Filmmaken in het DNA

Jouw complete familie bestaat uit filmmakers en acteurs. Is het je thuis met een paplepel ingegoten? 

Ik ben opgegroeid met de liefde voor verhalen. Dat heb ik meegekregen van mijn ouders op dezelfde manier als dat je complete familie bijvoorbeeld dokter is. Het is een beetje in ons DNA gaan zitten. Besmettelijk, bijna.

Voel je je daardoor extra druk om iets goeds neer te zetten?

Het klinkt misschien gek, maar ik ben helemaal niet bezig met mijn familie als ik iets maak. Dat is iets heel autonooms. Het is superleuk als we samenwerken, maar verder denk ik daar gelukkig niet aan.

Hebben zij de film al gezien?

Mijn vader (acteur Sabri Saad El-Hamus, red.) wel, maar de rest nog niet. Dus mijn moeder (actrice Lisa de Rooy) en mijn broers (filmmaker Shahine El-Hamus en acteur Shady El-Hamus) moeten nog. Spannend, maar vooral heel leuk.

Al Baraneya

Hoe ben je op het idee voor de film gekomen?

Ik ben half Egyptisch en we gingen altijd elke zomer naar Cairo, waar mijn directe familie woont en waar mijn vader geboren is. Dat is Egypte voor mij. Ik wist wel dat we nog een extended family hadden in het geboortedorp van mijn oma dichtbij Cairo, maar daar waren we nog nooit geweest. Vijf jaar geleden zijn we naar dat dorp gegaan, en eenmaal daar raakten de mensen mij heel erg. Ze leiden een collectief bestaan en wonen met meerdere gezinnen in één huis. Alle generaties bij elkaar op een paar vierkante meter, van de oudste oma tot de jongste baby. Dat gevoel van collectivisme mis ik soms in onze maatschappij.

Later heb ik dat geromantiseerde beeld wel meer genuanceerd. Al ben ik familie, ik kijk nog steeds met de blik van een buitenstaander, want ik ben in Nederland opgegroeid, woon in Amsterdam en ben in die zin enorm westers. Het is niet altijd geweldig om met je oma in één huis te wonen als je achttien bent. Maar aan de andere kant bleek die blik als buitenstaander ook iets goeds te zijn: zonder die verwondering had ik de film niet kunnen maken.

Hoe reageerde je familie daar überhaupt op het idee dat je de film wilde maken?

Het was een proces van maanden waarin ik veel heen en weer ben geweest met mijn vader als tussenpersoon en vertaler. Ik probeerde om het zelf eerst heel zeker te weten voordat ik ze erbij betrok. Toen stelden we onszelf de vraag: willen jullie dit doen? Uiteindelijk ging dat makkelijker dan ik verwachtte. Ze hadden wel veel vragen, maar het voelde niet alsof ik ze moest overtuigen. Dat was heel fijn, want ik wilde niet een crew opdringen en een film alleen maar voor mezelf maken. Zij moesten ook voelen dat ze er iets uit konden halen.

LEES OOK

‘Dit jaar maakt er maar één vrouw kans op de grootste prijs van het Venice Film Festival – en dat is onacceptabel’

Radhika Seth

Hoe vonden ze het om te acteren? Was het lastig of waren het echte natuurtalenten?

Ik vind ze heel goed! We hebben er veel tijd in gestoken. Als je met non-acteurs werkt, is het misverstand vaak dat je ze helemaal zichzelf laat zijn en ze voor de camera zet en that’s it. Maar om mensen zichzelf te laten zijn voor een camera vergt heel veel werk. We hebben heel veel gerepeteerd totdat ze zich zeker en voorbereid voelden. Ik wilde dat ze er vertrouwen in hadden. Maar ze hebben ook zeker talent. Ze hebben heel goed en professioneel zichzelf gespeeld.

Regisseur én familielid

Hun thuis is tegelijkertijd een filmset. Zorgde dat voor frictie?

Soms was het wel verwarrend voor ze. Je maakt natuurlijk afspraken, je tekent een contract, maar de realiteit is dat je in hun woonkamer, in hun slaapkamer en op hun grond aan het draaien bent en daar een crew neerzet. Dat ging weleens mis, dan zeiden ze bijvoorbeeld dat het die dag niet uitkwam. Een draaidag kost geld, maar hoe leg je dat uit aan mensen die daar geen ervaring mee hebben? Die balans van aan de ene kant regisseur zijn en aan de andere kant familielid was soms echt ingewikkeld. Als regisseur wilde ik gewoon draaien, maar als familielid snap ik ook als het niet uitkomt.

Was er een moment op set waarvan je dacht: dit is precies waarom ik deze film moet maken?

Een van de meisjes, Fatma, is superbrutaal en heeft altijd een grote mond. Echt zo’n kind waarvan je denkt: jij hoort in de stad, ik snap dat jij hier weg wil. Na een emotionele gebeurtenis in de film begon ze uit zichzelf een verse uit de Koran te zingen, heel geconcentreerd, heel stilletjes en heel geëmotioneerd. Dat was een magisch moment. Dit meisje heeft altijd de grootste mond, en ineens keert ze helemaal naar binnen. Toen draaiden we een minutenlange take, waarin wij stil waren op de achtergrond. Niemand durfde iets te zeggen, omdat haar energie zo bijzonder was.

Welke rol speelt mode en kleding in de film? Was er een kostuumafdeling of droeg iedereen zijn eigen kleding?

Samen met de production designer ging ik een paar keer door hun kasten om een selectie te maken van wat wij interessant vonden. Daar maakten we heel veel foto’s van voor de fittings. Uiteindelijk haalden we er een kostuumdesigner uit Egypte erbij. De familie draagt alleen maar hun eigen kleren. De acteurs in de film komen niet uit het dorp, dus daar moesten we wel kleding voor regelen. We kozen bewust voor niet teveel setjes per persoon, omdat ik in de montage de vrijheid wilde hebben om scènes om te husselen. Iedereen heeft bijvoorbeeld maar één à twee setjes kleding en één paar schoenen of slippers aan.

Van thee drinken op de grond naar chique filmzaal

In Venetië werd een heel lokale Egyptische wereld van jou ineens bekeken door een groot internationaal publiek. Vond je dat spannend of juist bevrijdend?

Ik vond dat heel spannend. De manier waarop die film is gemaakt is zo intiem. In een woonkamer met heel weinig crew op de grond zitten en zacht praten. Helemaal onder het stof en helemaal niet bezig met die buitenwereld. Tijdens het filmen bestond er geen buitenwereld. Alleen het dorp en daarbinnen waren wij. Het voelt heel weird als dat ineens zo de grens overgaat. Heel vet natuurlijk, maar ook heel weird.

LEES OOK

Top of flop: is Hollywood bang voor het kritische Venice Film Festival?

Radhika Seth

Dat contrast lijkt me best groot ja.

Ja, dat is het ook. Het voelt heel raar om vanuit die plek, die woonkamer waar je met z’n allen op de grond zit en thee drinkt, ineens in zo’n chique zaal staat op zo’n chique plek. Ik hoop dat we binnenkort een première hebben waarbij de familie zelf er ook bij kan zijn en ervan kan genieten, want helaas was het nu te kort dag om ze naar Venetië te halen. Dan kunnen zij ook even van die wereld genieten.

Wat hoop je dat een Egyptische vrouw uit jouw film haalt? En wat hoop je dat een Nederlands vrouw begrijpt zonder dat je het hoeft uit te leggen?

Ik hoop dat alle kijkers voelen dat we meer op elkaar lijken dan we misschien denken. Voor de westerse vrouw hoop ik niet dat het voelt als een exotische wereld waar alles anders is. Hopelijk voelt het juist heel klein en menselijk waardoor het haar leven kan raken.

Daarnaast hoop ik dat het ons allemaal een spiegel voorhoudt: waar gaat het nu daadwerkelijk over in het leven? Is dat het drukke bestaan, die stad waar alle kansen liggen? Of is het ook soms gewoon met je voeten in de aarde? En zijn we nog verbonden met die kant van onszelf? Dat vraag ik me soms af. Ik hoop dat het de tijd vertraagt, dat het ons bewust maakt van de haast die we de hele tijd hebben.

Filmdistributeur Vedette brengt ‘Al Baraneya’ van Ashgan El-Hamus begin 2027 uit in de Nederlandse bioscopen.