Journaliste Asma Emy el Ghalbzouri laat vier prominenten zwarte stemmen in Nederland aan het woord over de Black Lives Matter-beweging die een heel nieuwe betekenis kreeg na de dood van George Floyd. Asma praat eerlijk en met een open hart over alles gebeurtenissen die daaruit voortvloeien met Akwasi, rapper en auteur; Dionne Pool, eigenaresse van fashion agency Frank Creatives en voormalig model; rapper Chivv en Marian Duff, oprichtster van MAFB en museum OSCAM.

Verbinding verbroken

Mijn hart voelt zwaar, ik huil voor mijn zwarte vrienden, zusters, broeders, zakenrelaties en familieleden. Dit stuk zou in eerste instantie gaan over mijn lievelings hiphop- en eclectic acts van het afgelopen festivalseizoen. Een ode aan alle geweldige evenementorganisatoren, en een diepe buiging voor de eclectic- en hiphop (queer) acts die ons elk jaar weer verblijden met prachtige en heerlijke optredens. Van de Vieze Poezendek-stage op Milkshake tot aan de highlights van WOO HAH! Festival. Verbinding via muziek. Maar nu voel ik die verbinding even niet.

'De zwarte gemeenschap is uitgeput, verdrietig en heeft nu iedereens support nodig'

De commentaren onder verschillende nieuwsberichten zijn bizar, het gebruik van de term ‘all lives matter’ is misplaatst en heel pijnlijk voor de zwarte gemeenschap nu. Ik weet even niet hoe ik het anders moet verwoorden, zodat iedereen begrijpt hoe kwetsend de ‘ja maar’-retoriek nu is. Empathie is onze grootste vriend en ook ik, behorend tot een gemarginaliseerde groep, ervaar privilege als witte Noord-Afrikaanse Nederlander. Natuurlijk, in een perfecte wereld, all lives do matter - but not until black lives matter! De zwarte gemeenschap is uitgeput, verdrietig en heeft nu iedereens support nodig. Dus krijgt dit stuk een andere wending vanwege alles wat zich afspeelt in de wereld.

Ik deed een belronde, naar vier bijzondere zwarte mensen die al jaren excelleren in hun vakgebied en activisme meenemen in hun ondernemingen. Ik wilde weten hoe het met ze gaat en wat er door hen heen gaat. Want ik ken (de meeste van hen) persoonlijk. Ik wil hun belangrijke gedachten met je delen.

In gesprek met Akwasi

akwasi
Segraphy aka Sebastian Boon

Mijn eerste telefoontje gaat naar een man die maandag 1 juni samen met KOZP, Black Archives en BlackQueer & TransResistance NL geschiedenis schreef het solidariteitsprotest op de Dam waar duizenden demonstranten samenkwamen. Dit moment zal (hopelijk) gedoceerd worden op scholen en mensen zullen hierover blijven praten. Als hij opneemt, wil ik dat hij gewoon begint met vertellen - maandag op de Dam was ook voor hem immers ook een surrealistische ervaring. Ik heb het natuurlijk over rapper en auteur Akwasi.

'Ik keek over de mensenmassa heen en ik wist dat dingen nooit meer hetzelfde zouden zijn.' - Akwasi

‘Ik werd gevraagd om te spreken en als ik terugkijk, dan is het bijna onwerkelijk dat ik me nu zo voel. Ik zat in de auto met mijn dochter en vriendin, nietsvermoedend, we wisten niet wat wij teweeg zouden brengen. Ik kom aan vlakbij de Dam, spot ik een “je lieve witte buurvrouw”-type helemaal in het paars gekleed met een Black Lives Matter-bord. Zo krachtig om te zien. Toen niet veel later mijn naam werd opgeroepen en ik eenmaal op het podium stond, verliet ik mijn lichaam. Alle emoties, alle statements die ik met mijn muziek en pen had gemaakt, donderden op dit moment neer. Ik kon alleen maar uitstralen en geven. Schreeuwen en vertellen. Ik keek over de mensenmassa heen en ik wist dat dingen nooit meer hetzelfde zouden zijn.’

'Mijn leven is een richting ingeslagen en er is geen weg meer terug.' - Akwasi

Hij vervolgt: ‘Toen ik van het podium afkwam, keerde ik terug in mijn lichaam. Dit had ik nooit zien aankomen. Het was de bedoeling dat ik de hele maand mijn telefoon zou uitdoen en aan mijn boek zou werken. Ik kom nergens meer aan toe, mijn leven is een richting ingeslagen en er is geen weg meer terug.’

Ik luister aandachtig. Zijn hele toon is anders. Het is een combinatie van uitputting en ongekende passie. Ik zeg: ‘Je kan ook niet meer terug, ik denk dat je nu zover bent gekomen en dat je de stem van een generatie bent geworden. Kun je mij nog een krachtig moment schetsen?’

Akwasi: ‘Terwijl ik daar stond, zag ik mensen met een Palestijnse vlag, ik zag Marokkanen, Turken, Surinamers, Kroaten, Bosniërs. Alle mensen stonden daar met elkaar verbonden, precies op de manier waarop iedereen nooit had gedacht dat het mogelijk was. Er was even geen onderscheid, er waren even geen kleuren. Iedereen die ooit gemarginaliseerd is geweest, voelde zich vertegenwoordigd. Dat is meer dan we hadden kunnen dromen. Dit was voor jou, voor jullie, voor ons allemaal.’

Waar ik normaal discussies met Akwasi heb en we felle gesprekken kunnen hebben, was ik deze keer stil. Ik had geen woorden want ik wilde luisteren.

Op de vraag over hoe nu verder, antwoordt hij: ‘We gaan deze energie vasthouden en toen ik de woorden “Sorry dat ik zwart ben opperde” heeft men mij gehoord. Waarin andere rappers sporadisch een track maken waarin activisme is verwerkt, ben ik een activist die hiphop maakt. Ik ken geen andere manier.’

Kleur bekennen in de modewereld met Dionne Pool

dionne pool
Pablo Delfos

De modewereld moet kleur bekennen. Merken en influencers waren akelig stil totdat ze doorhadden dat ze er geen klanten mee verliezen. Zo heb ik het geobserveerd. Ik wil me niet langer inhouden. Er zijn geen regels meer. Er is ruimte voor mij, dus die ruimte pak ik. Ik bel vriendin Dionne Pool, eigenaresse van fashion agency Frank Creatives en voormalig model. Zij vindt het belangrijk dat we ons realiseren dat de mode-industrie nu gewoontes moet afleren en standaarden moet herzien.

'De eerste generaties modedeontwerpers waren de grote beslissers binnen de modewereld - en dat is nu aan het veranderen.' - Dionne Pool

Dionne: ‘Het praat niks goed, maar er is zoveel gebeurd in de afgelopen jaren en daar mag over nagedacht worden, dat heeft tijd nodig. De eerste generaties modeontwerpers waren de grote beslissers binnen de modewereld - en dat is nu aan het veranderen. Sommige mensen moeten daar even aan wennen, verandering kost nou eenmaal tijd. Desondanks is het een goed vooruitzicht dat grote en invloedrijke bedrijven geen andere keuze meer hebben. Bovendien hebben we al gezien wat er gebeurt als je dat niet doet. Je valt simpelweg buiten de boot en je fans, klanten en de media zullen je daarop aanspreken.’

'We moeten ons afvragen waar het eigenlijk vandaan komt dat we wachten totdat een witte stylist bepaalt dat streetwear en black culture, beauty and fashion trends een feature krijgen.' - Dionne Pool

Emy: ‘Wat ik dan zo jammer vind, is dat vele stylisten en art directors hele editorials hebben gebouwd rondom black culture en beauty. Toch vinden ze het moeilijk om zich uit te spreken. Waarom denk je dat dat zo is?’

Dionne: ‘We moeten ons afvragen waar het eigenlijk vandaan komt dat we wachten totdat een witte stylist bepaalt dat streetwear en black culture, beauty en modetrends een feature krijgen. Want het gebeurt nog steeds, we wachten op een bepaalde validatie die we niet nodig hebben.’

Ze vervolgt: ‘We hoeven niet meer te wachten op mensen die jarenlang hun mond hebben gehouden. Ik denk dat we niet moeten verwachten dat de mensen die zich hier schuldig aan maken van de ene op de andere dag een volledig gevormde mening hebben over een cultuur die zij jarenlang voor lief namen en waarvan ze alleen de “leuke dingen leenden”. Ik vind het niet per se erg, zolang ik maar progressie zie.’

Emy: ‘En als jij nu iets merkt aan een klus die een van je artiesten gaat doen, een ongemakkelijk moment of ongepaste situaties, wat doe jij dan?’

Dionne: ‘Voor mij - als zwarte vrouw met ervaring in de mode die nu aan het roer staat van een agency - is dat heel makkelijk, ik trek mijn mond open. Want dat is het grote verschil met toen en nu. Mijn artiesten en ik hoeven deze situaties niet uit de weg te gaan. Maar ook zorg ik ervoor dat mijn artiesten alles kunnen, zoals black hair en make-up. We moeten allemaal inclusief zijn. Ik vertegenwoordig ook witte artiesten. Als je jezelf een hair en make-up artiest noemt, dan is het belangrijk en eigenlijk een vereiste dat je alles kan. Ik wil graag de standaard aanhouden die ik ook nu verwacht van de mode-industrie.’

We nemen afscheid en ik bedank Dionne voor haar krachtige woorden.

Rapper Chivv en Zwarte Piet

chivv
Jilbert Ebrahimi

Als ik een bekende Nederlander betrap op foto’s van zwart geschminkte Pieten op haar Instagram-pagina tijdens Sinterklaas terwijl ze heel hypocriet een ‘Justice for Floyd’-post overneemt, draait mijn maag. Dat je niet begrijpt dat Blackface en excessief politiegeweld tegen zwarte (onschuldige) mensen voortvloeit uit dezelfde geïnstitutionaliseerde racistische systemen is mij echt een raadsel. Maar zo’n actie op Instagram is niet heel chic, het is selectieve verontwaardiging die gepaard gaat met een PR-plan voor eigen gewin. Haar volgers tikken dan ook de meest helse en idiote reacties in haar verdediging als zij daarop wordt aangesproken. Ik verlies het helemaal bij een van de comments die luidt: ‘Minne Pieten blijven zwart!’. Dit is 2020, kan het bijna niet geloven.

Ik moet denken aan rapper Chivv, een van de weinigen die zich uitsprak over Zwarte Piet afgelopen december. Hij kreeg de meest walgelijke commentaren naar zijn hoofd geslingerd. Dat houdt Chivv gelukkig niet tegen te blijven posten, zich uit te spreken en op de Dam te staan tijdens de demonstratie. Voor wie Chivv niet kent: deze succesvolle rapper scoorde een megahit met 4x Duurder en ook op de track Cartier van Dopebwoy staat hij samen met 3robi. Dit nummer werd een gigantische hit en ging wereldwijd viraal vanwege een TikTok-challenge. Van zijn kersverse nieuwe album Un4gettable Nights is de track Medicijn in Aburi Village (Ghana) opgenomen.

Als ik hem spreek, is hij timide. We hebben het over afgelopen november en december toen hij, als een van de weinigen, ervoor koos zich uit te spreken tegen Blackface en Zwarte Pieten.

Chivv: ‘Voor mij voelt het heel natuurlijk om me uit te spreken. Ik ben een jongen uit de Bijlmer, ik wil een stem zijn voor de zwarte gemeenschap geen stem heeft. Dit is mijn cultuur, ik weeg mijn carrière niet af tegen wat men vindt van mijn recht mij uit te spreken. Dat andere rappers dat niet hebben gedaan, snap ik ergens wel. Het is een heel moeilijk onderwerp als je bang bent voor je online publiek. Ik heb daar geen boodschap aan, I'd die for my culture.’

'De comments waren verschrikkelijk, maar ik laat me niet uit het veld slaan.' - Chivv

Emy: ‘Wat heeft deze nieuwe rol van activisme gedaan voor je carrière en ben je niet bang?’

Chivv: ‘Als je volgers en fans tevreden moet houden door niet je cultuur en heritage te eren, dan hoef ik het niet. God geeft me wat van mij is en ik geloof in je uitspreken. Ja, de comments waren verschrikkelijk maar ik laat me niet uit het veld slaan.’

Emy: ‘Wat voelde je toen je op de Dam stond?’

Chivv: ‘Ik had kippenvel over mijn hele lijf, ik wist niet wat me overkwam, maar ik wist dat ik daar moest zijn. Ik zag Akwasi daar staan, zo vol zelfvertrouwen. Ergens wilde ik dat ik zo stoer kon zijn.’

Ik onderbreek hem: ‘Maar dat ben je toch al geweest? Kijk wat je over je heen hebt gekregen afgelopen december, ik denk dat jij het misschien iets rauwer zou aanpakken. Akwasi heeft zich hier jaren op voorbereid.’

Chivv: ‘Misschien inderdaad met een track waar ik dat in een verse kan verwerken zoals ik eerder heb gedaan. Maar Akwasi was zo powerful en goed. Er zijn rappers die mij hebben benaderd voor een feature op tracks die ze nu willen maken over de situatie van afgelopen week. Maar als je je niet uitspreekt, vind ik dit niet het momentum – het voelt tegenstrijdig. Ik heb respect voor ieders manier maar dit is nu even niet het moment. Ook wil ik iedereen meegeven dat stil zijn gelijk staat aan medeplichtig zijn.’

Ik merk dat ik een gek gevoel over me krijg, ik voel me bijna niet waardig. Dit is allemaal zo vers en hier zit ik dan, vragen te stellen aan deze prachtige mensen die zoveel pijn hebben.

Ode aan de zwarte cultuur met Marian Duff

marian duff
Michiel van Nieuwkerk

Mijn laatste telefoontje is naar Marian Duff, oprichtster van MAFB en museum OSCAM. Daarnaast is ze onafhankelijk mode- en kunstcurator. Ze is verantwoordelijk voor expo’s, culturele en kunstzinnige programma's in Amsterdam met de nadruk op zwarte cultuur. Van samenwerkingen met verschillende musea en sneakermerk Patta. Marian is hartelijk, sterk en gaat geen confrontatie uit de weg.

Marian: ‘Ik voel me krachtig en nóg gemotiveerder om door te vechten. Ik buig niet, dat is mijn beste karaktereigenschap en ook mijn valkuil. Desondanks voel ik me op sommige momenten ook heel verdrietig. De stroom van informatie is heftig en soms leidt dat tot huilbuien.’

'Diversiteit is in mijn optiek een soundbite geworden. Iedereen heeft het erover, maar in deze tijd maar in deze tijden merk je dat veel organisaties niet voorbereid zijn op dit soort gebeurtenissen. - Marian Duff

Emy: ‘Wat vind je van het activisme, de aanwezigheid van voornamelijk ‘witte’ organisaties met het oog op diversiteit?’

Marian: ‘Diversiteit is in mijn optiek een soundbite geworden. Iedereen heeft het erover, maar in deze tijden merk je dat veel organisaties niet voorbereid zijn op dit soort gebeurtenissen. 97% van de organisaties met wie ik werk, kunnen beter. Of, beter gezegd: ze moeten beter.’

Ze vervolgt: ‘Nu is het hun kans om te laten zien dat ze inderdaad zo inclusief zijn zoals ze altijd claimen, maar veel bedrijven falen toch wel in mijn ogen. Dat betekent niet dat het niet anders kan in de toekomst, ook dit is weer een hard leermoment.’

‘Ik ben de dochter van Olga Ophelia Duff en ik stop niet! Ik wil en zal een toekomst creëren waar Jaden (haar getalenteerde zoon die van kunst houdt en voor Ajax Jeugd speelt, red.) een trotse Surinaamse Nederlander kan zijn. Mijn moeder leerde me mijn rug recht te houden vooral ook op verdrietige momenten en alleen voor haar zal ik er alles aan doen om meerstemmigheid te bevorderen. Ze heeft haar hebben en houden achtergelaten in Suriname ruim veertig jaar geleden om mij en mijn broer Morano een betere toekomst te geven. En dat is haar gelukt, dus ik kan niet anders zijn dan hoe ik ben.’

Ik hang met een brok in mijn keel de telefoon op. Machteloos voel ik me, haar woorden raken me diep.

Tot slot

De wereld staat op zijn kop, we moeten ons realiseren dat het nu om support, begrip, liefde en standvastigheid gaat. Ik ga al mijn witte medemensen dan nu even streng doch rechtvaardig toespreken. Ik zie geen andere weg.

Teksten zoals ‘ik zie geen kleur’ helpen niet. In een wereld waar technologie hoogtij viert, heb je geen excuus meer niet te weten wat zwarte mensen hebben meegemaakt en meemaken. Dit is niet de tijd om in discussie te gaan over hoe jij je voelt met privileges ten opzichte van mensen die dat niet hebben. Black Lives Matter doet niet tekort aan die van jou. Zwarte mensen zijn niet verantwoordelijk voor jouw educatie. Ongepaste vragen stellen is iets wat nu gaat reflecteren op jouw (on)vermogen en niet dat van een ander.

Het is de hoogste tijd. Laten we het roer omgooien. En om niet te vergeten: een diepe buiging voor Mitchell Esajas, Naomie Pieters en alle anderen aangesloten bij de organisaties die de demonstraties hebben georganiseerd op de Dam.

De toekomst ligt in onze handen. En nu mag jij bepalen wat jij morgen gaat doen. Choose wisely. Wij kunnen dit.

Dit ben ik, Asma Emy el Ghalbzouri, met pijn in mijn hart maar met een hoopvolle blik op de toekomst.