Vogue
Waarom deze dansuitvoering geïnspireerd door danslegende Martha Graham de moeite waard is

cultuur

Waarom deze dansuitvoering geïnspireerd door danslegende Martha Graham de moeite waard is

Datum
Auteur
Fiona Hering

In het kader van het Holland Dance Festival is de beroemde Martha Graham Dance Company uit New York in het land. Gisteravond gaven ze, voor het kritische oog van onder meer balletdanser en choreograaf Hans van Manen, een beeldschone performance in het Zuiderstrandtheater in Den Haag.

Met haar revolutionaire techniek werd Martha Graham (1894-1991) de grondlegster van de Amerikaanse moderne dans. Ze is vergeleken met Picasso en Stravinsky en haar radicale technieken zijn ook nu nog van grote invloed op jonge choreografen wereldwijd. Madonna en danser Lil’ Buck zijn groot bewonderaars.

Een archieffoto van danslegende Martha Graham als Emily Dickinson in Letter to the World - 1940 - Getty Images.

Tijdens het Holland Dance Festival wordt de nalatenschap van de danslegende gevierd. Graham was zelf ook even ‘aanwezig’ in Den Haag, in een zwart-wit film uit 1943 waarop ze haar iconische dans ‘Lamentation’ uitvoert. Janet Eilber, sinds twaalf jaar artistiek directeur van de Martha Graham Dance Company in New York, was er uiteraard ook. Ze  kreeg tien jaar les van de legende en danste wereldwijd in vele Graham choreografieën, waarbij het dansen vanuit de buik, centrum van het gevoel, centraal staat (de beroemde Graham-techniek). Contraction and release genoemd, het spannen en ontspannen van spieren. Een stijl van dansen die volledig wordt gedreven door de torso. De kostuums, soms in samenwerking met Halston of Calvin Klein, zijn derhalve nauwsluitend, de rok laag op de heup, bij mannen het lichaam bloot, om zo goed zicht te bieden op de beweging in het midden van het lichaam.

Janet Eilber, wereldberoemd in de danswereld – ze danste meerdere malen met Rudolf Nureyev – maar tijdens haar speech gisteravond tijdens de afterborrel klom ze gewoon op en stoel. Net als Samuel Wuersten, artistiek directeur Holland Dance Festival.

Martha’s choreografieën zijn revolutionair, radicaal, experimenteel en rauw, met scherpe hoekige en directe bewegingen. Menselijke emoties tonen, daar ging het haar om, in een simpele setting, kostuums gestript van alle decoratie. Grahams choreografieën – 181 maakte ze er, onder meer uitgevoerd door Margot Fonteyn, Mikhail Baryshnikov en Liza Minelli  – worden niet voor niets ook wel psychodramas genoemd. Zo is Lamentation een aangrijpende solo over verdriet, voor het eerst uitgevoerd in 1930 door Graham gehuld in een opzienbarende tubedress waardoor je geen armen en benen ziet. De uitvoering duurt slechts vier minuten, maar bracht haar wereldfaam. Eilber: ‘Het was zo’n belangrijke breuk met de traditionele danswereld, waarin het draaide om fantasie, escapisme, koningen, zwanen, bloemen en godinnen.’ She doesn’t perform grief, she ís grief, schreef een recensent van The New York Times.

‘Martha refereert erg aan het bewegen van de ruggengraat, contraction, bijna een soort baren’, weet Samuel Wuersten, de Zwitserse creatief directeur van Holland Dance. ‘De ruggengraat krijgt bij Graham een andere expressiviteit. Bij klassiek ballet is dat vrij verticaal in de ruimte, bij haar gaat die rug alle kanten op. Dat is typisch Graham: andere vormen uit je lichaam halen. Voor mannelijke dansers is haar techniek zeer lastig als je niet zeer losjes in de heupen bent.’

Eilber danste met Rudolf Noerejev in The Charlet Letter en Lucifer, nu leidt ze het gezelschap bestaande uit een core van vijftien dansers, waaronder een aantal van 'de beste dansers ter wereld'. Die ze uiteraard meenam naar Nederland. ‘Abdiel Jacobsen bijvoorbeeld, één van onze prinicipals, geboren in Ivoorkust, net als de Taiwanese PeiJu Chien-Pott en de Chinese Xin Ying,De Afroamerikaanse Lloyd Knigth is een spectaculaire danser en het langst bij ons. Hij doet ook modellenwerk, net als Natasha M. Diamond-Walker, een zeer lange Afroamerikaanse soloist die tevens actrice is.’

Dansers PeiJu Chien-Pott, Lloyd Knigth en Natasha M. Diamond-Walker gisteravond op de afterborrel.

Te zien zijn onder andere de beroemde Lamentation Variations, waarbij choreografen een variant maken op Grahams beroemdste dans. Inmiddels zijn er veertien, vaak zeer onorthodoxe varianten. Van Lil’ Buck bijvoorbeeld, begonnen als één van Madonna’s achtergronddansers en nu ‘allover YouTube in De Stervende Zwaan met cellist Yo Yo Ma,  én een tapdansversie van Michelle Dorrance. Waarmee The Variations een uithangbord zijn geworden voor wat Eilber met het dansgezelschap voor ogen heeft: de Graham nalatenschap als springplank gebruiken voor zeer uiteenlopende projecten.

Heeft zich al een Nederlandse choreograaf gemeld voor een variant? Eilber: 'Helaas niet, maar dat wordt tijd.'

Zaterdagavond 10 februari staat het gezelschap in het Nieuwe Luxor in Rotterdam (nog enkele kaarten, gaat dat zien!). Dinsdag 13 februari in de Stadsschouwburg in Amsterdam.

Even binnen gluren! Jennifer Aniston opent de deuren van haar Californische villa

 

Beste bezoeker,

Wij zien dat je een adblocker gebruikt die ervoor zorgt dat je geen advertenties ziet op Vogue.nl.
Dit vinden wij jammer, want Vogue.nl is mede dankzij deze advertenties gratis toegankelijk.
Wil je een uitzondering maken voor Vogue.nl, of meer lezen over hoe wij met advertenties omgaan?
Klik dan hier. Veel dank!

Maak een uitzondering voor Vogue.nl > Sluiten