Het woord vulvalippen komt officieel in De Dikke van Dale

Stel je voor dat je opgroeit zonder neutrale naam voor een deel van je eigen lichaam. Dat het enige woord dat je kent schaamte als uitgangspunt neemt; niet als associatie, maar ingebakken in de naam zelf. Schaamlippen. Alsof het lichaam zich al bij voorbaat moet verontschuldigen voor zijn eigen bestaan. ‘Vulvalippen’ wordt officieel aan De Dikke Van Dale toegevoegd en dat betekent dat wij met minder schaamte naar ons lijf gaan refereren.

Schaamteloos

Met mijn sekspositief platform The Pleasure Society probeer ik taboes rondom seksualiteit te doorbreken; taal is hier direct onderdeel van. Ik geloof in een wereld waar zonder schaamte gesproken kan worden over ons lichaam. De campagne – Schaamteloos – waar ik vanuit de Pleasure Society mede-initiatiefnemer van ben, staat aan de basis van de opname van ‘vulvalippen’ in De Dikke Van Dale. De officiële opname staat gepland in het najaar van 2026. De campagne is ontstaan vanuit de overtuiging dat schaamte rondom het lichaam, en in het bijzonder rondom seksualiteit, genot en anatomie, concrete schade aanricht. In hoe we onszelf begrijpen. In hoe we voor onszelf opkomen. In hoe vrij we ons voelen in onze eigen huid en lichaam. Onze taal was toe aan een update.

Deze toevoeging aan De Dikke Van Dale is meer dan een lexicografische update. Het is een erkenning: dat taal meebeweegt met inzicht, dat woorden niet neutraal zijn, en dat het benoemen van iets zonder schaamte een eerste stap is naar een wereld zonder schaamte.

Protesten op straat — ©Merkin March door Schaamteloos en de Dolle Mina’s 5 september, 2026 – Foto door Luciano Ölz

Taal is macht. Macht is taal.

Taal is macht. Dat klinkt als een cliché, maar wordt nergens zo concreet als in de woorden die we gebruiken voor het lichaam, en dan met name voor het vrouwenlichaam. De geschiedenis van anatomische terminologie is er een van moraal, controle en medische autoriteit. Woorden werden niet gekozen omdat ze accuraat waren, maar omdat ze een bepaalde orde weerspiegelden. Een orde waarin het vrouwenlichaam iets was om te reguleren, te beschamen, te verzwijgen. Zo stelt Dr. Bahareh Goodarzi dat taal een diepere betekenis heeft: “Macht vormt taal. Taal vormt macht. En met de woorden die we dagelijks gebruiken, houden we machtsverhoudingen in stand.”

Elke week onze beste artikelen in je inbox? Schrijf je hier in voor de Vogue-nieuwsbrief

Met haar onderzoek naar gelijkheid in reproductieve zorg stelt Goodarzi dat “woorden bepalen wie en wat er mag zijn”. (…) Zo reproduceren we ook met het woord schaamlip een systeem dat vrouwen ondergeschikt maakt. De verandering van schaamlip naar vulvalip gaat daarom niet alleen over taal, maar over het terugpakken van macht.”

De volgende generatie praat anders

Die morele lading zit dieper dan we denken. Onderzoek laat zien dat kinderen die opgroeien zonder neutrale, anatomisch correcte woorden voor hun lichaam, vaker moeite hebben met het benoemen van grensoverschrijding. Dat ze minder goed in staat zijn om over pijn, ongemak of plezier te praten, met een arts, een partner en zelfs zichzelf. Taal geeft ons niet alleen woorden. Het geeft ons toestemming.

De impact van taalverandering is zelden direct zichtbaar. Er ontstaat een soort ripple effect: het sijpelt door in hoe een huisarts een vraag stelt, in hoe een ouder een gesprek opent, in hoe een kind naar diens lichaam kijkt. En juist die stille doorwerking is wat taal zo krachtig maakt. Of zo schadelijk, als de woorden niet kloppen of een lading met zich meedragen van bijvoorbeeld schaamte. Er is emancipatie nodig in onze samenleving en zo ook emancipatie van onze taal.

Ook een mannenkwestie

Emancipator zet zich in voor gendergelijkheid en wil maatschappelijke ideeën over mannen en mannelijkheid veranderen. Volgens oprichter Jens van Tricht zit ongelijkheid tussen mannen en vrouwen ingebakken in onze systemen en instituties, en dus ook in taal. “Waarom hebben mannen eigenlijk geen ‘schaamzak’ of ‘schaamhuid’?”. Net als seksuoloog Ellen Laan vindt hij dat seksueel welzijn ook de verantwoordelijkheid van mannen is. Hij ziet een duidelijke rol voor mannen: “Mannen willen graag deel van de oplossing zijn en vragen zich vaak af hoe ze dat dan zouden kunnen doen. Heel eenvoudig dus ook, door het over vulvalippen te hebben.”

De vraag is niet alleen welke woorden we gebruiken, maar wie er ontbreekt als we de verkeerde woorden gebruiken. Wie zich niet herkent, wie zich niet gezien voelt, wie leert dat hun lichaam iets is om over te zwijgen. Taalverandering is inclusie in haar meest basale vorm: iemand een woord geven voor wie ze zijn.

Een woord verandert, een wereld beweegt mee (of Vulvalippen in De Dikke van Dale)

Er is door de jaren heen hard gestreden voor de opname van het woord vulvalippen in de Dikke Van Dale. Ellen Laan (1962 – 2022), Hoogleraar Seksuologie en oprichter van Seksueel Welzijn Nederland was een van de eersten die in 2021 pleitte voor gebruik van dit woord. De opname van dit woord in ons woordenboek past binnen een bredere beweging waarin taal bewust wordt heroverwogen; van de manier waarop we spreken over gender en identiteit, tot de woorden die we gebruiken in de spreekkamer, de klas en thuis aan de keukentafel.

Een symbolische betekenis

Wat de opname in de Dikke Van Dale bijzonder maakt, is het symbolische gewicht ervan. Een woordenboek is geen activistisch pamflet; het is een registratie van hoe een samenleving de wereld begrijpt. Als Van Dale zegt: dit woord bestaat, dan zegt de samenleving eigenlijk: dit perspectief bestaat. Ik sla het woordenboek niet open om te zien welke woorden voor mij passend zijn, maar het staat symbool voor het belang van taal.

Het gesprek dat volgt

Een woord lost dat niet op. Maar het opent wel een gesprek. En dat ene gesprek dat je anders niet gehad zou hebben, kan de wereld – hoe klein ook – een stukje veranderen. De Dikke Van Dale telt inmiddels één woord meer. Eén woord zonder schaamte. Een mooi begin, al zeg ik het zelf. Welke woorden volgen? Dat is aan ons.