Nienke 's Gravemade over CNN-onderzoek 'online rape academy'

Trigger warning: in dit artikel komen beschrijvingen voor van ernstig seksueel geweld tegen vrouwen, die als heftig kunnen worden ervaren.

Als vrouwen in de huidige maatschappij zijn we continu – en ongewenst – op onze hoede: niet alleen in het donker over straat, sleutels tussen onze vingers, bellen als we thuis zijn. Maar niemand leert ons waar we moeten kijken als het gevaar al naast ons ligt. Het Amerikaanse nieuwsmedium CNN publiceerde vorige maand een huiveringwekkend onderzoek over een ‘online rape academy’. Voor het onderzoek infiltreerden CNN-journalisten maandenlang in besloten online netwerken, waaronder Telegram-groepen en fora die gekoppeld zijn aan pornowebsites. Ze deden zich voor als gebruikers om toegang te krijgen tot gesprekken waarin mannen elkaar actief adviseerden over het drogeren en verkrachten van hun partner. Inclusief concrete instructies, exacte doseringen voor verdovingsmiddelen om vervolgens de videobeelden daarvan te verkopen via cryptocurrency. Eén van die websites, genaamd Motherless, registreerde in februari van dit jaar alleen al 62 miljoen clicks – in maart werden dat er snel 82 miljoen.

©CNN
Fragmenten uit Telegramchats waarin mannen elkaar adviseren over seksueel geweld, zoals gedocumenteerd door CNN.

De content op de website is gecategoriseerd met tags als #passedout en #eyecheck. Er zijn beelden te zien van mannen die de oogleden van vrouwen optillen om aan te tonen dat ze bewusteloos zijn, waarbij sommige van deze zogenaamde “eyecheck”-clips meer dan 50.000 keer zijn bekeken. Een van de gebruikers beweerde dat zijn ‘favoriete slaapmiddel’ smaak- en geurloos was. “Je vrouw zal niets voelen en zich niets herinneren”, zei hij, zoals gemeld door CNN. Anderen promootten live het misbruik van hun gedrogeerde vrouwen en vroegen daarbij twintig dollar per kijker.

Het gevaar ligt dichterbij dan we denken

Veel mensen maakten voor het eerst kennis met dit soort seksueel geweld toen de Franse Gisèle Pelicot in 2024 besloot de deuren van de rechtszaal wagenwijd open te gooien. In de zaak die de wereld opschudde, werd duidelijk dat haar echtgenoot haar dertien jaar lang drogeerde, seksueel misbruikte en liet misbruiken door onbekende mannen terwijl hij dit vastlegde op camera. In totaal werden er 51 mannen veroordeeld voor verkrachting en mishandeling. Het onderzoek van CNN over genderongelijkheid brengt een soortgelijk patroon aan het licht en laten zien dat haar gruwelijke verhaal geen uitzondering is.

Elke week onze beste artikelen in je inbox? Schrijf je hier in voor de Vogue-nieuwsbrief.

Het confronterende inzicht is dat je het grootste gevaar niet per se op straat tegen het lijf loopt, maar dat het zich net zo goed afspeelt binnen vier muren, op de plek waar je je juist het veiligst zou moeten voelen. Tegelijk laat het onderzoek zien dat dit soort geweld geen op zichzelf staande incidenten zijn, maar onderdeel van een groter systeem waarin mannen elkaar aanmoedigen en gedrag normaliseren dat steeds verder over grenzen gaat.

Wanneer woorden tekortschieten

‘All I have left is silence’, schreef Nienke ’s Gravemade onder haar Instagram-video over de schokkende bevindingen van CNN. Opvallend, juist omdat stilte niet haar handelsmerk is. Met haar satirische en scherpe blik op gender en relaties, weet ze normaal gesproken feilloos woorden te geven aan wat schuurt. Deze keer deelde ze opzettelijk een video zonder geluid of tekst, waarin ze de rollen van man en vrouw omdraaide.

View this post on Instagram

A post shared by Nienke ‘s Gravemade (@nienkesgravemade)

In gesprek met ’s Gravemade verkennen we hoe dit nieuws bij haar binnenkwam en wat het zegt over de manier waarop geweld tegen vrouwen wordt genormaliseerd. Hoe kijkt zij naar een werkelijkheid die steeds moeilijker te bevatten lijkt?

In gesprek met Nienke ’s Gravemade over ‘online rape academy’-onderzoek van CNN

Je behandelt dit soort onderwerpen vaker in je video’s op social media. In de caption bij deze post schreef je dat je er geen woorden voor had. Kun je uitleggen waarom juist dit nieuws je stil maakte?

Nienke: “Ik denk dat het me niet meer zo shockeerde. Dat is misschien vooral wat me stil maakt: dat ik alleen kan denken: I’m just gonna sit with this. Wat moet je met je boosheid? Of met verdriet? Het is een soort stilvallen door een gebrek aan verbazing. Dat is misschien wel een van de pijnlijkste dingen van het hele verhaal. Als je dit soort dingen veel leest en ziet, laat je dat minder binnenkomen. Die hoeveelheid maakt ook dat ik er een beetje door afstomp.

Tegenwoordig, omdat het ook werk is geworden, kijk ik vrij pragmatisch naar dit soort zaken. Ik ga feitelijker te werk dan emotioneel. Dat is ook een manier om het draaglijk te houden als je veel met dit soort dingen bezig bent.”

Je maakt regelmatig scherpe content over gender en relaties. In je video over het CNN-onderzoek draaide je de rollen van man en vrouw om. Waarom koos je daarvoor?

“Als zo’n nieuwsbericht viral gaat, wil ik iets delen dat binnen die massa aan berichten nog iets toevoegt. Ik dacht: hoe zouden we dit lezen als het andersom was? Het effect – wat ik ook verwachtte – was verwarring, omdat het verhaal, als je het omdraait, eigenlijk niet zou kunnen bestaan. Ik laat in het midden wat dat betekent; dat mag iedereen voor zichzelf bepalen. Soms is het interessant om iets van een andere kant te bekijken.

Ik ben ervan overtuigd dat vrouwen nooit een pornowebsite zouden maken die ‘Fatherless’ heet… Misschien vond ik die titel wel het heftigst aan het hele verhaal, het meest wringend. Je kunt zoveel URL’s of domeinnamen bedenken, en dan kies je deze. Ik had er echt bij willen zijn toen dit werd bedacht, gewoon omdat ik het wil snappen. Maar ik snap het niet.”

En we spreken nu nog maar over één website. Dit is nog maar het topje van de ijsberg…

“Het is lastig een inschatting te maken van hoeveel van dit soort content te vinden is online, maar we kunnen helaas niet zeggen ‘als we deze website uit de lucht halen komt alles goed’.

Online radicalisering van vrouwenhaat

Speaking of: hoe kijk jij naar de constructie van zo’n enorm netwerk?

“Ik denk dat dat een logisch gevolg is van onze online wereld. Seksueel geweld tegen vrouwen is van alle tijden, dat is geen nieuw fenomeen. Het internet heeft er alleen maar voor gezorgd dat mannen over de hele wereld zich nu makkelijker verenigen.”

Verandert dit iets aan hoe jij kijkt naar online mannencultuur of de manosphere waar je vaker over spreekt?

“Alles staat met elkaar in contact. De manier waarop mannen al eeuwenlang bepalende posities in de maatschappij innemen en ongelijkheid in stand houden, zie je nu ook online terug. In de manosphere zitten hier complete verdienmodellen aan gebonden. Anderzijds bestaan dus dit soort sekswebsites waar vrouwen onderworpen worden aan hun eigen man zonder dat ze het weten.”

“We zoeken vaak de oplossing in straffen, omdat we ons machteloos voelen”

Houd jij de reacties onder je social media posts in de gaten, en viel je iets specifiek op hoe mensen op deze video reageerden?

“Ik hou de comments in zoverre wel in de gaten. Het lukt me niet altijd omdat het erg veel is, maar ik vind het wel belangrijk om een beetje te moderaten. Zeker omdat het voelt dat ik een verantwoordelijkheid draag. Bij deze video heb ik de comments nog niet gecheckt, zullen we er samen even doorheen scrollen?”

Heel graag.

“Deze keer laten veel mannen lieve reacties achter, in de trant van: ‘wat heftig dat er mannen zijn die dit doen’. Verder gaat het alle kanten op. Vooral veel mensen die zeggen dat de namen van daders boven tafel moeten komen en zij voor het gerecht moeten worden gedaagd. Absoluut waar. Ondertussen hebben we met een veel groter probleem te maken. Dit gedrag komt voort uit een cultuur waar we in vast zitten.

We zoeken vaak de oplossing in straffen, omdat we ons machteloos voelen. Daardoor denken we: als we die mannen hebben gepakt, zijn de monsters weg. Dat is natuurlijk een utopie.”

Ik dook ook even in je comments en zag veel reacties van mannen die medeleven tonen, maar ook zeggen niet goed te weten wat ze kunnen doen. Wat zouden zij volgens jou kunnen doen om een verschil te maken?

“Die vraag krijg ik vaker, obviously. Heel eerlijk gezegd weet ik het niet goed. Ik zeg dit niet direct in correlatie met die website, maar jongens en mannen worden door de manosphere en het patriarchale systeem in het algemeen ook gedwongen in een positie waar ze misschien helemaal niet zelf voor kiezen. Als het gaat om seksualiteit en wat je als man waard bent – wat het betekent om een man te zijn – hebben we daar als samenleving een vertekend beeld van.

Misschien is het korte antwoord dat ik het gewoon niet weet. Het is enorm ingewikkeld. Ik heb ook een zoon op te voeden, en ik weet niet wat ik hem exact kan meegeven om te zorgen dat hij bij zichzelf kan blijven. Het enige wat we kunnen doen is hierover praten, niet alleen met vrouwen onder elkaar maar ook met mannen. En daarbij toch een bepaalde coulance in moeten hebben. Als we de manosphere willen tegengaan, dan moeten we de jongens van nu en de mannen van morgen iets meegeven waar ze meer aan hebben dan wat ze online te horen krijgen.”

62 miljoen mannen of 62 miljoen clicks

In diezelfde comments vragen mensen zich af waarom grote Nederlandse media dit nog niet grootschalig hebben opgepakt. Hoe kijk jij daarnaar?

“Dat vind ik ook opvallend. Ik hoop vooral dat de stilte geen desinteresse is, maar een vertraging om niet in de ophef te duiken zonder zelf de feiten helder te hebben. Zoals het verhaal over de server van de website die in Nederland zou hebben gestaan.

Je ziet aan de snelheid waarmee zo’n bericht wordt verspreid, dat er verwarring ontstond tussen 62 miljoen mannen of 62 miljoen clicks. Hoewel je ook kunt stellen: ‘boeien of het mannen of clicks zijn, het hadden er überhaupt nul moeten zijn’, moeten de cijfers wel kloppen. In dit geval gaat het om 62 miljoen clicks in plaats van individuele mannen. Is dat een verschil? Feitelijk wel. Maar gevoelsmatig niet.”

Noot van de redactie: De cijfers uit het onderzoek van CNN hebben betrekking op circa 62 miljoen clicks naar de website Motherless in de maand februari, en niet op evenveel unieke gebruikers. Eén persoon kan de site meerdere keren bezoeken, waardoor het aantal bezoeken oploopt en geen directe afspiegeling vormt van het aantal individuen.

Je grootste gevaar schuilt niet op straat, maar naast je in bed?

Dit onderzoek laat wederom zien dat geweld vaak plaatsvindt binnen relaties. Wat doet dat met hoe jij kijkt naar een romantische partner?

“Als het gaat om geweld en dwingende relaties, hebben we daar in de laatste tien tot twintig jaar een nieuwe definitie van gekregen. In 1991 werd verkrachting binnen het huwelijk pas strafbaar gesteld. Dat is vorige week, snap je. In dat opzicht beginnen we nu pas oog te krijgen voor wat geweld binnen een relatie kan zijn – wat dat doet en inhoudt.

Ik weet niet of ik hier zelf moeite mee heb, maar ik kan me wel voorstellen dat door dit soort verhalen er vrouwen zijn die nog eens even goed naar de overkant van de eettafel kijken en denken: ‘hmm, het kunnen alle soorten mannen zijn, dus waarom niet de mijne?’ Dat is een heftige gedachte, ook voor mannen: dat zij na deze bevindingen ook rekening moeten houden en zich wellicht afvragen in hoeverre ze worden gezien als potentieel gevaar. Daarmee zeg ik niet dat die bewustwording niet ook iets goeds is, maar dat het voor beide partijen heftig is om te realiseren dat je zowel het slachtoffer kan zijn van een relatie, als de partner die bedenkt in hoeverre zijn eigen liefde hem vertrouwt als ze gaat slapen.”

Het zal ongetwijfeld gesprekken starten tussen partners.

“Zeker. Hoewel de kans misschien groter is dat die gesprekken juist niet worden gevoerd, omdat het een enorme stap is om dit soort wantrouwen toe te laten in een liefdesrelatie. Daarbij komt nog het idee dat zoiets jou nooit zou kunnen overkomen.”

Hoe verklaar jij dat we geneigd zijn om gevaar buiten onszelf te zoeken, terwijl blijkt dat het juist dichtbij kan zijn?

“Dat zit volledig in de menselijke aard. Van nature zoeken we het gevaar buiten onszelf – en dus buiten onze partner, maar ook buiten onze cultuur of afkomst. Dat is wat we als mens doen. Het is best wel een heftig gedachte-experiment om stil te zitten en te bedenken dat geweld uit jezelf kan komen, of uit iemand die je goed acht. Want dat tast je mensbeeld aan.”

Denk je dat die online groepsdynamieken drempels verlagen om dit soort geweld te plegen?

“Ja. Het faciliteert een bepaalde grenzeloosheid, normalisering. Zien eten, doet eten.

Niet alle mannen die de Motherless-website bezochten zullen daar terecht zijn gekomen met het plan zelf hun partner te gaan drogeren. Ondertussen ontstond er vanuit die website wel een Telegram-groep van duizend mannen die elkaar tips en tricks gaven over hoe ze dit soort content zelf konden maken.”

Ten koste van hun eigen partners.

“Ja. Om stil van te worden.”

Zie je in de duisternis van dit verhaal nog een lichtpunt waar we ons aan vast kunnen houden?

“Dat dit grote onderzoek ís verricht. En dat dat komt, omdat er meer aandacht ontstaat voor (seksueel) geweld tegen vrouwen. Zo’n kleine overwinning – het sluiten van een Telegram-groep en een pornowebsite – mag gevierd worden. Hoe wrang de realiteit ook is.”

Ben of ken je iemand in een gewelddadige relatie? Praat er (anoniem) over met advies- en meldpunt Veilig Thuis via 0800-2000 of veiligthuis.nl.