Lang werden donkere vrouwen amper tot niet gerepresenteerd in de populaire cultuur. Denk maar aan de jaren tachtig en negentig: Barbies en Baywatch vierden toen hoogtij, maar aan zwarte heldinnen schortte het aardig. Wellicht dat het Instagramaccount van Sheila Janet (34), die opgroeide in Tilburg en nu in Amsterdam woont, daarom wel extra welkom is: het wachten heeft lang genoeg geduurd.

Sheila startte haar account @butterscotch_isle, waarvoor ze cureert én zelf beelden maakt, zo'n vier jaar geleden. Op de pagina zet ze sterke zwarte vrouwen centraal als vorm van activisme. Door de Black Lives Matter-beweging is haar volgersaantal opeens door het dak gegaan: inmiddels bekijken dik 21.000 mensen haar werk. Heel bijzonder, vertelt Janet. Op de kunstacademie moest ze zich als donkere vrouw verplicht nog 'op een bepaalde manier uitdrukken', nu wordt ze juist geprezen voor haar werk buiten de standaardhokjes.

Hebben die ervaringen op de kunstacademie een rol gespeeld in de activistische aard van je werk?

'Dat zou je kunnen zeggen. De kunstacademie heeft me geshockeerd. In Tilburg voelde ik me als zwarte, jonge vrouw niet altijd even vrij. In Rotterdam zou alles anders worden, dacht ik. Dat liep even anders. Ik was het enige donkere meisje in mijn klas en merkte dat er weinig begrip was van black culture. Voor mijn afstudeerproject heb ik een onvoldoende gekregen omdat ik een Barbiepop op een bepaalde manier had gefotografeerd. Dat kon ik als donkere vrouw niet doen, vond mijn docent.'

Wat doet dat soort feedback met je?

'Ik voelde me vooral recalcitrant. Als reactie heb ik toen meteen drie beelden gemaakt die het stigma rondom donkere vrouwen bekritiseren. Ik heb mezelf onder meer gefotografeerd als een heilige maagd Maria, en met een anti-discriminatie harnas. Die periode was moeilijk, maar heeft me wel bewogen om meer krachtige beelden van zwarte vrouwen te maken.'

Waarom vind je dat krachtige aspect zo belangrijk?

'In mijn familie heb ik altijd meegekregen dat vrouwen het sterkere soort zijn. De mannen lieten het vaak afweten, waardoor ik een hoop alleenstaande, daadkrachtige moeders om me heen zag. Ik ben dus opgegroeid met sterke girl power vibes. Die vrouwen uit mijn omgeving ontbraken anderzijds wel in de popcultuur uit mijn jeugd. Mijn opa had een paar foto's uit de Cariben in zijn appartement hangen waarop zwarte vrouwen op een krachtige manier uit de branding liepen, maar dat was het. Ik wil de donkere vrouw van nu veel meer materiaal geven om zich mee te identificeren, op een uplifting manier.'

Zien: Ayesha Djwala's beautyhacks voor natuurlijke wedding make-up

Hoe maak je die beelden 'uplifting'?

'De iconische foto's die mij vroeger hebben geïnspireerd herinterpreteer ik, maar dan met een zwarte vrouw als centraal middelpunt. Ik wil laten zien dat een donkere vrouw ook een godin, 80's motorbabe en powerwoman kan zijn. Ook binnen romantische kunst, waar ik erg van houd, kan een vrouw zoals ik prima gerepresenteerd worden. Art deco is bijvoorbeeld prachtig, maar die geportretteerde vrouwen zijn altijd wit. Terwijl donkere vrouwen net zo elegant, puur, fragiel en krachtig zijn.'

Je meest viral beeld, waarop je zelf als Venus poseert, is daar een voorbeeld van?

'Zeker. Het is een bekend beeld uit de kunstgeschiedenis en ik wilde graag kijken wat mijn herinterpretatie met mensen zou doen. Een hoop, bleek. Ik ontvang nog steeds lyrische reacties. Mensen zeggen soms zelfs dat 'het beeld hun ogen heeft geopend', en verontschuldigen zich dat 'mijn creativiteit nog niet eerder aan het licht is gekomen'.'

Hoe beïnvloedt de Black Lives Matter-beweging die reacties, denk je?

'Mijn account is pas echt groot geworden na de protesten, dus dat zegt een hoop. Door het viral Venusbeeld hebben veel mensen mijn Instagramaccount gevonden. Daarop zagen ze natuurlijk meer foto's omtrent black culture, dus mijn werk is nu extra relevant. Ondertussen ben ik al jaren een mini female black lives matter movement op zich, dus dat voelt soms dubbel.'

Hoezo dubbel?

'Het is geweldig dat mijn account opeens zo groeit, maar ik hoop geen token te zijn of worden. Ik zou willen dat BLM niet iets van 2020 is, maar blijft evalueren. Dat het alleen maar beter wordt, alles een platform krijgt, niks ondergeschikt is, gelijkheid echt zegeviert.'

Heeft black culture inmiddels ook al meer een platform in Nederland volgens jou?

'Er is nog steeds een achterstand. Ik trok vroeger al meer naar de Amerikaanse black culture, en dat doe ik nu nog. Daar werd en wordt zwartheid een stuk meer gevierd, met donkere mensen die bijvoorbeeld hun eigen show hadden. Als kleuter wilde ik blond zijn en blauwe ogen hebben vanwege het schoonheidsideaal. Maar ik leerde al snel dat alle trends afkomstig zijn uit de black- en queer culture, en van indigenous people. En @butterscotch_isle is dé outlet om dat te laten zien. Ik hoop een voorbeeld te zijn voor andere zwarte meiden, en tegelijkertijd black culture meer aan het licht brengen.'