De nieuwe wintereditie van Vogue Living ligt nu in de winkel, of bestel deze nu direct online.

Fotograaf en regisseur Thirza Schaap verdeelt haar tijd, samen met man en zoon, tussen Amsterdam en Kaapstad. Dat betekent: meestal zand tussen de tenen en telkens een lifestyle change van heb-ik-jou-daar. Natuur, rust en de strijd tegen plastic staan nu voorop. ‘Ik heb geleerd voor mezelf te kiezen.’

Advertentie - Lees hieronder verder
Mirjam Bleeker, Vogue Living, najaar 2017

Het is zeldzaam en een verademing iemand te treffen die niet boven op z’n telefoon zit. Iemand die mails niet à la minute leest en sms’ jes niet ziet. Voor wie het maken van een afspraak nog uitsluitend per telefoongesprek gaat. Wier mobiel tijdens ons gesprek in Amsterdam trouwens wel regelmatig triomfantelijk een ping!-geluid voortbrengt, maar na een paar keer rücksichtslos wordt uitgezet. Communicatief is fotograaf en regisseur Thirza Schaap (45) overigens wél, want ze is warm, hartelijk, oprecht en enthousiast. Maar iemand die staat te springen om een continue stroom van communicatie en contact? Thirza: ‘Mijn man Braz (Feskens, 47, red.) en ik houden een sociaal leven tegenwoordig bewust af: we staan om vijf uur op en gaan met de kippen op stok.’ Althans, als ze met zoon Bruin (20) in hun huis in Kaapstad vertoeven, waar ze een gedeelte van het jaar doorbrengen. Hier heeft het leven een totaal ander ritme dan voorheen, heel anders ook dan de tijd die ze in Amsterdam spenderen, waar het gezin een huis heeft in de Weesperbuurt.

Advertentie - Lees hieronder verder
Mirjam Bleeker, Vogue Living, najaar 2017

Het is een welkome lifestyle change, vertelt Thirza. ‘Braz en ik zijn tweeëntwintig jaar samen en hebben altijd veel gereisd voor ons werk; ik ben fotograaf, hij digital operator. We werden voortdurend getriggerd om ergens anders te gaan wonen. Een plek waar het lekker weer is en we op slippers kunnen lopen. Altijd blote voeten, hoe heerlijk is dat? We hebben Barcelona en Los Angeles overwogen, maar daar kwam telkens iets tussen. Onze wens bleef echter op de achtergrond aanwezig. Elke keer als we op een mooie plek waren, dachten we: waarom zouden we het niet gewoon doen?’

Advertentie - Lees hieronder verder

Intussen werd het leven in Amsterdam, de stad waar Thirza sinds haar zeventiende woont, veeleisender. ‘Ik kreeg steeds meer last van de druk van de stad. Werd er letterlijk kortademig van. De verwachtingen van de mensen hier en mijn eigen grenzeloosheid: ik wilde tegen alles ja zeggen en aan alle verwachtingen voldoen,’ vertelt ze. ‘Weet je, de Tafelberg in Kaapstad is overweldigend; dat massieve ding dat bijna ín de stad staat. Die prachtige berg en de woeste oceaan geven je het gevoel dat je echt op en met de aarde leeft. In tegenstelling tot hoe een stadse omgeving soms kan aanvoelen; abstract haast. Dat je weinig feeling met de natuur hebt. Ik miste dat in Amsterdam vreselijk. Het vloog me naar de keel.’

Mirjam Bleeker, Vogue Living, najaar 2017

Ik blijf!

En toen was daar Camps Bay, een buitenwijk van Kaapstad waar Thirza en Braz in 2012 tijdens een werktrip in Zuid-Afrika mee kennismaakten. ‘In het vliegtuig riepen we al impulsief tegen elkaar: zullen we anders hier gaan wonen? We kenden Kaapstad vrij goed, kwamen er veel voor ons werk. Tijdens die klus ontmoetten we mensen die in Camps Bay woonden en hebben we het er veel over gehad. Na twee weken, inmiddels terug in Amsterdam, zijn we het gewoon meteen gaan regelen: kind mee, hond mee, school zoeken. De insteek was in eerste instantie een halfjaar te blijven. We huurden een soort seventies Tony-Montana-villa, waar nooit iets aan gedaan was. Te gek was dat. Na een maand riep Braz al: “Ik weet niet wat jij doet, maar ik blijf!” Inmiddels is dat een gevleugelde uitspraak in ons leven.’

Advertentie - Lees hieronder verder

Want ze bleven inderdaad: inmiddels zijn ze geen zes maanden, maar vijf jaar verder. De transitie verliep soepel, vertelt Thirza, hoewel zoon Bruin wel even moest doorbijten: ‘Die eerste periode vond hij het allemaal wel prima. Zijn insteek was: gewoon dat halve jaar uitzitten. Maar toen we bleven, moest hij – veel meer dan wij – het diepe in. Wij werkten al veel in Kaapstad, waren bekend met de omgeving. Bruin moest naar highschool, vrienden maken; hij moest er echt aan geloven. Achteraf zie ik dat dit heel goed voor hem is geweest. Hij is een wereldburger geworden, precies wat we voor hem hoopten.’

Mirjam Bleeker, Vogue Living, najaar 2017

De huurvilla werd vervangen voor een koophuis. Thirza: ‘Dit huis was liefde op het eerste gezicht. Vrijdag gezien, maandag gekocht: zo snel ging het. Terwijl het er niet uitzag! Een vies groen tapijt waar de honden van de vorige eigenaar eindeloos op geplast hadden. Het stonk vreselijk, was echt goor. De tuin was overwoekerd en de gordijnen waren altijd dicht. Het uitzicht zagen we dus pas voor het eerst toen het huis al van ons was. Maar het is heel charmant. Er hangt een sfeer uit vervlogen tijden, alsof we in het huis van onze oma wonen. Die sfeer hangt eigenlijk overal in Kaapstad; het leven voltrekt zich daar in een ander tempo. Auto’s zijn oud, mensen dragen vaak afgedragen kleding en dingen worden niet continu vernieuwd, zoals in Nederland. Je waant je in een andere tijd en dat vinden we heerlijk. Plus dat tragere tempo; dat past heel goed bij ons.’

Advertentie - Lees hieronder verder

Natuurlijk was het, behalve de charme van het huis en de Afrikaanse pace of life, de natuur die de doorslag gaf: ‘Bij dat prachtige uitzicht in de keuken heb ik elke keer weer het gevoel: wat bijzonder dat we hier mogen zijn. Zeker drie keer per week roep ik: “Braz, Braz, de berg!” Of: “De zee, de zee!” Want telkens zie je iets nieuws. Soms lijkt de zee heel dichtbij of is hij heel woest, dan weer zie je dolfijnen of komen er walvissen langs. Dat is elke keer weer helemaal te gek en een voorrecht om mee te mogen maken.’

Mirjam Bleeker, Vogue Living, najaar 2017

Jutten

‘We wonen vijf minuten van het strand,’ schetst Thirza, ‘Het huis is wit en vierkant, heeft een oranje puntdak en ligt hoog op een heuvel. We kijken uit over het water. Het lijkt groot, maar het heeft maar één verdieping. Het is een ouderwets huisje, niet omgeturnd tot chique villa, zoals de meeste huizen in de omgeving. Er staat een lichtblauw hek omheen en het is omringd door een wilde tuin. Je komt binnen in een schattig vintage keukentje, waarna je in de Sun Room aankomt. Die is door een vorige eigenaar speciaal gebouwd op de zuidoostenwind; je zit er heerlijk windstil, half buiten, met uitzicht op de oceaan.’ Veel hoefde er niet aan het huis te gebeuren, op de hondenpies na dan. ‘Geklust hebben we niet. Alleen de ranzige boel eruit en geschilderd. Zelfs de badkamer hebben we gelaten zoals ie was: klein en simpel, met mooi daglicht. We hebben hem alleen opnieuw geschilderd, roze muren bij een lichtgroen bad.’

Advertentie - Lees hieronder verder

Het interieur ademt een Miami-vibe. Maar dan Miami in de fifties, met intense pasteltinten. Thirza: ‘Alles wat we aanschaffen moet precies die kleurstelling hebben. Maar veel kopen we niet en zeker niet nieuw. We hebben niets uit Nederland laten overkomen; alle meubels komen van lokale tweedehandsmarktjes. Het kostte allemaal ook geen bal, hooguit voor de leren stoelen hebben we een paar honderd euro betaald. Als ik nu in Amsterdam ben, vind ik alles zo duur. Daar beginnen we niet aan. De lange eettafel bijvoorbeeld, hebben we overgenomen van iemand die hem op maat had laten maken. We mochten hem voor minder dan zeventig euro hebben. En de gele stoelen van Verner Panton komen uit een failliet café. We kiezen hiervoor omdat we het mooi vinden, maar ook omdat we uit principe geen gloednieuwe spullen willen aanschaffen. Je huis op deze manier inrichten is zó leuk! Voor ons valt dat allemaal onder ‘jutten’: mooie dingen op de kop tikken, of het nou een fijn stuk plastic op het strand is of een lampje van Japans glas.’

Mirjam Bleeker, Vogue Living, najaar 2017

Koffer ongedragen kleding

Dat hun leven tegenwoordig, in elk geval ten dele, in het teken staat van duurzaamheid en bewust consumeren begon een jaar of tien geleden met een telefoontje. ‘Een goede vriendin belde en vertelde over de plastic soep. Het was toen pas net bekend hoeveel plastic er in de oceanen drijft en ik had er nog nooit van gehoord. Dat raakte me zó, ik heb staan huilen in de tuin. Daarna gingen we op vakantie naar Bali – Bruin was een jaar of negen – en was ik geschokt door de hoeveelheden plastic die daar in de rijstvelden lagen. Zo vreselijk zonde en onnodig. We vonden het een verschrikkelijke vakantie, we konden er gewoon niet van genieten.’

Advertentie - Lees hieronder verder

Die twee gebeurtenissen bleken eyeopeners. ‘Ik voelde: we moeten iets doen! We zijn vanaf dat moment veel simpeler gaan leven. Ik koop bijna niks meer; geen kleren, niks. Ik heb in mijn leven zo veel verzameld, daar kan ik mee door tot ik tachtig ben. Kleren voor Bruin kopen we tweedehands, bij Episode bijvoorbeeld. Ik ga met een mand naar de markt, in plaats van met een plastic tas. Mijn loodzware oude werklaptop vervang ik pas als ie echt helemaal dood is. Na elk verblijf in Amsterdam nemen we een koffer met ongedragen kleding van vrienden mee terug naar Kaapstad, voor de mensen in de townships.’

Mirjam Bleeker, Vogue Living, najaar 2017

Ook Thirza’s foto’s, haar vrije werk althans, staan nu in het teken van duurzaamheid: ‘Vanaf het moment dat we in Afrika zaten, ben ik in de natuur plastic gaan rapen. Simpelweg om op te ruimen, want ook daar werden de paradijselijke stranden verpest door de zooi. Maar ook om het te fotograferen. Nog enigszins doelloos maakte ik die eerste periode een paar fotoseries over de vervuiling. Wat ik precies met dat thema wilde doen, werd pas helder toen ik vorig jaar borstkanker kreeg. Hoe naar ook, tijdens het hersteltraject vond ik de artistieke vorm voor wat ik wilde uitdrukken. Dat proces was een openbaring: ik weet nu wat ik écht wil in mijn leven en durf voor mezelf te kiezen. Ik zie dat als een blessing : geweldig dat zo’n zware periode je ook iets goeds kan geven.’

Tegenwoordig maakt Thirza stillevens van het plastic dat ze vindt op het strand en in de natuur, de serie Plastic Ocean. Thirza: ‘Frappant genoeg in dezelfde pastelkleuren als ons huis. Op plastic-ocean.net verkoop ik de werken voor een lage prijs, zodat zo veel mogelijk mensen ze kunnen zien en aan de muur kunnen hebben. En Braz en ik zijn bezig de foto’s op abri’s in Kaapstad te krijgen. Hoe gaaf zou dat zijn, een galerie op straat! Zo komt hopelijk langzaamaan een groter bewustzijn tot stand; dat mensen na een tijdje toch liever een paprika zonder plastic verpakking kopen, dan met. Dit werk geeft me het gevoel dat ik iets kan doen, met de beperkte middelen die ik heb. Dat ik onderwerpen als milieu en massaconsumptie kan aankaarten op een positieve manier. Ik ben er heel gelukkig mee. Natuurlijk zien we allemaal de beelden van dode vogels met magen vol flessendoppen voorbijkomen, maar daarvan wend je je toch snel af; te confronterend, te heftig. Mijn stillevens zijn behalve confronterend ook prettig om naar te kijken. Fijn om in huis te hangen zelfs.'

Advertentie - Lees hieronder verder
Mirjam Bleeker, Vogue Living, najaar 2017

Als heremietkreeften

‘Of we voor altijd in Zuid-Afrika blijven weet ik niet,’ aldus Thirza. ‘Het is een instabiel land, dus we weten dat er ooit een moment kan komen waarop we onze koffers moeten pakken. Maar één ding weten we wel zeker: fulltime in Nederland wonen doen we nooit meer. Dat simpele leven in de natuur, daar kunnen we geen afstand meer van doen. Gewoon lekker rouwdouwen in een korte broek met gaten en op blote voeten. Ja, die slippers zijn een van de weinige plastic items die we toelaten in ons leven. En als ze aan hun eind zijn, kan ik ze altijd nog in een van mijn stillevens stoppen.’

Behalve de slippers ontdekte ze meer voordelen van een afgelegen buitenbestaan. Zo heeft ze ineens tijd voor dingen waar ze in Amsterdam niet eens aan dacht. ‘Ik kook tegenwoordig. In Amsterdam maakte ik alleen af en toe een soepje of stamppotje, maar in Kaapstad ben ik serieus vegetarisch gaan koken; de hele Ottolenghi heb ik al doorgespit. Ik heb daar simpelweg de tijd en de rust om te koken. Ik snij zelfs anders, gewoon omdat ik er meer tijd en geduld voor heb. En ik ben ashtanga-yoga gaan beoefenen. Ik ben in alles altijd hartstikke fanatiek, dus ga daar keihard op; ik heb privélessen genomen en rol nu bijna dagelijks mijn matje uit.’

Mirjam Bleeker, Vogue Living, najaar 2017
Advertentie - Lees hieronder verder

Ook in sociaal opzicht is er een hoop veranderd: ‘We leven vrij anoniem en houden een sociaal leven bewust af; we hebben er geen behoefte meer aan. Terwijl ik in Amsterdam juist weer enorm geniet van dat sociale, met al mijn lieve vrienden om me heen. Maar ook dan doe ik het rustig aan. Ik ben heel goed in afspreken en weer afbellen. Mijn beste vrienden hebben dezelfde insteek. Dat je flexibel bent, spontaan afspreekt of juist spontaan iets afzegt. Als dat in een vriendschap kan, waardeer ik dat ontzettend. Want als je aangeeft: het komt me plotseling toch niet zo goed uit vanavond, betekent dat min of meer: ik wil vanavond, om wat voor reden dan ook even niet bij jou zijn. Dat mág toch? Op een andere avond wil je dat wel graag. Nou, doe het dan liever op díe avond.’

Het heeft lang geduurd, maar de hectiek van de stad is nu helemaal uit hun systeem. Thirza. ‘Langzaamaan zijn we ons eigen tempo gaan bepalen. En nu blijkt: we staan het liefst om vijf uur op en gaan om acht uur ’s avonds weer naar bed. In Kaapstad leven we als heremietkreeften, die daar rustig wonen en hun eigen ding doen. De meeste dagen gaan we naar het strand om plastic te jutten. Dan ga ik naar huis om het te wassen, drogen en fotograferen. Af en toe zijn we een paar weken bezig met een commerciële klus, maar daarna hervatten we het rustige bestaan weer. Het leven voelt supervrij; het ultieme freelancebestaan. Wij willen nooit meer anders.’

Mirjam Bleeker, Vogue Living, najaar 2017