetstuk plaatsen laten zien dat ook zij complicaties tijdens hun zwangerschap kunnen ervaren helpt zeker. Ik hoop dat we hiermee zien dat het leven niet maakbaar is. Een miskraam of doodgeboorte kan iedereen overkomen. En het mooie eraan, vooral bij Michelle Obama, vind ik dat zij het zelf niet ziet als iets waarin ze heeft gefaald. Ze is er open en eerlijk over, zonder het publiek spreuken en middeltjes te verkopen die de complicaties zogenaamd kunnen voorkomen.

Om even terug te komen op dat ‘persoonlijk falen’… Er zijn toch veel vrouwen die het wel zo ervaren, waar ligt dit volgens jou aan?

Ik denk dat dit veel te maken heeft met onze maatschappij. We leven namelijk in een tijd waarin de boodschap is, ‘als je je best doet dan lukt het allemaal wel’. Maar de waarheid is, dat je aan een miskraam niets kan doen als vrouw. Het krijgen van kinderen, het overlijden van kinderen, het niet kunnen krijgen van kinderen, is iets waar we geen controle over hebben. Het leven gaat niet altijd precies zoals wij dat willen, verlies hoort er gewoon bij.

Vind je dat vrouwen genoeg worden geïnformeerd over de kans op een verlies zoals dit?

Ik denk wel dat vrouwen hierover worden geïnformeerd. En het is ook zeker niet de bedoeling dat we angstig moeten zijn over zwangerschappen. Wel moeten we zwangerschappen misschien minder zien als een evenement en erkennen dat er risico’s zijn. Er bestaat geen zwangerschap die geen risico’s met zich meebrengt. 1 op de 10 zwangerschappen eindigt in een miskraam, dat is een feit. Maar, het blijft belangrijk om te onthouden dat het dus voor 90 procent goed gaat.