Waar blijft eigenlijk de pil voor mannen?

De Maand van de Pil: het meest recente onderzoek naar de pil voor mannen.

de-pil-seksualiteit-mannen
Kaira van Wijk

Meer mannen nemen verantwoordelijkheid om een zwangerschap te voorkomen, dat meldt het NOS. Het kenniscentrum Rutgers vindt dat dat nog beter kan en startte vandaag een campagne om mannen bewuster te maken van hun rol. Charles Picavet, cultuurpsycholoog vertelt: "De reden dat de mannenpil er nog niet is, is tweeledig. Aan de ene kant is het moeilijk om de aanmaak van spermacellen tijdelijk helemaal stop te zetten. Aan de andere kant bestaat er al hormonale anticonceptie voor vrouwen, die is zo veilig en effectief dat de standaard erg hoog is. Voor een nieuw mannenmiddel is het heel moeilijk om daar aan te voldoen."

Advertentie - Lees hieronder verder

Voor de De Maand van de Pil van Vogue.nl, waar we gedurende vier weken artikelen publiceerden rondom de anticonceptiepil en andere anticonceptie in Nederland boog health journalist Angélique Heijligers zich over de vraag die vandaag opnieuw de aandacht trok: wat is er eigenlijk gebeurd met de pil voor mannen?

De mannenpil is er bijna, ja echt! Een belofte die inmiddels al zo’n vijftig jaar standhoudt en van tijd tot tijd weer eens de kop opsteekt in de media. Anno 2018 rijst de vraag of we binnenkort dan echt een betrouwbare mannenpil kunnen verwachten zonder bijwerkingen als mood swings, acne en verlies van libido. Zijn mannen er klaar voor en, niet onbelangrijk, zijn wij vrouwen er klaar voor?

'Anticonceptie voor mannen is niet zoals bij vrouwen een kwestie van iedere dag een pilletje nemen.'

De zoektocht naar de mannenpil duurt inmiddels al ruim vijftig jaar. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) speelde al in de jaren zeventig een belangrijke rol in het ontwikkelen van de mannenpil door wetenschappers bij elkaar te brengen die zich over het vraagstuk bogen en hormoonpreparaten maakten voor verder onderzoek. De reden dat de WHO tijd en middelen investeerde, was dat ontwikkelingslanden dachten dat een mannenpil zou kunnen bijdragen aan geboortebeperking. De resultaten van de WHO-onderzoeken vormden de basis voor onderzoeks- en ontwikkelingsprogramma’s van farmaceuten die vanuit meer commerciële redenen een mannenpil wilden ontwikkelen. Wat meteen ook een valkuil leek: zou de mannenpil niet concurreren met een ander eigen middel, de anticonceptiepil voor vrouwen? Maar vooralsnog lijkt het er vooral op dat mannen geen zin hebben in de hormonale bijwerkingen en ook niet in de moeite die ze ervoor moeten doen. Een anticonceptiemiddel voor mannen is namelijk niet een kwestie van dagelijks een pilletje nemen en klaar. En daarmee blijft de man hangen bij een zeer beperkte keuze als het gaat om anticonceptie.

Advertentie - Lees hieronder verder

Een eicel vs honderd miljoen zaadcellen

Condooms of vasectomie. Dat zijn de opties van de man als het aankomt op anticonceptie. Vrouwen daarentegen hebben een heel scala om uit te kiezen. De pil, prikpil, het spiraaltje, een anticonceptiepleister, een anticonceptiering en in geval van nood, de morning-after pil. Anticonceptie lijkt vooral het terrein van de vrouw. Los van het vraagstuk of mannen bereid zijn trouw en secuur een anticonceptiemiddel te nemen en of vrouwen het aandurven om mannen hierin te vertrouwen, is er nog een klein rekensommetje dat de ontwikkeling van de mannenpil in de weg zit. Vrouwen hebben gemiddeld slechts een keer in maand een eisprong waar interventie voor nodig is om bevruchting te voorkomen. De man maakt dagelijks een slordige honderd miljoen zaadcellen aan. Simpel gezegd houdt de pil het vrouwenlichaam voor de gek door een zwangerschap te simuleren, waardoor je tijdelijk onvruchtbaar bent. Bij mannen zou een hormonaal anticonceptiemiddel door het afremmen van de testosteronproductie in de testikels ervoor kunnen zorgen dat de zaadcelproductie daalt tot het level van (tijdelijke) onvruchtbaarheid. Een van de bijwerkingen daarvan is echter dat het testosteronlevel in het bloed ook daalt met als mogelijk gevolg ejaculatiestoornissen, verlaagd libido en verlies van spiermassa.

Advertentie - Lees hieronder verder
Advertentie - Lees hieronder verder

Verminderd libido, acne en moodswings

'Toen de pil in de jaren zestig op de markt kwam, waren vrouwen zó blij dat er eindelijk een betrouwbaar anticonceptiemiddel was dat we die bijwerkingen voor lief namen,' zegt Olga Loeber, arts seksuele gezondheid en lid van de European Society for Contraception, van de werkgroep anticonceptie van de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie (NVOG) en erelid van het Nederlands Genootschap van Abortusartsen, 'dat is met de mannenpil anders. Een verlaagd libido is niet iets waar mannen naar uitkijken. Bovendien, als het libido afneemt waar heb je dan eigenlijk nog een voorbehoedsmiddel voor nodig? En dan is er nog de gebruiksvriendelijkheid van een anticonceptiemiddel voor mannen. Wat blijkt te werken als anticonceptiemiddel voor mannen, is een implantaat in de bovenarm dat het hormoon progestageen afgeeft in combinatie met testosteroninjecties. Progestageen is een vrouwelijk geslachtshormoon dat de productie van spermacellen afremt, maar wat dus die bijwerking geeft van een verminderd libido plus mogelijk ook acne en mood swings. De testosteroninjecties zorgen er dan voor dat het libido weer wat omhoog gaat. De term ‘mannenpil’ gaat dus eigenlijk niet op. Anticonceptie voor mannen is niet zoals bij vrouwen een kwestie van iedere dag een pilletje nemen. Het implantaat werkt een jaar en dan moet je nog iedere keer naar de dokter voor een testosteroninjectie. Farmaceuten zijn niet zo happig om veel geld te stoppen in onderzoek, waarschijnlijk omdat het zo lastig is om het middel gebruiksvriendelijk te maken. Wil een anticonceptiemiddel succesvol zijn, dan moet het simpel en effectief zijn en weinig of geen bijwerkingen geven.'

Advertentie - Lees hieronder verder

Hebben we überhaupt nog zin in hormonale middelen?

In de jaren zestig namen vrouwen de hormonen in de pil en de bijwerkingen daarvan voor lief, maar tegenwoordig staan we daar heel anders en vooral een stuk kritischer in. Loeber: 'Er zijn steeds meer angsten omtrent de bijwerkingen van de pil, ook omdat de media in hun berichtgeving vooral de nadelen belicht. Zijn er bijwerkingen, zijn er risico’s? Ja. Maar een zwangerschap geeft veel meer bijwerkingen en grotere risico’s dan de pil. Het is een kwestie van dingen tegen elkaar afwegen. Neemt niet weg dat mensen in deze tijd graag zo min mogelijk hormonen willen.' De nieuwste uitvinding op het gebied van de mannenpil lijkt hoopgevend. De Amerikaanse uitvinding Vasalgel is niet-hormonaal. Wellicht zijn er bijwerkingen, maar het is aannemelijk dat er geen hormonale bijwerkingen te verwachten zijn.

Vrouwen vragen om een pil met natuurlijke hormonen of grijpen weer terug of voor het zingen de kerk

Gel in de zaadleiders

'In Amerika lijken ze wel iets te zien in het oplosbare middel Vasalgel dat in de zaadleiders gespoten wordt,' vertelt Linda Hendriks, gynaecoloog aan het Flevoziekenhuis. Vasalgel is dus eveneens niet een pil, maar lijkt eerder een alternatief voor een vasectomie. Via een injectie in het scrotum wordt er gel in de zaadleiders gespoten, waardoor de zaadcellen niet meer in de prostaat kunnen komen. De gel blokkeert dus de zaadtoevoer en als reactie daarop maakt het lichaam antilichamen aan die het zaad netjes opruimen. Vasalgel heeft verder geen effect op het orgasme en de ejaculatie. Het middel is getest op apen en het lijkt erop dat de mannetjesapen inderdaad onvruchtbaar werden. De vraag is alleen of Vasalgel makkelijk omkeerbaar is op het moment dat er een kinderwens is. In dat geval zou het middel een voorsprong hebben op een vasectomie. Een tweede injectie zou de gel moeten wegspoelen en daarmee de vruchtbaarheid herstellen. Uit een test op konijnen blijkt dat de mannetjes al snel weer vruchtbaar waren. Maar of dit ook het geval is bij mensen, is nog niet aangetoond. Hendriks: 'In Nederland speelt deze nieuwe uitvinding geen rol. Het is nu vooral de trend om alles zo natuurlijk mogelijk te doen. Vrouwen vragen om een pil met natuurlijke hormonen of grijpen weer terug op temperatuurmethoden of voor het zingen de kerk uit.'

Iets voor een vaste relatie

Maar stel: de hormonale obstakels zijn genomen en een zeer gebruiksvriendelijke mannenpil komt er. Gaan mannen dan massaal aan de pil? Loeber: 'Het meest ideale zou een niet-hormonaal middel zijn dat je via een implantaat toegediend krijgt en die je aan en uit kunt zetten. Een deel van de mannen zal daar zeker voor voelen en er zijn genoeg vrouwen die na jarenlang de pil slikken zeggen, laat hem ook eens wat doen. Maar dan duikt er het vertrouwensvraagstuk op. Vrouwen kunnen best nog weleens slordig om gaan met de pil. Hoe zit dat bij mannen? Kunnen vrouwen erop vertrouwen dat mannen secuur omgaan met het anticonceptiemiddel? Ik denk dat als er ooit een mannenpil komt, en die mogelijkheid sluit ik niet uit, het vooral iets is voor vaste relaties waarbij partners een gezamenlijke beslissing nemen over de te gebruiken anticonceptiemethode. Maar ik denk niet dat de mannenpil de eerste keuze zal zijn.'

Angelique Heijligers is de oprichter van Stadswild en personal trainer, freelance Fitness & Health journalist en columnist voor o.a. Vogue, NRC, Men’s Health, Glamour en Volkskrant Magazine.

Advertentie - Lees hieronder verder
Meer van Opinie