Een verwijzing naar de film ‘The Matrix’

Te midden van clips waarin deze mannen hyper-misogynistische uitspraken doen, introduceert Louis Theroux de documentaire in zijn kenmerkende cadans. Hij legt uit hoe zijn nieuwsgierigheid ontstond: waarom geloven sommige mannen hier zo extreem in, en zijn ze werkelijk zoals ze lijken?

Door de documentaire heen komt de diepe achterdocht van deze mannen tegenover de mainstream media duidelijk naar voren. Net als hun behoedzame houding tegenover Theroux, die zij als onderdeel van het “establishment” zien. Zoals hij uitlegt, is de manosphere “red pilled“: een verwijzing naar de film The Matrix, waarbij het idee van “wakker worden” staat tegenover de rest van ons, de zogenoemde “normies” of “blue pilled“.

Dit gevoel van superioriteit, vooral ten opzichte van vrouwen, zit diep verankerd in alles wat de manosphere doet. De zogenaamde “waarheid” die deze mannen denken te hebben ontdekt, is dat mannen geen systemische macht of privileges hebben. En dat vrouwen in de maatschappij juist in het voordeel zijn. Feminisme wordt afgewezen, traditionele genderrollen worden gehandhaafd en een strijd tegen “woke” wordt gevoerd.

Extreme overtuigingen

Hoewel radicaal misogynistisch, fungeert de manosphere vaak als opstap naar nog extremere overtuigingen. Volgers beweren dat zij mannen kunnen leren het systeem te slim af te zijn, hun uiterlijk te verbeteren en sociaal of romantisch succesvoller te worden via het zogenaamde “looksmaxxing“. Incels – een samentrekking van involuntary celibate, red., die “black pilled” zijn, gaan nog verder.

Zij geloven in nihilisme en determinisme, en stellen dat mannen die geen romantische relaties kunnen aangaan gedoemd zijn door onveranderlijke genetische factoren. Twee opties liggen voor hen open: hun lot accepteren, waarbij zelfmoord vaak wordt gepusht, of proberen de samenleving te veranderen — vaak via gewelddadige, extreme middelen.

Theroux’s documentaire onderzoekt deze link tussen de manosphere en incel-ideologie niet expliciet, maar legt wél de vele tegenstrijdigheden van deze mannelijke supremacist-influencers bloot. Ze streamen urenlang haat en bigotterie (onoprechte vroomheid, schijnheiligheid, red.), maar maken zich tegelijkertijd zorgen over hoe ze overkomen bij Theroux.

Velen zeggen van vrouwen te houden – Waller en Sullivan bevestigen dit – terwijl ze hun carrière hebben opgebouwd door ons te ontmenselijken voor het vermaak van hun jonge publiek. Wat ze zeggen loopt vaak ver uiteen met wat ze doen.

Een cyclus van escalatie

We zien ook hoe populair deze mannen daadwerkelijk zijn. Terwijl Theroux tijd met hen doorbrengt, worden ze regelmatig op straat aangesproken door volgers. Waller wordt benaderd door twee jonge mannen. Eén van hen zegt later tegen Theroux dat Wallers mindset jonge mannen zoals hij inspireert. Mannen “die misschien die mannelijke rol in huis niet hadden”.

Dit zijn dus geen marginale figuren; hun ideologieën reiken ver. Hun populariteit is gebaseerd op een strategische aanpak: jonge mannen die worstelen onder het neoliberale kapitalisme worden verleid met beloften van snel rijk worden, gymcontent, aspiraties rondom rijkdom en zelfverbetering.

Naarmate ze dieper betrokken raken, bieden hun “rolmodellen” betaalde abonnementen en privékanalen op Telegram aan, waar extremere content circuleert: racistische, antisemitische, islamofobische, misogynistische en homofobische uitlatingen zijn aan de orde van de dag en binden zowel fans als influencers in een cyclus van escalatie.

‘Documentaire schiet ook tekort’

Waar de documentaire naar mijn gevoel tekortschiet, is in de analyse. Over jeugdvideo’s van de influencers vraagt Theroux zich af of een onzekere opvoeding een wantrouwen tegenover het traditionele gezin heeft gecreëerd. Hij suggereert dat de ideologie die ze nu promoten mogelijk voortkomt uit trauma. Dit is een veelgebruikte gedachtegang om misogyn gedrag sympathiek te maken.

In de samenleving wordt mannenhaat vaak toegeschreven aan een gebrek aan mannelijke rolmodellen, slechte moeders of romantische afwijzing. Zo’n houding legt subtiel de verantwoordelijkheid terug bij vrouwen — of in elk geval weg van het patriarchaat.

Hoewel dit niet de bedoeling van de film is, versterkt het deze patronen. In Theroux’s evaluatie komt het patriarchaat niet aan bod en wordt de misogynie van de samenleving niet duidelijk genoemd als fundament van de manosphere. Trauma beïnvloedt mensen op talloze manieren, maar is niet uniek voor jongens en mannen, en vormt niet de overkoepelende oorzaak van deze cultuur.

De manosphere is mainstream

Het belangrijkste punt, zou ik zeggen, is dat dit netwerk voortkomt uit het patriarchaat. Een systeem dat ons allemaal schaadt, inclusief de mannen en jongens in de manosphere. Deze film verkent een reëel deel van de samenleving dat vaak sensationeel wordt belicht in plaats van serieus onderzocht.

Veel commentatoren pleiten ervoor om het geen aandacht te gunnen. Dat onderschat echter volledig de schaal en impact van deze bedreiging. Zoals de documentaire laat zien, floreert de manosphere niet alleen; ze is mainstream.

Ze krijgt al aandacht, en de rest van ons moet zijn steentje bijdragen om de schadelijke en haatdragende boodschappen die er ongecontroleerd uitstromen tegen te gaan. Zoals Theroux benadrukt, gaat het hier niet om een puur online probleem. Het is overal aanwezig. Zijn conclusie is helder. “We zitten allemaal steeds meer in de manosphere, en het is aan ons hoe we eruit komen.”

‘Louis Theroux: Inside The Manosphere’ is vanaf nu te zien op Netflix.

Dit artikel werd oorspronkelijk gepubliceerd door Vogue UK.