Alles over de geschiedenis van de Bijenkorf, het meest iconische warenhuis van het land

Luxe warenhuis de Bijenkorf bestaat honderdvijftig jaar. Een kleine geschiedenis van ’s lands mooiste modepaleis.

Bijenkorf advertentie uit 1986 waarop twee vrouwen te zien zijn
Stichting Cultureel Erfgoed de Bijenkorf

Dit artikel verscheen eerder in de Bijenkorf Special, die je cadeau krijgt bij het aprilnummer van Vogue Nederland.

Bestel Vogue's aprilnummer hier

Modeminnende Nederlanders weten allang dat de Bijenkorf niet zomaar een warenhuis is, maar een beleving. Want binnen lopen bij de Bijenkorf is overweldigend. Zo vind je in Amsterdam op de begane grond een waar beautywalhalla, waar de mooiste cosmeticamerken verkocht worden (van Dior en Charlotte Tilbury tot Chanel) en personal beautystylists aanwezig zijn voor een behandeling en advies op maat. En ook de accessoire-afdeling met beeldschone luxe horloges en juwelen is recent uitgebreid, wat opgeteld bij de designermode en -schoenen voor dames en heren garant staat voor zevenduizend vierkante meter luxe. Hiermee biedt de Bijenkorf in Amsterdam een grootste luxe shoppingbeleving.

De Bijenkorf Amsterdam in 1960, sepia foto
De Bijenkorf Amsterdam, 1960
Stichting Cultureel Erfgoed de Bijenkorf

Maar de Bijenkorf is meer dan dat, want veel mensen komen er al hun leven lang en koesteren daardoor nostalgische gevoelens en mooie herinneringen aan het warenhuis: samen met je moeder over de kinderafdeling struinen, via het brede trappenhuis (in Den Haag langs het glas-in-lood) naar boven rennen en je verwonderen over op welke afdeling je nú weer bent beland, een saucijzenbroodje eten in het grand café en elk jaar een nieuw ornamentje uitkiezen op de kerstafdeling. De Bijenkorf speelt, kortom, een aanzienlijke rol in het leven van veel mensen. En dat is al honderdvijftig jaar het geval.

De geschiedenis van De Bijenkorf

Je leest het goed: de Bijenkorf opende haar deuren reeds in 1870.Natuurlijk was het niet meteen het modepaleis dat het nu is. De Bijenkorf begon destijds als magazijn voor stoffen en fournituren op de Amsterdamse Nieuwendijk. Na een verhuizing naar het huidige prestigieuze pand op de Dam, breidde de Bijenkorf uitvan 22 naar 80 afdelingen, waar mantels, japonnen, bonnetterie en woonbenodigdheden werden verkocht. Stoffen en fournituren behielden echter hun ereplaats: de lichthal. Ook in Den Haag bleef de stoffenafdeling het hart van de Bijenkorf, net als in de Rotterdamse Bijenkorf, die in 1930 door architect Dudok was gebouwd. Veel stofinkopers van de Bijenkorf waren beroemd, maar geen een haalde het bij de legendarische Herbert Italiaander; post richtte men slechts aan zijn naam en woonplaats Naarden, een uitgebreider adres was overbodig.

Bijenkorf catalogus in 1962
Uit de catalogus, 1962
Stichting Cultureel Erfgoed de Bijenkorf

In 1924 werd zelfmaakmode bij de Bijenkorf populair; knip-patronen waarmee de klant thuis zelf aan de slag kon, uiteraard met stoffen van het warenhuis. Maar ook ready-to-wear steeg aanzienlijk in populariteit. In eerste instantie voor dames, maar langzaamaan konden ook heren bij de Bijenkorf terecht voor bijvoorbeeld ‘een sporthemd van een goede kwaliteit linnen, voor slechts vijf gulden vijfennegentig’.

Ik-tijdperk

De inkopers van de Bijenkorf lieten zich in eerste instantie graag inspireren door de mode in Parijs, waar in 1947 de New Look van Christian Dior gepresenteerd werd. Maar in de jaren vijftig werd ook Amerika een belangrijke bron van inspiratie. Zo waren daar de washdresses: ‘frisse, fleurige japonnen van wasbare cottons – de wasmachine houdt ze zo fris als een madeliefje! En de Amerikaanse ontwerpers creëren zo pittig ..., dat U hier het geheim vindt van de jeugdige elegance van de Amerikaanse career girls’. Als Brigitte Bardot op het witte doek verscheen in een geruite jurk, lag soortgelijke stof binnen de kortste keren bij de Bijenkorf in de schappen, waardoor het warenhuis al snel de reputatie kreeg toonaangevend te zijn.

'Het is een van de weinige zaken waar je je als gewoon mens erg chic voelt'

In de jaren zestig oogstte de Bijenkorf succes met hun Mademoiselle-japonnen naar Amerikaans voorbeeld: mode voor wie geen klein meisje meer was, maar ook nog geen mevrouw. Ook werden speciale tienershows georganiseerd. Niet zo gek, want in de swinging sixties bepaalden jongeren voor het eerst zelf wat ze droegen, natuurlijk aangestoken door de rebelse jeugdcultuur die overwaaide uit Londen. Nozem, punker, hippie – het kon allemaal. In de jaren die volgden vierde individualisme hoogtij en droegen jongeren voor het eerst minirokken, hotpants, flared jeans en wereldse kleding, zoals poncho’s en Peruviaanse capes.

Bijenkorf affiche uit 1952, illustratie
Affiche uit 1952
Stichting Cultureel Erfgoed de Bijenkorf

Multimediaal platform

In dezelfde tijd verscheen het eerste modebulletin van het warenhuis (de voorloper van wat nu Bijenkorf Magazine is) en verwelkomde de Bijenkorf een nieuw hoofd etalagedienst, befaamd ontwerper Benno Premsela. Zijn credo: etalages moeten geen volgepropte kasten zijn, maar een samenspel van producten en kunst. Een overtuiging die de Bijenkorf tot op heden navolgt; de creatieve pracht van de etalages is uniek in Nederland. Recent kwam daar Room on the Roof bij; een artist-in-residence in het torentje boven op de Bijenkorf, waar lokale en internationale kunstenaars uitgenodigd worden om nieuw werk te maken.

Bijenkorf advertentie uit 1979
Advertentie uit 1979
Stichting Cultureel Erfgoed de Bijenkorf

Vanaf de jaren tachtig vaart de Bijenkorf de koers die uiteindelijk leidde tot het state-of-the-art-warenhuis dat wij nu kennen. Mannen-, tiener- en kindermode ontwikkelden zich tot volwaardige eigen afdelingen, de collecties werden meer casual en de nadruk kwam geleidelijk steeds meer te liggen op de gehele winkelervaring, met als hoogtepunten de luxury brands (in 2018 maar liefst duizend!), eerdergenoemde Beauty World, de Personal Shopping Lounge en de shop-in-shops van topmerken als Gucci, Louis Vuitton, Hermès en Cartier. Vandaag de dag is de Bijenkorf een multimediaal platform met internationale uitstraling, waar stijl, inspiratie, shopping en lifestyle samenkomen.

In 1982 schreef een studente in een brief aan de Bijenkorf: ‘Ik ben een echte Bijenkorf-maniak en kom er graag en veel, het enige grote bedrijf met een eigen stijl en allure. Je ondergaat er iets, als je er binnenkomt. Het is een van de weinige zaken waar je je als gewoon mens erg chic voelt.’ Wij zouden het niet beter kunnen zeggen.

De cover van de Vogue x Bijenkorf special, ter ere van hun 150-jarige bestaan, april 2020.
Vogue Nederland x Bijenkorf Amsterdam, april 2020.

Het aprilnummer van Vogue Nederland inclusief de Bijenkorf-special, dat met een exclusieve art print van de cover komt, ligt vanaf donderdag 5 maart in de winkels en bestel je hier online.

Bestel Vogue's aprilnummer hier

Wist je dat je als abonnee Vogue digitaal leest via Tijdschrift.nl? Als abonnee koppel je je Vogue aan de Tijdschrift-app, waarmee je Vogue direct digitaal tot 3 maanden terug kan lezen.

Collage op Bijenkorf-cover door Studio Floor Bijkersma.

Advertentie - Lees hieronder verder
Meer van Nieuws