Overdadige reclames, vrolijk versierde etalages en opdringerige marketingmails herinneren me ongevraagd aan een pijnlijke realiteit: op Vaderdag heb ik geen vader meer om in het zonnetje te zetten.

Vaderdag zonder vader

Niet de meest gezellige boodschap om een artikel mee te openen, maar ik kan de waarheid niet mooier maken dan ze is. Vaderdag is voor mij al lang geen dag meer van ontbijt op bed en het geven van een weloverwogen cadeau. Al kan ik me die dagen nog goed voor de geest halen. Met mijn zussen het dienblad vol broodjes hagelslag, verse jus en zelfgeknutselde tekeningen naar boven tillen. Met z’n allen op bed de cadeaus uitpakken. Nu noem ik deze dag, waarop ik nog eens extra een kus naar de hemel stuur, een stille strijd waarin verdriet en gemis de hoofdrol spelen.

Als jong kind verloor ik plots mijn vader. Voor hem een eigen keuze, voor ons een onverwacht en veel te vroeg afscheid. Sindsdien heb ik een haat-liefdeverhouding met deze commerciële feestdag. Voornamelijk haat, vanwege het commerciële geweld waardoor ik ongevraagd word geconfronteerd met mijn werkelijkheid — een werkelijkheid die wellicht herkenbaar is voor anderen. Er zijn tenslotte talloze redenen waarom Vaderdag hartzeer kan oproepen. Als de dag voor jou voelt alsof je liever onder een grote deken wil verdwijnen: je bent niet alleen.

Commerciële confrontatie

Net zo pijnlijk is misschien wel de aanloop naar de dag toe. Ik vecht tegen sombere gedachten en de kwellende realiteit van zijn afwezigheid, terwijl een pingend geluid in mijn inbox het zoveelste pijnlijke bericht aankondigt: ‘Nog op zoek naar het perfecte Vaderdagcadeau?’

Toegegeven: het verdriet slijt. Sommige jaren zijn draaglijker dan andere. Maar elk jaar voelt het weer alsof de commercie zout in een oude wond strooit. Het parfum dat schittert als the perfect gift in de winkeletalage, en dat ik ongetwijfeld graag aan mijn vader had geschonken, knal ik liever dwars door die voorruit. Zo vanzelfsprekend is het allemaal niet.

Met een lach en een traan

Voor mij is de dag bitterzoet. De breed lachende foto’s van vage kennissen met hun vaders op Instagram ontroeren me, maar nooit voor lang. Gevoelens van jaloezie en onrechtvaardigheid zijn nooit ver weg, als een soort woekerend, onblusbaar vuur dat regelmatig oplaait, en nooit helemaal verdwijnt.

Je weet wat ze zeggen: you don’t know what you’ve got until it’s gone. Als geen ander weet ik nu hoe waardevol Vaderdag is.

Bovendien zijn stabiele periodes en cursussen rouwverwerking geen garantie om de dag succesvol door te komen. (Lees succesvol als: slechts één korte mental breakdown.) Of me sterk genoeg voelen om andere vaders onder ogen te komen, en in hun ogen de mijne te zoeken.

Proosten naar de hemel

Door de jaren heen heb ik geleerd dat ik niet anders kan dan proosten naar de hemel op deze dag. Met een lach en veel tranen koester ik de herinneringen. Ik draai nog eens zijn favoriete nummer, drink zijn favoriete drankje en staar naar het fotolijstje op de vensterbank. Stilletjes wens ik dat je hier nog was en dat ik je kon overladen met de liefde die je verdient, pap.

En dan vervloek ik het kapitalisme en zijn opdringerige commercie, die het kleine meisje in mij eraan herinnert dat ze nog steeds niet helemaal wil geloven dat haar vader er niet meer is. Maar ik koester ook de belangrijke mannen die inmiddels een lach op mijn gezicht kunnen toveren, zelfs op Vaderdag: stiefvaders, schoonvaders en de beste vrienden van mijn vader, die aan één blik genoeg hebben. Dankjewel.

Nog zo’n worsteling: hoe de wereld om mij heen omgaat met deze dubbelzinnige dag. Soms kan ik een hart onder de riem in de vorm van een bericht of knuffel goed gebruiken. Soms grijpt het me juist bij de keel. Hoe kwaad ik jaren geleden kon worden als ik niks hoorde van die ene dierbare, probeer ik dat tegenwoordig los te laten. Het blijft een strijd, Vaderdag zonder vader.

Koester wat je hebt

Dit is geen pleidooi om Vaderdag af te schaffen. Natuurlijk spelen winkels handig in op onze behoefte aan verbinding en dankbaarheid, en is Vaderdag ook heel mooi en bijzonder. Maar er zou niet één dag per jaar moeten zijn waarop ‘die ouwe’ waardering krijgt.