Is Stella McCartney nog steeds het meest duurzame luxelabel?

Stella McCartney, toen en nu, plus welke designermode echt duurzaam is

image
Stella McCartney

In 2001 begon Stella McCartney haar gelijknamige label. In een tijd waarin ‘duurzaam’ bepaald geen sexy woord was. Anno 2019 staat ze in verantwoorde designermode nog steeds op eenzame hoogte. Toch zit er beweging in, zo bemerkt ook oprichter van branding- en communicatiebureau W.Green, Willa Stoutenbeek.

Advertentie - Lees hieronder verder

Twaalf jaar was Stella McCartney toen ze bezwoer nooit dierlijke producten te gebruiken. Voor later, als ze modeontwerper zou worden. Als dochter van Beatles-legende Paul en model Linda McCartney, leidde ze in haar jeugd een teruggetrokken bestaan op het platteland van Sussex en Schotland. Net zoals haar ouders is ze een uitgesproken veganist en dierenrechtenactivist – ook in een periode waarin dat nog niet zo ‘hip’ was. ‘Ik ben belachelijk gemaakt, ik heb zelfs agressieve en defensieve reacties over me heen gekregen wegens mijn overtuigingen. Ik voel me weliswaar nooit zozeer bekritiseerd, want ik sta altijd open voor kritiek. Bovendien ben ik dit al mijn hele leven gewend,’ vertelde ze in een interview. Nu is ze een van de meest innovatieve ontwerpers van haar generatie.

Toen Stella McCartney in 1997 werd aangesteld bij Chloé weigerde ze wederom concessies te doen – geen leer, bont en veren

Don’t back down

Denk je McCartney dan denk je wellicht aan de Olympische atleten en andere sterren die ze kleedde, waaronder Meghan Markle in die witte halternek-jurk voor haar huwelijksreceptie. Het is, ondanks haar bekende vader, grotendeels op eigen kracht dat de ontwerper is opgeklommen naar de hoogste ranken. De prestigieuze modeacademie Central Saint Martins in Londen kom je immers niet zomaar binnen. Zeker niet in de tijd dat de gerespecteerde, maar ook stugge professor Louise Wilson (overleden in 2014) de afdeling overzag. Op momenten gebruikte McCartney een pseudoniem: Stella Martin, om maar niet aan haar vader gelinkt te worden. Haar principes heeft ze weliswaar nooit onder stoelen of banken gestoken. Voor haar afstudeercollectie – een sensatie, Kate Moss liep onder meer mee – wist ze een schoenmaker zo gek te krijgen schoenen van diervriendelijke materialen te maken voor bij haar acht looks. Toen ze in 1997 werd aangesteld als creative director van Chloé weigerde ze wederom concessies te doen. Leer, bont, veren? Those were out. Om als luxe modehuis eind jaren negentig leer helemaal links te laten liggen was een bout statement. Alsof je als gitarist besloot het C-akkoord te boycotten. De voornaamste inkomsten van luxe modelabels komen namelijk uit accessoires, destijds vooral gefabriceerd uit leer. Willa Stoutenbeek, oprichter van duurzame branding consultancy W.Green: 'Stella volg ik al heel lang op de voet. Vanaf mijn negende ben ik vegetariër, dus daarom sprak zij mij ook aan. Ik weet nog dat ik in mijn tienerjaren zelfs gespaard heb voor een T-shirt en zonnebril uit haar eerste collectie voor Chloé.'

Advertentie - Lees hieronder verder
Stella McCartney Herfst/Winter 2000
Getty Images

Schoolvoorbeeld

Hoe staat het vandaag met het bedrijf Stella McCartney? Er is ontzettend veel vraag naar haar kleding. En daarbij ook duurzame visie. Dat is terug te zien in de stijgende verkoop, waardoor ze haar bedrijf pasgeleden terug kon kopen van conglomeraat Kering. Haar nieuwste winkel in Londen is een schoolvoorbeeld van duurzaamheid: de paspoppen zijn gemaakt van biologisch afbreekbaar rietsuiker, de Mario Bellini-sofa’s zijn vintage, er wordt gebruikgemaakt van groene energie en een innovatief filteringssysteem voor schone lucht. Ook heeft ze een in-house lab, waarbij wordt gewerkt aan vernieuwende materialen en productieprocessen. Toch blijft het passen en meten, want 100% duurzaam zijn is bijna onmogelijk. Zeker voor beginnende modelabels. Zo legt Stoutenbeek uit: ‘De belangrijkste drie pijlers van duurzaamheid voor een modelabel zijn: dierenwelzijn, mensenrechten en milieu. Alle drie tackelen is een klus, dus vraag ik klanten waar hun eerste voorkeur naar uitgaat. Begin ergens en dan ga je vanzelf ook naar andere aspecten van duurzaamheid kijken. Het telt allemaal mee, maar ik vind het ook belangrijk om niet te dogmatisch te denken. Als je te veel in restricties denkt en continu met een belerend vingertje zwaait, plaats je jezelf eerder buiten het systeem. In plaats van eraan bij te dragen. Ik geloof dat je van binnenuit meer verandering teweeg kunt brengen. Soms koop ik iets wat niet 100% duurzaam is, maar waarvan ik wel weet dat ik er nog jarenlang plezier van ga hebben.’

Advertentie - Lees hieronder verder
Advertentie - Lees hieronder verder

'Stella claimt niet dat ze perfect is op het gebied van duurzaamheid, maar durft haar kwetsbaarheid te tonen. Daarin schuilt haar kracht'

De balans vinden

McCartney’s missie begon bij dierenrechten. Inmiddels heeft ze met haar bedrijf ook strenge duurzaamheidsdoelen gesteld. De wereldwijde productie van textiel stoot op jaarbasis 1,2 miljard ton broeikasgassen uit, volgens Reuters. Dat is meer dan voor internationale vluchten en zeevervoer gecombineerd. Vanuit dat oogpunt vermindert het bedrijf McCartney het gebruik van op olie-gebaseerde kunststoffen en blijft ver van bedreigde bosgebieden. Per jaar worden er namelijk 150 miljoen bomen gekapt om viscose te maken, vaak van bedreigde boomsoorten. Verder wordt er gewerkt met bijzonder vooruitstrevende materialen: biotechnische zijde gesponnen door spinnen en ‘leer’ uit paddenstoelen. Stella McCartney’s ‘leren’ accessoires zijn gemaakt van Skin-Free-Skin, polyester en polyurethaan, bedekt met een laagje plantaardige olie. Polyester blijft een heikel punt: het merk claimt dat de ecologische voetafdruk van hun vegetarische leer vierentwintig keer kleiner is dan dat van dierenhuiden, maar polyester is geen duurzaam materiaal. 55 procent van al het textiel wereldwijd wordt van polyester gemaakt. En het kost 200 jaar om dit af te breken. Volgens onderzoek lekt bovendien een half miljoen ton aan plastic microvezels in onze oceanen door het wassen van kunststoffen. Daarom wordt bij McCartney gebruik gemaakt van polyester uit gerecyclede waterflesjes. Stoutenbeek mist nog wel enige transparantie bij McCartney; zowel op het gebied van materiaalgebruik als arbeidsomstandigheden. ‘Maar het belangrijkste is dat ze dóet. Haar mening blijft bijstellen, onderzoek doet, experimenteert, zichzelf blijft uitdagen. Ze claimt niet dat ze perfect is, maar durft haar kwetsbaarheid te tonen. Veel merken vinden dat lastig, zijn bang dat ze gelijk door de mangelmolen worden gehaald, en houden zich daarom maar afzijdig. Dat is pas zonde.’ Zie je ‘vegan leer’ bij andere modelabels dan moeten wel alarmbellen gaan rinkelen. Doorgaans wordt dit type leer namelijk van plastic gemaakt. En daarmee doe je Moeder Aarde bepaald geen plezier. ‘Wat betreft materialen heb ik ook geen pasklaar antwoord’, vertelt Stoutenbeek: ‘Katoen is bijvoorbeeld een mooi natuurproduct, maar de teelt ervan kost veel water en bij traditionele katoen worden er grote hoeveelheden bestrijdingsmiddelen gebruikt. Het gaat dus om je opties blijven afwegen.’

Advertentie - Lees hieronder verder
Stella McCartney Lente/Zomer 2016
Getty Images

Art of recycling

McCartney is hiernaast geobsedeerd door recyclen. Zo is diens sneaker The Loop een van de zeldzame sneakers die überhaupt gerecycled kan worden. Volgens Claire Bergkamp, director innovatie en duurzaamheid bij Stella McCartney, wordt slechts één procent van de kleding die nu wordt gemaakt weer gebruikt voor nieuwe kleding. Elk jaar wordt er 53 miljoen ton aan vezels voor kleding geproduceerd, waarvan 73 procent wordt weggegooid of verbrand – aldus de Ellen MacArthur Foundation. Sinds 2000 is het aantal kledingstukken dat jaarlijks wordt geproduceerd verdubbeld, terwijl hoe vaak een kledingstuk wordt gedragen is gehalveerd. Stoutenbeek pleit daarom voor tweedehands en vintage shoppen, als directe vorm van recycling: ‘Mijn design cravings stil ik bij Salon Heleen Hulsmann, The Next Closet of Vestiaire Collective in een speurtocht naar (old) Céline. De kleding van COS vind ik mooi, maar een highstreet-merk zal ik persoonlijk nooit nieuw kopen. Dus heb ik hiervoor Marktplaats-alerts aanstaan. Voor mijn zoontje Eloah koop ik bijna al zijn kleertjes via Marktplaats. En ik krijg zoveel complimenten over zijn outfits! Zo’n kleintje groeit binnen een maand uit zijn kleding en ligt alleen maar in een box. Het is niet alsof die kleding slijt. Ik denk dat één truitje zo door drie kindjes gedragen kan worden.’ Haar gouden shopregels zijn RRR. Dit staat voor Recyle en Re-use, maar ook Reduce: ‘Wees creatief met minder en denk na voordat je iets aanschaft.’ Stel kwaliteit boven kwantiteit, als je in een duurzame garderobe wil investeren: ‘Ik reken meestal uit wat iets per maand of per dag kost. Een mooie winterjas van zeshonderd euro waar je vier, vijf winters mee doet. Dat is een goede investering! Vaak ben je dan op lange termijn ook goedkoper uit.’

Advertentie - Lees hieronder verder
Advertentie - Lees hieronder verder

Ones to watch

Hoe zit het met andere luxelabels? In 2017 kondigde Gucci aan bontvrij te gaan, alsook Burberry, Versace, Calvin Klein, Armani en luxe e-commercebedrijven waaronder Net-a-Porter en Yoox. Een stap in de goede richting. Inmiddels zijn er tal van ethische labels: van het veganistische Hiraeth van actrice Rooney Mara tot zogenaamde conscious couture van Ronald van der Kemp. Eco-Age, het duurzame consultancybedrijf van Livia Firth (eveneens producer van documentaire The True Cost), tipt ook Mara Hoffman en Gabriela Hearst. Volgens Rank a Brand prijkt Stella McCartney nog steeds bovenaan de lijst van meest duurzame designermerken, opgevolgd door Alexander McQueen en Gucci. Kanttekening: ‘Ik vraag me af hoe up-to-date Rank a Brand is. Ze doen een goede poging’, aldus Stoutenbeek: ‘Maar ze zijn afhankelijk van vrijwilligers. Volgens mij bestaat er nog geen orgaan met de middelen om de hele branche te kunnen coveren. Al geloof ik wel dat McCartney nog steeds op redelijk eenzame hoogte opereert.’ Stoutenbeek kijkt wel graag op de website van de Fair Wear Foundation. ‘Soms ben ik blij verrast welke merken daarbij zijn aangesloten, waaronder Acne Studios.’ Andere designerlabels die zij tipt: ‘Honest By van Bruno Pieters vond ik waanzinnig! Ik heb daarom een traantje weggepinkt toen ik er erachter kwam dat zij sinds oktober 2018 de deuren gesloten hebben. Verder weet ik dat Lemaire ooit heel duurzaam is begonnen, maar inmiddels lijkt dat van de baan. Het is nu trouwens Londen Fashion Week Men's en daar zet Christopher Raeburn elke editie een te gekke show neer! Zijn duurzame inzet is met name gericht op recyling. Dat doet hij op een oogstrelende manier, op zo’n groot internationaal podium. Bewonderenswaardig.’ Geen high-fashion, maar wel een label waar Stoutenbeek in gelooft is Filippa K: ‘Tot voor kort was Elin Larsson hun directeur van duurzaamheid. Zij is nu voor zichzelf begonnen. Maar als iemand op directieniveau bevlogen is over dit onderwerp dan kan dat hét verschil maken.’ Op nog meer vooruitstrevende geesten op hoge posities die het voortouw durven nemen. McCartney blijft daarbij one-to-closely-watch.

Advertentie - Lees hieronder verder


Advertentie - Lees hieronder verder
Meer van Stijl