Zo ervaren modeontwerper Themba Mngomezulu en fotograaf Jetske Amijs racisme in Nederland

In Vogue’s septembernummer vertelt het koppel hoe racisme hun relatie en de opvoeding van hun dochter beïnvloedt.

Vogue sprak voor het septembernummer fotograaf en videomaker Jetske Amijs (37) en modeontwerper Themba Mngomezulu (43) over hoe zij de Black Lives Matter-movement en racisme aan hun dochter gaan uitleggen.

Met de Black Lives Matter-beweging in volle gang wordt duidelijker dan ooit hoe diep racisme verankerd ligt in onze systemen. Voor sommige mensen was dat nieuws, iets waar ze simpelweg zelden tot nooit bij hadden stilgestaan. Voor anderen is het een dagelijkse realiteit. Tot die tweede categorie horen fotograaf en videomaker Jetske Amijs (37) en ontwerper Themba Mngomezulu (43). Ze ontmoetten elkaar in 2007 op een modeshow in Eindhoven. Themba, afkomstig uit Zuid-Afrika, was daar aanwezig voor zijn modemerk Bantu. Jetske interviewde hem voor haar scriptie over Zuid-Afrikaanse mode.

This content is imported from {embed-name}. You may be able to find the same content in another format, or you may be able to find more information, at their web site.

Een groot taboe

Samen woonden ze zeven jaar in Zuid-Afrika en werden ze ouders van hun dochter Thandie (8), met wie ze vijf jaar geleden naar Hilversum verhuisden. Voor Jetske, een wit meisje uit Brabant, was racisme tot haar ontmoeting met Themba een ver-van-mijnbed-show, maar in Zuid-Afrika – de plek waar de apartheid pas twintig jaar geleden werd afgeschaft – is er geen ontkomen aan.

‘Als ik daar met Themba op straat liep, werden we soms zomaar uitgescholden of extreem aangestaard,’ vertelde Jetske. ‘Het kwam regelmatig voor dat andere witte mensen uit het niets aan me vroegen of ik hulp nodig had, met een schuin oog op Themba. Een witte vrouw en een zwarte man die een liefdesrelatie hebben, is daar voor velen nog een groot taboe.’

anh kiet duong, vogue nederland, november 2020
Anh Kiet Duong, Vogue Nederland, november 2020

Veel mensen geloven: gelukkig is het hier niet zo erg. Wat denk jij dan, Themba?
Themba: ‘In Zuid-Afrika is het racisme in your face. Segregatie, discriminatie en uitsluiting was jarenlang de norm en dat is nog overal voelbaar. Veel mensen doen niet eens hun best het te verbergen. In Nederland is het racisme verhuld, wat minder expliciet. Dat maakt het ook zo moeilijk te begrijpen als je het nooit zelf hebt ervaren. Maar dat je het niet ziet, betekent niet dat het er niet is.’

Wat zien mensen niet dat jij wel ziet?
Themba: ‘De vrouw in een restaurant die haar tas extra stevig vastpakt als ik langsloop. Of de winkelmedewerker die mij blijft achtervolgen terwijl ik aan het winkelen ben, om te kijken of ik niets meeneem. Ik ging een keer op stap met witte vrienden en toen ik naar binnen wilde, was de club ineens ‘vol’. Ach, ik kan eindeloos doorgaan. Ik heb mezelf aangeleerd met mijn handen op mijn rug te lopen, zodat anderen zich niet bedreigd voelen. Toen ik op zoek ging naar een huurhuis, deed ik dat onder Jetskes naam, omdat ik weet dat mijn naam de zoektocht moeilijker maakt.’

Het lijkt me pijnlijk als mensen beweren dat het allemaal wel meevalt terwijl dat jouw realiteit is.
Themba: ‘Het ergste is dat je ermee leert omgaan. Wat moet ik doen? Steeds boos worden als ik onrechtvaardig behandeld word? Elke keer weer uitleggen dat die grappig bedoelde opmerking kwetsend is? Ik weet wat me dat brengt. Als ik er te veel over praat, ben ik een lastpak. Als ik boos word, bevestig ik alleen maar weer vooroordelen. Vaak denk ik: laat maar, het heeft geen zin.’

Jetske: ‘Juist daarom is het zo belangrijk dat witte mensen van zich laten horen. Ik heb zelf ook te lang mijn mond gehouden. Ik dacht: wie ben ik om me hierover uit te spreken? Nu besef ik: racisme is niet hun probleem, maar het probleem van witte mensen. Bij ons zit de blinde vlek en de onwetendheid. Dan is het ook aan ons om daar iets aan te doen.’

Jullie dochter Thandie is acht. Bespreken jullie dit soort onderwerpen ook met haar?
Jetske: ‘Themba heeft weleens tegen mij gezegd dat Thandie tien keer harder zal moeten werken in het leven, puur door haar naam en de kleur van haar huid. Ik knik dan, maar ik zal natuurlijk nooit écht snappen hoe dat voelt. Dat besef ik goed en daar worstel ik mee. Wat vertel ik haar? Hoe help ik haar? Wat voor adviezen geef ik haar? Ik weet niet wat wijsheid is.’

Themba: ‘Ik zou zoiets trouwens niet tegen Thandie zelf zeggen, maar het blijft een dilemma. Ik wil haar niet laten opgroeien met het idee dat ze minder kansen heeft, maar ik wil ook niet dat ze daar op de harde manier zelf achter komt. Al zie ik dat nu al gebeuren.’

anh kiet duong, vogue nederland, november 2020
Anh Kiet Duong, Vogue Nederland, november 2020

Hoe merken jullie dat?
Jetske: ‘Een paar jaar geleden kwam ze huilend thuis en zei ze: “Mama, ik vind mezelf niet mooi, want ik ben bruin.” Pas viel het haar op dat ze maar weinig mensen van kleur in films en series zag. Vinden ze ons soms niet leuk, vroeg ze aan mij. Dat zijn geen dingen die mensen expliciet tegen haar zeggen, maar ze kijkt en observeert en trekt daar blijkbaar deze conclusies uit.’

THEMBA: ‘Thandies school is erg wit en bijna al haar vriendinnetjes zijn blond. Pas zag ik haar avatar op Netflix: een wit, blond meisje met blauwe ogen. Ik grap soms dat ze maar blij moet zijn met haar huidskleur, dat andere mensen dagenlang op het strand gaan liggen voor zo’n tintje. Door er luchtig over te doen probeer ik haar een goed gevoel over zichzelf te geven.

Iedere dag vertel ik haar dat ze mooi is en laat ik haar filmpjes van Beyoncé of Disney-prinses Vaiana zien. Zelf is ze fan van Elsa uit Frozen, net als al haar klasgenootjes, maar ik wil ook dat ze rolmodellen heeft die op haar lijken. In een ideale wereld zou het allemaal niet uitmaken, maar we merken dus dat het haar wel beïnvloedt. Zij wil er ook zo uitzien als haar vriendinnetjes en idolen. Dat maakt het lastig.’

Hoe hebben jullie de afgelopen periode vol Black Lives Matter-protesten ervaren?
Themba: ‘De aanleiding is afschuwelijk, maar het is geweldig dat er nu zo veel over gepraat wordt. Aan de andere kant ben ik ook sceptisch. Eerst hadden we het iedere dag over corona, nu over racisme. Maar wat is er straks veranderd als de hype over is? Ik hoop dat het gesprek niet stopt. Dat we hierover blijven praten en dan niet alleen als er in de Verenigde Staten iemand is overleden door excessief politiegeweld.’

Veel mensen houden hun mond uit angst het verkeerde te zeggen.
Jetske: ‘Dat herken ik wel, maar het verkeerde zeggen is nog altijd beter dan helemaal niets zeggen. We moeten juist dat ongemak opzoeken. Toen ik nog als vormgever op de redactie van een Zuid-Afrikaans tijdschrift werkte, had een redacteur bij een foto van een zwarte vrouw in een jurk met panterprint de kop Jungle fever bedacht. Een zwarte redacteur sprak haar erop aan. De witte redacteur snapte oprecht niet waarom dat kwetsend was voor mensen van kleur.

De emoties liepen hoog op. Ik voel nóg hoe pijnlijk en ongemakkelijk dat gesprek was, maar er werd wel naar elkaar geluisterd. Zo werd het gesprek uiteindelijk voorbij de emotie naar een hoger niveau getild. Ik heb vanwege mijn huidskleur voordelen die mijn man en dochter niet hebben. Het minste wat ik kan doen is dat inzien, erover leren en anderen laten merken dat ik dat niet oké vind.’

Hoe kunnen we ervoor zorgen dat er nu iets voor altijd verandert?
Themba: ‘De blijvende bewustwording bij mensen is geweldig, maar tegelijkertijd denk ik: laten we de verantwoordelijkheid weghalen bij het individu. Maak racisme een onderwerp op scholen. Leg bedrijven die discrimineren serieuze sancties op. Zorg voor diversiteit in de media en bij de overheid. Racisme is er ook op institutioneel niveau, dus het moet ook dáár bestreden worden. Dan kan er iets veranderen.’

Shop Vogue's Home Favorites

This content is created and maintained by a third party, and imported onto this page to help users provide their email addresses. You may be able to find more information about this and similar content at piano.io
Advertentie - Lees hieronder verder