“Fashions fade, style is eternal”, zei Yves Saint Laurent. Vrijwel iedereen die het citaat sindsdien gebruikt, doet dat als algemene wijsheid – terwijl Saint Laurent het over één specifiek kledingstuk had: Le Smoking. De smoking voor vrouwen bestaat dit jaar zestig jaar, en duikt weer op in talloze collecties. Vogue blikt terug op het baanbrekende silhouet voor vrouwen in de jaren zestig, en zoomt in op de herinterpretaties anno 2026.
1966: Yves Saint Laurent introduceert Le Smoking
Dat Chanel vrouwen bevrijdde en Saint Laurent ze macht gaf, is een modegezegde waarvan niemand weet wie het als eerst zei. Maar de oorsprong ervan valt ongetwijfeld samen met de introductie van Le Smoking.
Saint Laurent introduceerde het pak in zijn Pop Art-collectie voor het herfst/winter 1966-seizoen. Het pak dankt zijn naam aan het smokingjasje uit de late negentiende eeuw: een huisjasje dat herenkleding moest beschermen tegen sigarenas. Dat uitgerekend dát kledingstuk zou uitgroeien tot een symbool van vrouwelijke macht, had niemand kunnen bedenken.
Opvallend genoeg werd de collectie destijds niet goed ontvangen; The New York Times-criticus Gloria Emerson noemde de collectie “lumpy” en “gedateerd”. Hoe controversieel het pak voor vrouwen was, blijkt ook uit wat socialite en modeicoon Nan Kempner overkwam in 1968 bij La Côte Basque in New York: ze werd geweigerd, omdat vrouwen er geen broek mochten dragen. Kempner trok vervolgens haar broek uit en liep naar binnen in haar smokingjasje als mini-jurk. Kortom, Le Smoking was niet zomaar een look, het was een politiek statement.
1975: Newton maakt Le Smoking onsterfelijk
Negen jaar na de introductie fotografeerde Helmut Newton model Vibeke Knudsen in Le Smoking, ’s nachts, in Rue Aubriot in het Parijse Le Marais. Het beeld verscheen in de Franse Vogue van september 1975 en bepaalt tot de dag van vandaag hoe we het pak zien.
De omstandigheden waren opvallend intiem. Newton woonde zelf al veertien jaar in die straat en zijn eigen huis staat op de achtergrond. Er waren vijf mensen bij de shoot: Newton, hoofdredacteur van de Franse Vogue Francine Crescent, een haarstylist en twee modellen. Dat het een nachtelijke shoot was, had een praktische reden: de kleding moest overdag in de YSL-boetiek hangen om verkocht te kunnen worden.
Catherine Deneuve, Charlotte Rampling, Bianca Jagger, Lauren Bacall, Liza Minnelli en Loulou de la Falaise droegen Le Smoking in de jaren daarna, en werden er stuk voor stuk synoniem mee.
2026: Vaccarello’s eerbetoon
Saint Laurent zelf zag in dat mannenpak geen tegenstelling: een vrouw in een pak is volgens hem allesbehalve mannelijk – de strakke snit accentueert juist haar vrouwelijkheid. En precies dat is wat Anthony Vaccarello dit seizoen benadrukte.
Op 3 maart toonde de creative director van Saint Laurent zijn herfst/winter 2026-collectie in Parijs – zestig jaar na de introductie van Le Smoking, en tien jaar nadat hij zelf aan het roer kwam te staan. Hij opende de show met acht smokings, gedragen door onder anderen Mona Tougaard, Loli Bahia, Achol Ayor en Agel Akol. En in zijn hele show liet hij er in totaal veertien voorbijkomen, op de negenenveertig looks. Wie snel keek, zag veertien keer hetzelfde zwarte pak. Wie beter keek, zag hoe het verhaal per look kantelde, door andere revers of een verplaatste knoop.
