Madeleijn van den Nieuwenhuizen pendelt tussen New York en Europa, werkt voor Columbia University en becommentarieert de Nederlandse media op @Zeikschrift. Deze column verscheen in het julinummer van Vogue Nederland. Lees haar eerdere columns hier en hier.

Mijn oma kocht haar vrijheid bij de Albert Heijn. Met bijna religieuze toewijding spaarde ze boodschappenzegels die ze in een boekje plakte. Als je er één vol had met 490 zegels, kreeg je 52 contante guldens aan de kassa. Ze droeg het geld in een apart portemonneetje en kon het vrijelijk besteden zonder toestemming te hoeven vragen aan mijn opa. Die ging namelijk over het ‘gewone’ geld. Met de gespaarde AH-guldens betaalde ze stiekem de thee en taart op zaterdag bij de Hema, waar ze kletste met haar dochter. Dat vond mijn opa een onzin besteding. Wat hij geen onzin vond was kanten ondergoed en bordeauxrode nagellak. Daar kreeg ze kleedgeld voor.

Mijn oma had, net als vrijwel elke vrouw in Nederland toen, geen inkomen. Dat was geen toeval, maar wettelijk bepaald. Zij was als secretaresse ‘eervol’ ontslagen de dag nadat ze trouwde. Dat waseen eufemisme voor gedwongen ontslag als je in overheidsdienst werkte en het huwelijksbootje instapte. Opdat je je taak als huis-vrouw zou opnemen. Daarbovenop kwam het burgerlijk wetboek, die bepaalde dat getrouwde vrouwen ‘handelingsonbekwaam’ waren (net als kinderen en zwakzinnigen). Dat hield in dat je geen bankrekening kon openen, geen hypotheek of verzekering kon afsluiten en niet zelfstandig op reis kon. Als je je nu verslikt in je koffie: same.

Je mocht als getrouwde vrouw wel voor een (familie)bedrijf werken, maar alleen met toestemming van je man. En hij was de baas over de gemeenschap van goederen, dus ook over jouw loon.Een journalist in Vrij Nederland legde in 1949 bondig uit waarom de vrouw dan ten minste recht had op wat huishoudgeld van haar man: ‘De man kan moeilijk de hele dag thuisblijven om bakker en melkboer te betalen. Hij heeft wel wat beters te doen.’ Romantisch, amirite?

Deze criminele regels bestonden tot in de late jaren vijftig. Crimineel, omdat ze de helft van de bevolking stelselmatig economisch vleugellam maakten op basis van sekse. Omdat ze de getrouwde vrouw juridisch aan de man onderwierpen. Ook bizar? Ik leerde dit alles pas heel recent.

'Noem me radicaal, maar volgens mij kunnen we hier iets aan doen'

Ik pakte het mooie boek erbij Buitengewone vrouwen: In de voetsporen van Aletta Jacobs, geschreven door historicus Alies Pegtel. Ik las over Corry Tendeloo. Zij was een PvdA-politica die in een vrijwel geheel mannelijke Tweede Kamer vocht voor vrouwenrechten en emancipatie. Ze was verantwoordelijk voor de succesvolle motie die het arbeidsverbod voor ambtenaressen afschafte dat mijn oma raakte. Ook lobbyde ze jarenlang als een leeuwin tegen die zogenaamde handelingsonbekwaamheid. In 1956 waren beide regels geschiedenis. Later dat jaar stierf Tendeloo aan de gevolgen van kanker. Bij die paragraaf moest ik huilen.

Ikzelf koop maaltijdsalades en goedkope wijn bij de Albert Heijn zonder zegels te hoeven plakken voor mijn vrijheid. Ik ben wat mijn moeder soms met een brok in haar keel noemt ‘een zelfstandige vrouw’ – een brok dat ik lang niet begreep, maar nu zelf soms voel zitten. Hoewel ik veel heb te danken aan Corry Tendeloo, ken ik haar naam pas een paar weken. We zijn somehow best slecht in het eren van belangrijke vrouwen. Misschien omdat geschiedenis lang werd geschreven door mannen. Ze was afwezig in mijn middelbare schoolboeken en ik googelde even: de enige Corry Tendeloo straten liggen verstopt in verre buitenwijken van Arnhem en Deventer. Ik las op De Correspondent dat van alle grootstedelijke straten die vernoemd zijn naar personen, 88 procent vernoemd is naar een man.

Het houdt elkaar in stand: we eren wie we lovenswaardig vinden, maar om iemand lovenswaardig te vinden moeten we ze wel kennen. Noem me radicaal, maar volgens mij kunnen we hier iets aan doen. Een standbeeld van Corry Tendeloo in het politieke hart van Den Haag zou, om te beginnen, niet misstaan. Neem een feministisch minuutje en teken ter ere van onze oma’s en de politieke voorvechters van onze vrijheid de petitie op standbeeldvoorcorrytendeloo.nl.

Lees verder in Vogue's juli/augustusnummer, waarin je naast de maandelijkse column van Madeleijn ook die van onze andere columnisten Romy Boomsma, Kim van Kooten en Yootha Wong-Loi-Song vindt.