Vogue
Hoe verder na #metoo? Deze schrijfster vindt dat we altijd om toestemming moeten vragen voor seks

cultuur / Interviews

Hoe verder na #metoo? Deze schrijfster vindt dat we altijd om toestemming moeten vragen voor seks

Datum
Alique, Vogue Nederland, november 2016

Gisterenavond was schrijfster Anke Laterveer te gast in het Politiek Café in Den Haag, waar ze sprak over seksuele intimidatie en aanranding. Zelf is Anke oprichter van de hashtag #zeghet – een in 2015 opgezette actie om bewustzijn te creëren rondom seksueel geweld – en groot voorstander van de hashtag #metoo, al zouden er volgens haar nog meer van dit soort acties moeten komen om genoeg aandacht te genereren voor seksueel grensoverschrijdend gedrag. Om te beginnen: het aanpassen van de strafrechtelijke wetgeving omtrent verkrachting.

Aanranding

In 2015 werd Anke aangerand tijdens een date. Daar wilde ze vervolgens aangifte van doen, maar dat haalde niet veel uit. 'Ik had eigenlijk geen poot om op te staan.' Anke kon de aanranding namelijk niet bewijzen. 'De zedenrechercheur vertelde me dat ik beter bij de politiek aan kon kloppen, want de achterhaalde wetgeving omtrent verkrachting zou het probleem zijn. Dus dat heb ik gedaan.' In een blog uitte Anke haar frustraties, waarvoor ze later bij Pauw aan tafel schoof. Inmiddels zijn er stappen in de goede richting gezet, maar naar eigen zeggen nog niet genoeg. 'We kennen waarschijnlijk allemaal minstens één persoon die verkracht is. Om dit terug te dringen moet er meer over gepraat worden. En dus met name met de politiek. Ik denk dat iedereen wel inziet hoe groot het probleem is, maar nu moeten we nog overgaan tot actie.'

Verstijft

'Momenteel is het namelijk zo dat je duidelijk "nee" moet hebben gezegd en fysiek gedwongen moet zijn geweest, wil het om een verkrachting gaan', gaat Anke verder. En dat is volgens haar niet meer van deze tijd. 'We weten inmiddels dat bijna de helft van de mensen in zulke situaties verstijft. Dat betekent dat ze op dat moment helemaal niet van zich af kunnen bijten, en in vele gevallen niet eens meer "nee" kunnen zeggen.' En dat is volgens Anke precies wat er veranderd moet worden aan de strafrechtelijke wetgeving omtrent verkrachting. 'Ik vind dat je niet "nee" gezegd moet hebben, maar "ja". Dus dat seks besproken moet worden, en er niet "uit moet worden gegaan" van een "ja".' Zedenspecialist en hoofddocent aan de Universiteit Utrecht Renée Kool legt uit dat Anke dus eigenlijk pleit voor een verandering in de strafrechtelijke norm, oftewel een andere maatstaf. Een maatstaf die volgens de zedenspecialist duidt op culpoze verkrachting. 'Dat betekent dat iemand de grenzen van een bepaalde persoon heeft overschreden, maar dat het niet helemaal duidelijk is of hij of zij dat heeft geweten.' Het verschil tussen culpoos handelen en opzettelijk handelen heeft namelijk te maken met de intentie, legt Kool uit. 'Bij opzet aanvaardt de dader minstens de aanmerkelijke kans dat de seks door de ander niet gewenst is. Maar in dit geval kan het lastig zijn om te bewijzen dat hij of zij zich daarvan bewust was. Bij een culpoze verkrachting is er door de dader gewoonweg niet nagedacht over de vraag of de seks wel vrijwillig was. Een andere mogelijk is dat de instemming ervan door de dader te gemakkelijk is aangenomen.'

Schrijfster Anke Laterveer:

Marc Deurloo

Communiceren over seks

Anke beseft zich dat een dergelijke wetswijziging niet zozeer zal leiden tot meer veroordelingen, aangezien mannen, wanneer ze een 'nee' negeren, dat aannemelijk niet gaan opbiechten aan de officier van justitie. Toch denkt Anke dat we met zo'n aanpassing stappen kunnen maken. 'Het gaat erom dat zo'n wetswijziging de communicatie omtrent seks normaliseert.' Maar volgens de schrijfster zullen vooral slachtoffers gebaat zijn bij een dergelijke verandering in de wet. 'Mensen die iets heftigs meegemaakt hebben en vervolgens bij het doen van aangifte te horen krijgen dat het hun schuld is, krijgen zo'n enorme klap. De eerste vraag die hen nu wordt gesteld is: "Heb je je wel verzet?", in plaats van: "Hoe is het gebeurd?", of: "Hoe gaat het met je?". We moeten de manier waarop we maatschappelijk naar slachtoffers kijken veranderen, dat is het allerbelangrijkste.' Naar eigen zeggen zou Anke daar zelf ongelofelijk veel aan hebben gehad tijdens haar verwerking. 'Uiteindelijk ben ik naar een therapeut gestapt. Dat heeft me gelukkig geholpen, maar ik hoop dat dat voor andere vrouwen in de toekomst niet meer nodig is.'

#metoo, hoe nu verder?

'Stoppen met victimblaming, dus', vindt Anke. 'En slachtoffers weer de moed geven om zich uit te spreken over wat hen is overkomen. Daarnaast blijven nadenken over wat grensoverschrijdend gedrag is. Ik vrees dat we nog een lange weg te gaan hebben, maar door het er over te blijven hebben, komen we er wel. En hopelijk mede door een wetswijziging, dus. Er is hoop, want in Zweden is de wet onlangs ook aangepast.' Volgens Kool zou het inderdaad mogelijk kunnen zijn om onvrijwillige, culpoze seks strafbaar te stellen. 'In Engeland en Duitsland gelden er bijvoorbeeld ook andere regels dan hier in Nederland. Daar stelt de wet – net als in Zweden, dus – expliciet toestemming als voorwaarde.' Wat Anke dus bedoelt met het zeggen van een 'ja' in plaats van een 'nee'. Kool: 'Maar ook dan blijft het een lastige situatie, gelet op het bewijs.'

7 trainingstips van één van de beste vrouwelijke Mixed Martial Arts-vechters ter wereld Marloes Coenen

 

Beste bezoeker,

Wij zien dat je een adblocker gebruikt die ervoor zorgt dat je geen advertenties ziet op Vogue.nl.
Dit vinden wij jammer, want Vogue.nl is mede dankzij deze advertenties gratis toegankelijk.
Wil je een uitzondering maken voor Vogue.nl, of meer lezen over hoe wij met advertenties omgaan?
Klik dan hier. Veel dank!

Maak een uitzondering voor Vogue.nl > Sluiten