Dit artikel volgt de meest recente maatregelen zoals gepubliceerd door de Rijksoverheid en het RIVM. Bekijk de meest actuele maatregelen op de website van de Rijksoverheid.

Toen het coronavirus Nederland bereikte en iedereen noodgedwongen thuis zat, leek het alsof niemand ook maar een idee had wat er met al die vrije tijd gedaan moest worden. Waar velen een compleet nieuwe kant van zichzelf ontdekten door te tuinieren, schilderen of koken, sloegen anderen spontaan aan het sporten, klussen of het oefenen van TikTok-dansjes. Covid-19 doet wat met een mens, zullen we maar zeggen.

Tijdverdrijf vonden we niet alleen in de vorm van nieuwe hobby's, ook besloot menigeen het archief in te duiken voor een trip down memory lane. Dat blijkt wel uit onze Instagramfeeds vol throwbacks, '90s kinderfoto's en nostalgische bezigheden (zoals het spelen van games als The Sims en Animal Crossing, die sinds de coronacrisis sterk in populariteit zijn gestegen). Ook ik viel voor de charmes van "vroeger" en voordat ik het wist, bekeek ik oude fotoalbums, haalde ik mijn prehistorische PlayStation 2 van zolder en begon ik een zoektocht naar mijn oude Pokémon-kaarten.

Nostalgie als gevolg van stress

Inmiddels zijn we drie maanden verder. Des te meer ik mijn gewone leven weer oppak, hoe minder aandacht ik heb voor mijn ontwikkelde passies van de afgelopen maanden. Waarom ervoer ik – net als vele anderen – juist tijdens de lockdown zoveel nostalgische gevoelens en waar komen die vandaan? Hoe dat precies zit, vroeg ik aan Emilie Koppius, psycholoog en oprichter van Stories in Amsterdam, een co-working space voor therapeuten en coaches.

This content is imported from {embed-name}. You may be able to find the same content in another format, or you may be able to find more information, at their web site.

'Binnen de huidige pandemie komen de verschillende (basis)behoeftes onder druk te staan waaronder gebrek aan (financiële) zekerheid en sociale contacten, met stress tot gevolg,' legt Koppius uit. 'Mensen zijn biologisch geprogrammeerde groepswezens: ons (onbewuste) brein interpreteert het langduriger geïsoleerd zijn als stress en gaat daarom op zoek naar oplossingen om dit te verminderen. We zijn daarom geneigd oude routines en patronen te herhalen, omdat deze voor ons bekend zijn en vertrouwd voelen.'

Volgens Koppius is daarmee de link te leggen met onze kindertijd, die voor velen 'een tijd van veiligheid, onbezonnenheid en onbezorgdheid' was – uiteraard met de nodige uitzonderingen. 'Onbewust neigen we dus naar handelingen of zoeken we situaties op die geassocieerd zijn met deze gevoelens in de hoop dezelfde gevoelens en emoties van veiligheid weer op te roepen.' Dat verklaart dus waarom we ons compleet kunnen verliezen in het maken van een puzzel met duizend stukjes, het spelen van Mario Kart of het luisteren naar al onze oude Spice Girls-albums – dingen die refereren aan de "goede oude tijd".

'Vroeger was alles beter'

Een uitspraak die we allemaal wel eens gehoord hebben van onze ouders of grootouders: vroeger was het leven stukken beter. Dat riep toentertijd lichte ergernis op; waarom is deze tijd – met alle (technologische) vooruitgang van dien – nou zo slecht? In tijden van corona lijken we daar toch op terug te komen, want eerlijk is eerlijk: teruggaan in de tijd zouden we nu allemaal wel willen.

Over nostalgie gesproken: Ginger Spice over het ontstaan van haar iconische Union Jack-jurk

Dat we "vroeger" nu meer waarderen dan eerst, blijkt wel uit die herbeleving van zorgeloze (en gelukkige) momenten, zowel uit onze jeugd als de periode voordat Covid-19 uitbrak. 'Ten tijde van stress blikken we – bewust dan wel onbewust – op de periode waarin aan onze basisbehoeftes werd voldaan; terug naar dat gevoel waarin alles veilig en onbezonnen was,' vertelt Koppius. 'Omdat bij velen deze associatie wordt gemaakt met vroeger, lijken we dat in een crisisperiode weer te verlangen. Hoe het vroeger was, wordt aangenomen als normaal, maar dat is nu ineens niet meer normaal. Daardoor zijn we het meer gaan waarderen.'

Post-corona

Maar hoe zit dat ná corona: zal die waardering voor het verleden aanhouden? Volgens Koppius kan het twee kanten op gaan. 'Het is waardevol om bewust te worden van de nostalgische aspecten waar je gelukkig van wordt. Wanneer je om die reden ervoor kiest dit te integreren in je huidige dagelijkse leven, is dat natuurlijk alleen maar fijn.' Maar: 'Wanneer dit zich echter alleen maar beperkt tot negatieve gedachtes als "vroeger was het beter" en "nu is minder goed dan vroeger", erken je indirect de tekortkomingen van het nu.'

Vaak realiseren we pas hoe fijn iets is als het wegvalt of ineens anders is. You don't know what you've got until it's gone, klinkt het welbekende gezegde. Koppius haalt daarbij het voorbeeld aan van ziek zijn. 'Dan pas realiseer je je hoé fijn het is om gezond te zijn. Je belooft op dat moment aan jezelf dat je – zodra je beter bent – je gezondheid meer gaat waarderen. Maar als het eenmaal zover is en weer fluitend op je fiets zit, neem je dat automatisch weer voor lief.'

Ze vervolgt: 'Uiteraard biedt een huidige periode genoeg aanleiding om je te blijven blindstaren op tekortkomingen, maar daarbij is het meteen de uitdaging om óók te kijken naar wat de pandemie je heeft opgeleverd, klein of groot. Misschien heb je meer tijd kunnen doorbrengen met je gezin of huisgenoten, heb je aandacht kunnen steken in achterstallig onderhoud van je huis of kon je onbezwaard genieten van avondjes niks doen. De mate waarin je die waardering aanhoudt, heb je dus helemaal zelf in de hand.'

Het mag pre-corona dan allemaal wel beter zijn geweest, ook déze tijd heeft zo zijn voordelen – al is het slechts een herwaardering van je oude spelcomputer.