Op mijn drieëntwintigste, aan het einde van mijn studententijd in Groningen, moest ik er toch echt aan geloven: het behalen van mijn rijbewijs. Tachtig rijlessen (ik lieg niet), twee rijscholen en drie pogingen tot een rijexamen verder, wist ik in maart 2006 eindelijk het felbegeerde (destijds nog) roze papiertje op mijn naam te zetten. Maar toen begon het feest pas: ik moest alleen de weg op.

Advertentie - Lees hieronder verder

'Ik visualiseerde geplet te worden door een vrachtwagen bij een invoeg-poging'

In eerste instantie ging dit prima. In de eerste maanden na mijn rijexamen kroop ik moeiteloos achter het stuur. Op vakantie met een vriendengroep reed ik uren achtereen over Franse snelwegen en door nauwe straten van pittoreske dorpjes. Ik reed in de weekenden in de auto van mijn ouders rond. Maar heel geleidelijk aan ging het bergafwaarts met mijn zekerheid achter het stuur. Los van een weekend bij mijn ouders en een vakantie hier en daar, begaf ik mij namelijk niet in de auto. Ik woonde immers in de binnenstad van Groningen en kon alles op loopafstand doen. Ook tijdens mijn eerste werkjaren in Den Haag woonde ik hartje centrum waardoor de fiets of voet het beste vervoersmiddel was. Ik was ook gewoonweg niet zo 'fan' van autorijden (zoals bovenstaand rijbewijs-proces ook aantoont).

De fameuze snelweg-scène in de film Clueless, 1995.
Advertentie - Lees hieronder verder

Fast forward tien jaar later: het is december 2017 en inmiddels heb ik een grote-mensen-huis, met vriend en 1-jarig kind, en een serieuze bolide in de garage. Waar ik dus nooit in rijd. Want in de afgelopen jaren ben ik stiekem steeds vaker in de passagiersstoel gaan zitten, en maakte ik mezelf wijs dat autorijden eigenlijk gewoon een verouderde vaardigheid is die binnenkort uitsterft met dank aan de zelfrijdende auto. Het perfecte, en vooral heel overtuigende, excuus om mijn mix van gemakzucht en angst voor autorijden te verbloemen. Hoe mijn angstbeelden voor het rijden eruit zagen? Bij de gedachte aan de snelweg en potentiële files sloeg een Dionne-in-Clueless-paniek al toe. Ik visualiseerde geplet te worden door een vrachtwagen bij een invoeg-poging. Of non-stop afslaan middenin een file met agressieve toeterende chauffeurs (gênant). Ik was bang het overzicht op de weg en de controle te verliezen, met de meest verschrikkelijke uitkomst als gevolg. Ondertussen voelde ik mij een steeds afhankelijker vrouwtje worden naast mijn vriend in de auto, die er inmiddels ook aardig klaar mee was dat hij in z'n eentje 1300 kilometer naar Zuid-Frankrijk moest rijden.

Advertentie - Lees hieronder verder

Maar in december afgelopen jaar was ik het zat. 2018 zou het jaar worden dat ik weer gedachteloos achter het stuur zou kruipen! En niet met behulp van goedbedoelde aanwijzingen van een bijrijder (vriend), want dat zou geheid ruzie worden. Ik besloot een rijschool in de arm te nemen, met speciale lessen voor mensen met rijangst. Want wat bleek: rijangst, a.k.a. amaxafobie, is een complete business. Je vindt tientallen websites met rijscholen die speciale lessen aanbieden voor mensen met rijangst. 1 miljoen Nederlanders lijden er aan en de helft van hen kruipt daarom nooit meer achter het stuur. Maar liefst 95% van de rij-angstigen is vrouw, aldus de 'Kerncijfers verkeersveiligheid 2004' van Rijkswaterstaat. Wat te denken geeft: is het rij-curriculum of het autorijden zelf teveel geënt op het mannelijke brein of- motoriek? Maar dit terzijde (een vraagstuk voor een ander artikel).

'1 miljoen Nederlanders lijden aan rijangst en de helft van hen kruipt nooit meer achter het stuur'

Ik besluit een cursus 'Rijzeker Training' bij de ANWB te boeken. Op een zaterdagochtend, om half negen, want dan is er nog bijna niemand op de weg zo dacht ik, kroop ik na zes jaar weer achter het stuur. Twee en een half uur met koffiepauze totaal. En gelukkig een ontzettend chille instructeur die al na vijf minuten 'het gaat hartstikke goed!' uitriep, een bevestiging die ik toch even nodig had. Eerlijk gezegd verbaasde ik mezelf: het schakelen was nog steeds soort van een automatisme, het invoegen op de snelweg ging moeiteloos (weinig verkeer helpt) en ik betrapte mij erop dat ik zelfs een beetje van het rijden genoot, zo dwars door de glooiende Utrechtse Heuvelrug. Eigenlijk was ik gewoon een prima rijder en had ik het probleem in mijn hoofd ontzettend groot gemaakt. De rij-instructeur sprak de verlossende woorden: ik had geen enkele extra rijles nodig!

Heb ik nu mijn angst voor autorijden echt overwonnen? Nou zo goed als, maar zolang het nog niet een absoluut automatisme is zoals fietsen bijvoorbeeld, niet helemaal. Sindsdien heb ik zo'n zes keer gereden, waarbij het één keer op het nippertje goed ging omdat ik even 'de dode hoek' vergat, oeps. Toen sloeg de paniek wel even toe. Maar met een aantal rij-mantra's ('ver vooruit kijken', 'je handen ontspannen aan het stuur', 'blijf in de spiegels kijken' etc. etc.) in mijn achterhoofd, en een automaat in de auto, weet ik De Angst in bedwang te houden. Tenzij je een extreme vorm van rijangst hebt, blijft het toch gewoon een kwestie van doen. De auto instappen, en blijven oefenen. Helaas geen magische recept voor succes dus. En op de achtergrond blijf ik stiekem rijkhalzend uitkijken naar het monopolie van de zelfrijdende auto.