In memoriam: Karl Lagerfeld (1933-2019)

Herinneringen aan misschien wel het enige échte mode-icoon.

in-memoriam-karl-lagerfeld
Getty Images

Het ondenkbare is gebeurd: Karl Lagerfeld is op 85-jarige leeftijd gestorven in Parijs.

Afgelopen januari, direct na zijn laatste coutureshow voor Chanel, hield het publiek al even collectief de adem in. Want niet Lagerfeld zelf, maar zijn trouwe studiodirecteur Virginie Viard betrad in haar eentje de catwalk om het applaus in ontvangst te nemen.

Opvallend, want Karl was er áltijd; alleen of met een model aan zijn arm, met of zonder baard, immer gestoken in skinny jeans, laarzen en een strak gesneden jasje. Een witgepoederd pruikje met staart, leren vingerloze handschoenen en een overhemd met opstaande kraag moesten elk teken van ouderdom verdoezelen. Maar zoals we vandaag hebben ondervonden bleek Karl Lagerfeld, all evidence to the contrary, sterfelijk. Dus toch.

‘Werk is voor mij als ademen. Ik kan niet zonder.' - Karl Lagerfeld

Altijd in the know

‘Werk is voor mij als ademen. Ik kan niet zonder,’ zei Lagerfeld ooit. Zijn werktempo en levenslust waren dan ook ongeëvenaard. Maar liefst vijftien shows ontwierp Lagerfeld per jaar, voor zijn eigen label en modehuizen Fendi en Chanel, waarvan hij sinds respectievelijk 1965 en 1983 artistiek directeur was. Daarnaast fotografeerde hij campagnes, illustreerde hij, maakte korte films over het leven van Coco Chanel en bracht boeken uit met zijn eigen uitgeverij 7L.

Zijn contract bij Chanel liep naar eigen zeggen tot 2045, het jaar waarin hij 112 zou zijn geworden. Leeftijd bestond volgens hem niet en Lagerfeld was altijd, met jeugdig enthousiasme, overal van op de hoogte. Men zei dat hij leed aan ‘culturele boulimia’, zelf refereerde hij aan zijn nieuwsgierigheid en onuitputtelijke honger naar kennis als ‘my google mind’. Lagerfelds iPods waren altijd gevuld met de laatste muziek (hij bewaarde ze in een speciaal ontworpen Louis Vuitton-kist, met ruimte voor 40 iPods) en zijn bibliotheek bestond uit een collectie van 100.000 boeken. Zijn interesse in de jongere generaties resulteerde in samenwerkingen en vriendschappen met Pharrell Williams, Soko, Kristen Stewart en Rihanna. En mooie projecten, zoals de campagnevideo voor Chanel No. 5 uit 2014, geregisseerd door Baz Luhrmann. In de hoofdrol zien we Gisele Bündchen en de toen nét in Amerika doorgebroken Michiel Huisman, die een liefdesverhaal vertellen op het prachtige gecoverde liedje You’re the one that I want van de toen nog onbekende singer-songwriter Lo-Fang, hoogstpersoonlijk geselecteerd door Lagerfeld.

Rise and rise

Karl Lagerfeld werkte gedurende zijn carrière voor tal van modehuizen – Balmain, Patou, Chloé, Krizia, Charles Jourdan, Fendi – maar verwierf de meeste faam met zijn werk voor modehuis Chanel. Na zijn aantreden, 12 jaar na de dood van Madame Chanel zelf, transformeerde hij het destijds ingedutte modehuis tot succesvolle modegigant, met in 2018 een omzet van 9,6 miljard dollar.

Met Chanel voer hij een solide koers: zijn collecties stonden in het teken van glamour, overdaad en innovatie, altijd met een knipoog naar de heritage van Chanel; tweed, parels, casual wear en jersey. Hij verhief zijn shows tot ware happenings in het Grand Palais in Parijs. In een tijd waarin duurzaamheid, ingetogen mode en norm core aan terrein wonnen, bleef Lagerfeld trouw aan zijn eigen esthetiek (hij stuurde hooguit een platte schoen of joggingbroek de catwalk op, maar dat was het dan ook) en spaarde hij kosten nog moeite door de meest uitbundige en extravagante decors te bouwen: een kustlijn met zandstrand en echte golven, een bos inclusief bomen en herfstbladeren, een vliegveld, casino, brasserie, supermarkt met schappen vol Chanel-boodschappen en als klap op de vuurpijl een decor van uit Zweden geïmporteerde ijsschotsen. Over of zijn collecties altijd de meest spraakmakende waren, was de modewereld misschien niet altijd eensgezind, maar iedereen stond wel degelijk maar wat graag in de rij om aanwezig te mogen zijn bij zijn spektakel shows. Waarna het internet uiteraard overspoeld werd met selfies en beelden van de show, want het zal niet verbazen; Karl Lagerfeld begreep ook de macht van social media als geen ander.

Oud en jong

Lagerfeld was de laatste jaren een soort eiland in de modewereld. Niet alleen was hij door zijn grote faam en reputatie vrijwel onbenaderbaar (met zijn iconische uiterlijk was hij een soort marketing tool geworden, met shirts, tassen en sleutelhangers met zijn portret erop), ook stond hij boven de actualiteit. Waar andere modehuizen om de paar seizoenen wisselden van creatief directeur, bleef Lagerfeld ‘zijn’ Chanel trouw, en omgekeerd. Het modehuis transformeerde onder zijn creatieve leiding. Zo kocht Chanel kleine ateliers, gespecialiseerd in specifieke technieken: Lesage voor borduurwerk, Lemarié voor veren en kunstbloemen, Maison Michel voor hoeden en Causse voor handschoenen. Hun craft werd gevierd met groots opgezette Métiers d’Art-shows in Edinburgh, Shanghai, Hamburg en New York. En het modehuis waagde zich aan opvallende accessoires, zoals surfplanken, rugbyballen, ski’s en beach ball-sets. Zo was het in staat niet alleen oudere Franse grande dames aan zich te binden, maar ook de jongste generatie modeliefhebbers, die maar wat graag de laatste Boy Bag aan hun arm droegen.

Deze jonge generatie bereikte hij ook in 2004, door als eerste een toen nog controversiële samenwerking aan te gaan met H&M. Een langgekoesterde droom, hij beschreef de samenwerking als: mass elitism, which is the future of modernity’. Bruno Pavlovsky, president of fashion bij Chanel, zei vandaag Lagerfeld, in diens eigen woorden, als volgt te willen gedenken: ‘door het heden te blijven omarmen en de toekomst vorm te geven.’

Karl, Choupette, Brad

Over zijn persoonlijke leven weten we eigenlijk weinig. Lagerfeld (Hamburg, 10 september 1933), zoon van welvarende Duitsers, woonde in Parijs omringd door boeken en in het gezelschap van zijn geliefde kat Choupette. ‘Ik wou dat ik met haar kon trouwen,’ riep hij eens. Hij verwende het diertje gruwelijk, ze speelde de hoofdrol in menig campagne of collectie en als haar baasje op reis moest, bleef zij achter bij twee nanny’s, want: ‘ze houdt niet van alleen zijn’.

Vrienden had der Karl zeker, zoals topmodel Kristen McMenamy, die hij vaderlijk weggaf op haar bruiloft met inmiddels ex-man Miles Aldridge in 1997. En we weten dat hij twintig jaar lang een soort haat-liefdeverhouding met Yves Saint Laurent had; de twee braken beiden door in 1954, nadat ze gezamenlijk de Woolmark Prize wonnen. Saint Laurent was een groede vriend maar had ook een affaire met de grote liefde van Lagerfeld, Jacques de Bascher, waarmee hij in de 70’s en 80’s achttien jaar samen was, tot De Bascher stierf aan AIDS-gerelateerde complicaties. Een andere goede vriend was de laatste jaren Brad Kroenig, het topmodel dat samen met zijn zoon Hudson menig Chanel-show liep, en Lagerfeld zijn geliefde Choupette cadeau deed.

Over de opvolging van Karl Lagerfeld bij Chanel wordt al langer gespeculeerd. Phoebe Philo werd wel gedacht, of Hedi Slimane, waar Lagerfeld groot fan van was (hij viel in de 90’s ruim 40 kilo af door alleen babypotjes te eten, speciaal om in de skinny jeans van Slimane’s Dior Homme te passen). Maar zojuist maakte Chanel bekend dat eerder genoemde Virginie Viard, dertig jaar de rechterhand van Lagerfeld, het stokje over zal nemen: ‘zij is de aangewezen persoon om de nalatenschap van Coco Chanel en Karl Lagerfeld voort te doen leven.’

Advertentie - Lees hieronder verder
Meer van Nieuws