Dit artikel volgt de meest recente maatregelen zoals gepubliceerd door de Rijksoverheid en het RIVM. Bekijk de meest actuele maatregelen op de website van de Rijksoverheid.

Dat creativiteit in tijden van vrijheidsbeperking nog steeds springlevend is, blijkt wel uit het recente 'coronawerk' van talloze kunstenaars. Hoe gaat het nu met de sector die ons enerzijds zo verbindt, maar tegelijkertijd onder grote druk staat? Een eenduidig antwoord is er niet, maar zelfs in crisistijd lijkt er stiekem optimisme te gloren (en zijn de werken te mooi om niet te delen).

Ook – of juist zélfs – als de wereld in brand straat, blijft kunst in beweging. Daar is alleen het dadaïsme al een voorbeeld van: de Eerste Wereldoorlog maakte de grondleggers zo boos, dat ze een totaal nieuwe kunststroming de grond uit stampten. Het succes van de beweging liet zien dat kunstenaars zelden aan de zijlijn staan in een moeilijke periode, en vaak juist een maatschappelijke rol vervullen.

In 2020 is dat niet anders: menig feed staat vol met social art, creatieven zorgen dat je Zoom-calls een tikkie fraaier worden, en de virtuele tours door musea zijn niet aan te slepen. Zelfs nu the art of doing nothing de hoogste kunstvorm lijkt, ervaren sommige creatieven juist méér stimulans om aan de bak te gaan. Dat ziet ook art director Amber M. Bosch, die eind maart het digitale platform Quaranzine Mag lanceerde. Op de Instagrampagina en site delen diverse kunstenaars het werk dat ze in isolatie maakten. 'Ik wil laten zien hoe creativiteit floreert in tijden met restricties, omdat de resultaten vaak zo verrassend zijn. Soms sturen creatieven me hun werk in isolatie zelf op, of ik vraag hen om iets te maken. Andere kunstenaars heb ik zelf op Instagram of het wereldwijde web opgespoord, en gevraagd of ik hun werk mag laten zien.'

This content is imported from Instagram. You may be able to find the same content in another format, or you may be able to find more information, at their web site.

Beeld door @lexicon_love

Quaranzine Mag

Op het platform is van alles te zien: van een stylist die 'quarantaine couture' fabriceert tot sculpturen van huishoudelijke spullen. De werken zijn regelmatig grappig, soms rauw en bieden vaak een vernieuwende blik op de huidige situatie. 'Sommige kunstenaars zeggen dat het coronavirus ze een duwtje heeft gegeven om nieuwe dingen te proberen. Dat zie je terug in hun werk. Deze periode biedt dan ook zeker ruimte voor ontwikkeling.'

de cover van quaranzine mag, met fotografie door valentina vos
De cover van Quaranzine Mag, met fotografie door Valentina Vos.
Quaranzine Mag, fotografie door Valentina Vos

'Er ontstaat momenteel inderdaad een compleet nieuwe beeldtaal,' beamen Wendy van Santen en Hans Bolleurs, een kunstenaarskoppel uit Rotterdam. Ze maakten eerder werk voor onder meer Viktor & Rolf en de Volkskrant. Op 10 maart plaatsten ze al een stilleven van een badkamer. Knalpaarse zeepdispenser, groene bolletjes op de muren. 'Gezien de aard van ons werk – we geven vaker commentaar op de staat van de wereld – was het logisch om snel op de situatie in te spelen,' vertelt Hans. 'We hebben ook gekeken naar de beelden die we al hadden, en die op een nieuwe manier geïnterpreteerd. Sommige werken bleken bijna profetisch, en perfect de crisis te verbeelden. Je ziet dat andere kunstenaars ook op zoek zijn naar manieren om het virus te symboliseren.'

This content is imported from Instagram. You may be able to find the same content in another format, or you may be able to find more information, at their web site.

Voor één werk vroeg het stel zich bijvoorbeeld af: hoe ziet een wereld met immune en niet-immune mensen eruit? 'Met de spelden in de bubbel willen we zeggen dat de maatschappij behoorlijk ongelijk zal worden.' In hun studio – de plek waar ze normaal ook werken – over dergelijke werken nadenken is 'heerlijk', aldus Wendy. 'Beelden maken is nu een soort escapisme. Het dient als fijne afleiding. Op het moment dat we aan het werk zijn, zijn we minder bezig met wat daarbuiten allemaal aan de hand is.'

This content is imported from Instagram. You may be able to find the same content in another format, or you may be able to find more information, at their web site.

Of er een plafond aan 'coronakunst' zit, moet de tijd uitwijzen. 'Op een bepaald moment ben je wel een beetje coronamoe,' zegt Wendy. 'Heel veel objecten, zoals mondkapjes en toiletpapier, worden snel cliché.' Dat kan Hans alleen maar beamen. 'Daar hoef je nu niet meer mee aan te komen, nee. De zoektocht naar een nieuwe kijk op bestaande clichés kabbelt zeker voort. Maar over het algemeen zie ik een ongelooflijke golf aan creativiteit voorbij komen. Een populair account als tussen kunst en quarantaine is daar natuurlijk hét perfecte voorbeeld van.'

Zien: Dutch design in Parijs

Niet alleen maar optimisme

Zitten kunstenaars, kortom, juist gebakken in deze tijd? Nee hoor, rijk rekenen is namelijk ook weer overdreven. Nog los van alle gecancelde opdrachten en financiële tegenslagen bekende Sven Ratske op NPO Radio 1 teneergeslagen gevoelens te hebben. 'Er wordt verwacht dat kunstenaars zichzelf wel weten te motiveren. Je bent immers altijd eigen baas. Onzekerheid belemmert het ontstaan van nieuwe ideeën alleen juist bij veel van ons.' Ook Amber hoort niet enkel optimistische verhalen. 'Ik heb creatieven gesproken die niet lekker in hun vel zitten, en waar het maakproces dan ook even on hold staat.'

Toch lijkt tussen kunst en corona over het algemeen nog genoeg ruimte te zitten, voor optimisme, originaliteit, een lach of een traan. Zo lang we dat tussengebied blijven koesteren, steunen we ook de creatieven die het nu even níet lukt. Koop een artprint (zoals deze van Vera van Erp), deel dat werk dat je raakt, bezoek een expositie als dit allemaal voorbij is. In een tijd waarin kunst doet leven, hebben wij het voortleven meer dan ooit in de hand.

Online art accounts

Deze Instagrampagina's zijn het volgen waard, aldus Vogue.

Sara Shakeel Was ooit tandarts, maakt nu de mooiste werken met glitter als devies. Haar glinsterende toiletrollen en ingezeepte handen hebben – terecht – duizenden likes gekregen.

Pictures for Purpose Draait om het werk van in Nederland gevestigde fotografen. Tot 25 mei bekijk én koop je op dit account bijzondere prints van verschillende topfotografen. De opbrengst van de prints gaat voor het overgrote deel naar de Voedselbanken Nederland, en voor een kleiner deel naar de makers zelf.

People of the Pandemic Publiceert recente portretten met de charme van Humans of New York. Van taxichauffeur tot verpleegkundige: het platform maakt duidelijk dat iedereen geraakt wordt door deze crisis, en bovenal een eigen verhaal heeft.

Rogier Roeters Weet met zijn woorden en illustraties precies te verbeelden waar het wringt. Ook nu maakt hij herkenbaar (en nog vaker hilarisch) werk over de tijd waarin we leven.

Xavier Altena Kaart met haar kleurrijke, 90's-inspired illustraties verschillende sociale problemen aan. Haar blik op 'corona couture' – jas van dekens, handtas van wcpapier – slaat de spijker op de kop.

Jean Jullien Is een ster in het signaleren en schilderen van alledaagse dingen. Nu ieders leven kleiner is, lijkt dat Jean juist méér input op te leveren. Van buren anno 2020 tot yoga op zondag: herkenbaarheid slaat hoe dan ook de klok.

Jessica Walsh Ontwierp 300 emoji's die dit jaar fantastisch representeren. Denk aan een felgekleurd lintje met worst year ever, of een voet met díe iconische Adidas badslippers.