In gesprek met Zazi Vintage's Jeanne de Kroon over duurzaamheid, doorzettingsvermogen en 'white savior complex'

De 25-jarige oprichter van Zazi Vintage maakt de wereld, jas voor jas; jurk voor jurk, een beetje mooier. Haar ontwerpen en vooruitstrevende visie op mode is al geliefd bij Florence Welch en Poppy Delevingne.

image
Zazi Vintage

Jeanne Zizi Margot de Kroon (25) begon Zazi Vintage twee jaar geleden met 500 euro en veel vastberadenheid aan haar keukentafel in Berlijn. Nu bieden haar jassen en jurken van vintagestoffen een beter leven aan achtergestelde vrouwen in India en Afghanistan.

Je bent met Zazi Vintage bekend in het buitenland, maar minder in Nederland.
‘Waarschijnlijk omdat ik me heb gevestigd in Berlijn. Van origine kom ik uit Den Haag. Mijn vader is documentairemaker, mijn moeder was modejournalist, nu kunsthistoricus. Desondanks ging ik naar een conservatieve school. Iedereen droeg Uggs en een spijkerbroek, terwijl ik met twintig euro naar de kringloop werd gestuurd. Mijn tenue: mantelpakjes uit de jaren tachtig of een broek gemaakt van een oud gordijn. Mode was voor mij een manier om aansluiting te vinden bij andere vrouwen, zoals mijn moeders artistieke vriendinnen. Na een heftige scheiding ben ik op mijn zestiende uit huis gegaan. Het plan was om rechten te studeren in Leiden, maar zover is het nooit gekomen. Ik vertrok naar Parijs, waar ik Frans leerde aan de Sorbonne en als straatmuzikant bijverdiende. Leven op oud brood van de bakker op de hoek, maar wat een vrijheid!’

Toen werd je ontdekt als model en kreeg je een andere kant van de modewereld te zien.
‘Als kind kreeg ik verhalen mee over Vivienne Westwood (De Kroons moeder interviewde Westwood de jaren tachtig, red.) en Diana Vreeland – een wereld van dromerige idealen. In New York belandde ik in een schamel modellenappartementje. Zeven dagen per week, tien uur per dag werken voor schmützige webshops. Stond ik daar in tweedelig polyester doodongelukkig te wezen. Als meisje was ik geconditioneerd te denken dat modellenwerk dé droom is. Dat was voor mij persoonlijk een deceptie.’

‘Bij Zazi gaat het erom dat elke vrouw in haar kracht staat. Het gaat niet om mij’

Zazi Vintage is voortgevloeid uit jouw filosofie: wij vrouwen delen hetzelfde verhaal.
‘Ja, we zijn allemaal verbonden. Ter illustratie: toen ik in 2015 Zuid-India bezocht, werd ik meegenomen naar sloppenwijken. Tijdens het theedrinken zag ik in een hoek een stapel luiers liggen. Vreemd, de vrouw des huizes was in de zestig. Ze bleek haar dagen in een kledingfabriek te slijten, waarbij het niet was toegestaan tussendoor naar de wc te gaan. Die luiers kosten haar een weekloon. “En dat T-shirt dat jij nu draagt,” zei ze mij, wijzend op een kledingstuk gekregen van een ex-werkgever: “ … komt ook uit mijn handen.”’

'Vorig jaar stond ik op een podium naast Stella McCartney in een talk over duurzaamheid te praten'

Heftig. Wat ging er door je heen?
‘Natuurlijk wilde ik meehelpen aan een oplossing. Word modeontwerper, luidde het advies van Mama Madhu, oprichter van een non-profitinstituut voor filantropie en humanitaire ontwikkeling, en voor mij de inspirerendste persoon op aarde. Lastig. Nog meer kleding terwijl er al zoveel overconsumptie is? Bovendien had ik geen achtergrond in design, maar in ontwikkelingssamenwerking. Aan het reizen had ik wel een hobby overgehouden: vintage shoppen op Etsy, waardoor ik bij ambachtslieden in een Afghaans bergdorp uitkwam, die een Nuristani-jurk uit de jaren twintig hadden. Of een familie in Oezbekistan die zich specialiseerde in jarenzestig-ikat. Hierdoor had ik een enorm netwerk door Centraal-Azië. Madhu en ik besloten de handen ineen te slaan.’

Nog geen jaar later werd Zazi Vintage geprezen door Vogue US en Vogue Deutschland, Forbes en sterren zoals Florence Welch.
‘Daar ben ik immens dankbaar voor. We zijn nu bezig met een groot project met de Verenigde Naties. Vorig jaar stond ik op een podium naast Stella McCartney en Angela Missoni in een talk over duurzaamheid. Grote bedrijven vragen advies over hoe onze werkwijze te implementeren.’

Je lijkt als een vis in het water in India.
‘Toen mijn vader meereisde naar Noord-India, zei hij dat hij mij eindelijk begreep: alsof hij mijn ziel hier gereflecteerd zag. Kleurrijk, vrij, all over the place. Het werkt niet, maar daardoor juist weer wel.’

Hoe help je een Zazi-ambachtsvrouw precies?
‘Neem Geeta. Zij kon geen opleiding betalen voor haar kinderen en als weduwe mocht ze niet ongesluierd naar buiten. Nu heeft ze een eerlijk inkomen en gaan haar twee jongens naar school. Toen ik haar ontmoette was ze ontzettend verlegen. Bij mijn laatste bezoek leek ze een ander mens: open en vrolijk. India kampt ook met een hoog percentage kind-huwelijken. En dan heb je nog te maken met een kastensysteem, wat wij proberen te doorbreken. Van meisjes uit ons netwerk die op eigen benen komen te staan, tot vrouwen uit verschillende kasten die zij aan zij werken – waar ze elkaar eerder schuwden. Ik heb gezien hoe we verandering teweeg kunnen brengen.’

'Met de verkoop van een jas kan een meisje een jaar naar school'

Je krijgt geregeld de vraag waarom een Zazi Vintage-jas zo duur is.
‘Grappig dat dit nooit wordt gevraagd aan grote modehuizen. Op mijn site zetten we per kledingstuk uiteen welke kosten we eraan hebben en waar de opbrengsten naartoe gaan. Met de verkoop van een jas kan een meisje een jaar naar school, dankzij het Girls Education Project. De mode-industrie heeft een systematisch probleem, waardoor we de relatie niet meer zien tussen hoeveel werk er in een kledingstuk wordt gestoken en de verkoopprijs. Het kost bijna vijf maanden om één jas te maken. Zodra wij door een winkel worden ingekocht die met seizoenen werkt (bijna allemaal), gaat de prijs drie keer over de kop. Die retailers hebben maar gelimiteerd de tijd om een collectie voor de volle prijs te verkopen. Wat niet wordt verkocht – zomaar dertig tot veertig procent volgens onder meer cijfers van ShareClotch – wordt vervolgens vernietigd of doorverkocht. Dit wordt meegenomen in de initiële prijsberekening. Wij ontwerpen niet op basis van trends, maar afhankelijk van hoeveel inkomens we kunnen creëren met een collectie met gebruik van zo min mogelijk nieuwe materialen. Aan inkopers proberen we altijd uit te leggen dat het geen seizoensitems zijn.’

Voel je je soms niet als een David die tegen Goliath moet opboksen?
Lacht: ‘Stap voor stap dragen we bij aan een positief bewustzijn. Ik krijg overigens ook vragen over onze schapenvacht, afkomstig van afvalplaatsen in Mongolië. Zelf ben ik vegetariër, uit dierenliefde, maar ik gebruik liever deze vachten dan plastic bont uit China. Helaas zijn er nog niet zoveel goede, diervriendelijke alternatieven voorhanden waar het milieu ook bij gebaat is. Hier valt nog veel te winnen.’

Hoe ga je verder met kritiek om?
‘Ik krijg zoveel naar mijn hoofd geslingerd. Dat ik als witte vrouw met privileges een ‘white saviour’-complex heb. Ik begrijp dat goed, omdat ik uit een land met een koloniaal verleden kom en mensen met eenzelfde achtergrond als ik vaak aan de top van de productieketen staan, terwijl er wordt geproduceerd in voormalige koloniën. Bij Zazi gaat het erom dat elke vrouw in haar kracht staat – van Geeta tot een Duitse klant. Het gaat niet om mij. Als Zazi morgen omvalt kan ik altijd nog yogalerares worden of een studie oppakken. Hoe anders is dat voor de vrouwen die met Zazi hun financiële en sociale vrijheid waarborgen. Daar kan ik van wakker liggen. Zij zijn de echte sterren.’

Zazi Vintage Suzani-jassen, gemaakt door Afghaanse ambachtslui, zijn verkrijgbaar vanaf 1776 euro op Matchesfashion.com. Elke verkochte jas zorgt ervoor dat een meisje gedurende een jaar toegang heeft tot onderwijs in India.

Advertentie - Lees hieronder verder
Meer van Interviews