Duurzaamheid, rassendiscriminatie, gendergelijkheid, kapitalisme – de tijd voor verandering is nú. Voor het septembernummer van Vogue spraken we met zeven sleutelfiguren die de status quo bevragen en ons uitdagen de wereld door andere ogen te zien: Valika, Sylvana, Sunny, Natascha, Naomie, Hevien en Anuna. Lees hier alvast de previews van de interviews.

anuna de wever door passian smit, vogue nederland, september 2020
Passian Smit, Vogue Nederland, september 2020

Anuna de Wever

De Vlaamse klimaatactivist Anuna de Wever organiseerde tal van schoolstakingen, loopt stage bij het Europees Parlement, werkt met prominente wetenschappers samen en schreef het boek Wij zijn het klimaat. 'De klimaatcrisis is de grootste mensenrechtencrisis ooit.'

Ondanks massale bijval, zijn er ook veel mensen die zich verzetten tegen
de strijd tegen klimaatverandering. Waarom is dat, denk je?

'Het grootste probleem in het klimaatgevecht is niet dat we de kennis niet hebben, of dat politici zich ertegenaan bemoeien.Nee, het probleem is dat mensen niet geïnformeerd zijn. Maar weinigen weten daadwerkelijk wat de klimaatcrisis inhoudt en wat die voor gevolgen zal hebben. Ze denken: dat gaat misschien ooit een ding zijn. Maar dat ís niet zo. Grote delen van de wereld hebben al lang te maken met de rampzalige gevolgen. Er sterven elke dagmensen aan klimaatopwarming. Er zijn enorme droogtes die zorgen voor hongersnood, er zijn overstromingen, bosbranden, extreme weersomstandigheden. Het is wetenschappelijk aangetoond dat erbinnen nu en vijftig jaar humid heatwaves zullen zijn: golven van extreme hitte die gezonde mensen in zes uur kunnen doden.En wat denk je van virussen, zoals het coronavirus. We maken de biodiversiteit kapot en doen massaal aan ontbossing, waardoor allerlei dieren en virussen dichter bij mensen komen dan ze horen te doen. Er staan ons extreem gevaarlijke dingen te wachten, op relatief korte termijn. Dat is de realiteit. De klimaatcrisis is de grootste mensenrechten crisis ooit. En niemand zal gespaard blijven, maar weinig mensen realiseren zich dat.'

hevien dahly door passian smit, vogue nederland, september 2020
Passian Smit, Vogue Nederland, september 2020

Hevien Dahly

Als ambitieuze rechtenstudent en jongerenvertegenwoordiger Europese Zaken zet Hevien Dahly zich onder meer in voor minderjarige vluchtelingen. Een kwestie waar zij, zelf opgegroeid in asielzoekerscentra, zich persoonlijk sterk mee verbonden voelt.

Je ouders waren Koerdische vluchtelingen en kwamen vanuit Syrië naar Friesland, jouw wieg stond in een azc. Hoe is het om op te groeien zonder verblijfsvergunningen een veilig thuis?

‘Ik weet dat ik het als een voorrecht hoor te voelen dat ik in Nederland geboren ben.En dat ís het ook. Maar tegelijkertijd heb ik de eerste elf jaar van mijn leven, toen we nog geen verblijfsvergunning hadden, moeten bewijzen dat ik hier evenveel bestaansrecht had als ieder ander. We hebben op twaalf of dertien plekken gewoond; reisden van azc naar azc. Het was in Nederland destijds zo geregeld datje geen huis kon krijgen zonder verblijfsvergunning. En dat wie geen procedure had lopen, met kinderen en al op straat werd gezet. Dat is ons ook overkomen; we hebben eens een nacht onder een boom op het Malieveld moeten slapen, omdat we nergens terecht konden en het netwerk van mijn ouders uitgeput was. Een gevoel van thuis heb ik als kind nauwelijks ervaren. Ik heb daar veel verdriet van gehad. Bijvoorbeeld op mijn zesde toen ik er echt aan toe was om naar groep drie te gaan, om te leren lezen en schrijven, maar ik in de kleuterklas moest blijven omdat ik zo veel van scholen was gewisseld en soms ook periodes niet naar school had gekund.

'Ik droeg als kind een last met me mee, die andere kinderen niet meedroegen. Altijd vertalen voor mijn ouders als ze met de huisarts of een advocaat te maken hadden. Terwijl andere kinderen over hun zomervakanties praatten, wist ik niet zeker of we in de zomer überhaupt nog in Nederland zouden zijn. Ik schaamde me daar voor.

'In groep acht kwam ik op een nieuwe school, waar we een werkstuk moesten maken over onze levensloop. Nou, ik heb de hele boel bij elkaar gelogen. Ik wilde per se niet dat mijn klasgenoten zouden weten hoe het werkelijk zat. Ik wilde gewoon zijn zoals iedereen. Het heeft wel even geduurd voor die schaamte weg was en ik vrijuit kon praten over mijn jeugd.'

sylvana simons door passian smit, vogue nederland, september 2020
Passian Smit, Vogue Nederland, september 2020

Sylvana Simons

Bij1-politica Sylvana Simons vecht al jaren tegen racisme en voor mensenrechten. Eindelijk is er massaal bijval voor haar strijd. Vogue spreekt Sylvana over het toxische systeem waarin we leven en hoe haar eerste kleindochter hoop geeft.

2020 ontpopt zich als historisch jaar, waarin gezondheids-, natuur- en intermenselijke crises elkaar afwisselen. Ik merk onder vrienden dat de emoties hoog oplopen. Geldt dat ook voor jou?

'Ik ga momenteel inderdaad door een heel palet aan emoties. Ik voel me opgelucht, omdat de antiracismebeweging eindelijk aan het groeien is. Dat is een last van m’n schouders. Ik voel me gesteund door de tienduizenden mensen die nu ook durven opstaan tegen datgene waar ik al jaren tegen vecht. Maar ik ben ook boos. Dat het elke keer eerst heel ver moet komen – dat er een brute moord in de VS voor nodig is om wereldwijd iets los te maken.Ik realiseer me terdege dat ook ik pas net kom kijken in de strijd tegen racisme. In de generaties voor ons zijn mensen ook al bezig geweest met het agenderen van antiracisme. Nu dat gelukt is, in elk geval in dit momentum, voelt het alsof we aan het winnen zijn. Dat is mooi, maar als je vijf jaar lang gestreden hebt tegen zó veel weerstand... is dat dubbel. Wat ik voel is te vergelijken met als je verdrietig bent en je je al een hele tijd groothoudt, en er dan ineens iemand een hand op je schouder legt en vraagt: 'hoe gaat het?' Dan breek je en moet je heel hard huilen. Ik realiseer me dat we deze slag hebben gewonnen, maar dat de oorlog nog lang niet voorbij is. We moeten niet te vroeg juichen.'

natascha van wezel door passian smit, vogue nederland, september 2020
Passian Smit, Vogue Nederland, september 2020

Natascha van Weezel

In het werk van journalist en programmamaker Natascha van Weezel staan identiteiten afkomst centraal. Haar eigen Joodse grootouders overleefden de Holocaust. 'Mijn opa zei altijd: dit mag niet alleen Joden nooit meer overkomen, maar niemand niet.'

Welke rol had de oorlog in jouw jeugd?

'Een heel grote. Toevallig kom ik uit een familie van Holocaust-overlevenden waarin gepraat wordt. Dat is best bijzonderen het maakt dat ik zelf ook makkelijk spreek over mijn familiegeschiedenis. Veelvan mijn generatiegenoten hebben juist geleerd geen vragen te stellen, er niet over te spreken. Die openheid bij ons thuis was fijn, maar als kind schrok ik er wel van dat oorlog – toch een wat abstract begrip – heel direct terugslaat op mijn familie en mijzelf. Dat veel van mijn familieleden vermoord zijn omdat ze Joods waren. Het besef: mensen doen dit elkaar écht aan.Dat voelde onveilig. Vooral met mijn oma van vaders kant heb ik veel over de oorlog gesproken. Dat was eigenlijk het enige waar ze überhaupt over sprak. Ik heb haar alles kunnen vragen: hoe was het om ondergedoken te zitten, wat gebeurde er nou precies? Dat was fijn, maar ik dacht soms ook: oma, het is geen 1942 meer, kunnen we het niet loslaten, we leven toch nu? We waren als familie close, maar we deelden ook een soort existentiële onzekerheid. Een gevoel van: het was eigenlijk niet de bedoeling dat ik hier zou zijn. Dat maakte dat ik altijd op mijn hoede was. En dat ik graag een goed mens wilde zijn; maak je leven hier op aarde de moeite waard.'

naomie pieter door passian smit, vogue nederland, september 2020
Passian Smit, Vogue Nederland, september 2020

Naomie Pieter

Naomie Pieter is performancekunstenaar, frontvrouw van Kick Out Zwarte Piet en Black Queer & Trans Resistance en medeorganisator van de landelijke Black Lives Matter-demonstraties. Met tomeloze energie strijdt ze tegen meer dan racisme alleen: 'Als je vecht, moet je vechten tegen álle onderdrukkende systemen'.

2020 is nu al het meest memewaardige, heftige jaar dat onze generatie ooit gekend heeft. Hoe gaat het met jou in deze bizarre tijd?

'Ik ervaar deze periode als een emotionele rollercoaster. 2020 begon met veelenergie. Het was het jaar waarop we allemaal wachtten, het eerste jaar van het nieuwe decennium. Maar toen kwamen de sprinkhanenplagen in onder meer Kenia, Somalië en Ethiopië, de bosbranden inAustralië, brak corona uit en laaide de strijd tegen institutioneel racisme wereldwijd op. Ik zie het als collectief trauma; we gaan met z’n allen door een uitdagende, zware tijd heen. We zijn als maatschappij onszelf weer aan het vinden. Aan het herpakken. Ik probeer zacht naar mezelf te zijn, geduldig. Als het een dag niet gaat, dan gaat het niet.'

valika smeulders naomie pieter door passian smit, vogue nederland, september 2020
Passian Smit, Vogue Nederland, september 2020

Valika Smeulders

ls het nieuwe Hoofd Geschiedenis van het Rijksmuseum, stelt Valika Smeulders – onderzoeker en specialist cultureel erfgoed en koloniaal verleden – zich als doel zoveel mogelijk mensen kennis te laten nemen van hoezeer ons verleden het heden kleurt.

Wat is het grootste misverstand over hetkoloniale verleden van Nederland?

'De grootste misvatting is dat mensendenken dat ons koloniale verleden niet doorwerkt in het heden. Dat is raar, want de koloniale periode heeft lang geduurd: tweehonderdvijftig jaar. Tweehonderdvijftig jaar waarin andere landen werden veroverd en mensen tot bezittingen werden gemaakt. Waarin een systeem is doorgevoerd waarin je huidskleur bepalend is voor de plek die je inneemt in de samenleving. Dat is iets waar we nu niet meer achter staan, maar het wás er wel al die tijd. En nadien hebben we nog te weinig gedaan om dit recht te zetten. Je ziet de gevolgen van het kolonialisme nog steeds terug in het onderwijs, in musea, in etnisch profileren en discriminatie op de arbeidsmarkt – het zit veel meer in ons denken dan we toegeven. Het is hoog tijd dat we ons verleden onder ogen komen, het erkennen en verder onderzoeken. Want als je je voorgeschiedenis kent, begrijp je beter wat er vandaag de dag speelt. In dat bewustzijn zien we momenteel een enorme stroomversnelling en dat is heel spannend.'

sunny bergman door passian smit, vogue nederland, september 2020
Passian Smit, Vogue Nederland, september 2020

Sunny Bergman

Documentairemaker Sunny Bergman houdt zich bezig met onderwerpen als gendergelijkheid en discriminatie. 'Door mijn vele gesprekken met zwarte vrienden weet ik dat als je iets racistisch zegt of doet, je daarvan mag leren. Dat je dan niet 'af' bent als mens.'

Je begeeft je als documentairemaker vaak op onontgonnen, controversieel terrein. Daarbij stuit je dikwijls op onbegrip. Hoe is het om die rol van trailblazer te vervullen?

‘Ik heb mezelf altijd bewust activist genoemd. Ik vind dat een geuzennaam. Mensen denken soms dat activisten radicaal zouden zijn, of geen bruggenbouwers. Terwijl activisme voor mij simpelweg betekent dat als je je kunt inzetten voor rechtvaardigheid, je dat ook doet. Ik heb inderdaad vaak het idee dat de zaken waar ik me mee bezighoud, een paar jaar later pas onder het publiek gaan leven. Dat is het directe resultaat van in het activistische netwerk zitten, waarin je mensen ontmoet die voorlopen en in de gaten houden waar in de samenleving de problemen liggen. Maar het is niet zo dat ik mezelf zielig vind als ik kritiek krijg – dat hoort erbij. Verandering doet nu eenmaal pijn bij sommige mensen. Een gevleugelde uitspraak is niet voor niets: als je gewend bent aan privileges, voelt gelijkwaardigheid als onderdrukking.'

De hele interviews met Valika, Sylvana, Sunny, Natascha, Naomie, Hevien en Anuna lees je in Vogue's nieuwe septembernummer, dat vanaf donderdag 20 augustus in de winkel ligt en je online hier bestelt.

BESTEL VOGUE'S SEPTEMBERNUMMER HIER