die-keer-20-jaar-geleden-dat-ik-een-jonge-amy-winehouse-fotografeerde-in-mijn-appartement-in-londen-412702
©Mischa Richter

Toen ik Amy Winehouse voor het eerst fotografeerde, was ze nog niet het icoon zoals we ons haar nu herinneren. Een paar maanden eerder had ik haar voor het eerst zien optreden tijdens een charity event in Londen. Ik wist op dat moment nog niet eens wie ze was. Ze had haar album Frank al uitgebracht, maar ik had er nog niet naar geluisterd. Maar daar, op dat podium in Londen, wist ze me meteen te raken. Wat ik toen nog niet wist, is dat ik een paar maanden later Amy Winehouse voor haar wereldberoemde albumhoes van Back to Black zou fotograferen.

De doorbraak van Amy Winehouse

Missy Elliott zat die avond, tijdens het charity event in Londen, ook in het publiek. Er ontstond een fantastische, gevatte wisselwerking tussen die twee. Ik herinner me dat ik dacht: wauw, deze artiest heeft zoveel talent. Ik ga haar zeker in de gaten houden.

In die tijd werkte ik als fotograaf in Londen en maakte ik reportages voor tijdschriften als i-D, The Face en Dazed. Ik was opgegroeid in de VS, maar had een kunstopleiding in Engeland gedaan en was daar op de een of andere manier uiteindelijk twintig jaar blijven wonen. Op dat moment fotografeerde ik voornamelijk muzikanten (van Ghostpoet tot The White Stripes), kunstenaars, schrijvers en acteurs. Ik voelde me altijd aangetrokken tot mensen die iets eigenzinnigs hadden, die hun stempel ergens op drukten.

Niet veel later werd ik gebeld door een persvoorlichter van Island Records, die ik een paar maanden eerder had ontmoet. Hij vroeg of ik Amy Winehouse kende. Ja, zei ik. Ik vertelde hem dat ik haar fantastisch vond. Ze wilden dat ik een aantal persfoto’s van haar zou maken. Er bestond een mogelijkheid dat die beelden gebruikt zouden worden voor haar nieuwe album. Ik had thuis een modeserie gefotografeerd die in de smaak was gevallen bij de artdirector. Daarom stuurde ik hem een aantal foto’s van mijn appartement. Amy moet het mooi hebben gevonden, want ze stemde ermee in om de fotoshoot bij mij thuis te doen.

Amy Winehouse
©Mischa Richter

Een eerste ontmoeting en een overstroomd bad

Een paar weken voordat de fotoshoot zou plaatsvinden, spraken we alvast af om te kijken of het klikte. Ik ging bij haar langs in haar appartement in Camden, waar ze toen woonde met haar vriend. Haar vriend deed de deur open en vertelde me dat ze in bad lag. Ik zat in de woonkamer met hem te praten toen er plotseling water door het plafond naar beneden stroomde. Er zat een gat in het plafond, met daaronder potten om het water op te vangen. Amy had boven het bad laten overstromen. Even later kwam ze naar beneden, met een handdoek om haar hoofd gewikkeld, alsof er niets was gebeurd.

Dat was mijn eerste kennismaking met Amy. Ze was grappig, slim en brutaal. Ik was er niet lang, maar het was genoeg voor haar om te besluiten dat ik iemand was door wie ze zich wel wilde laten fotograferen.

Een iconisch beeld

Ik kreeg de indruk dat ze zich nauwelijks bezighield met marketing. Ze was in de eerste plaats een artiest. Het draaide haar om de muziek, de liefde en plezier maken. Albumhoezen en persfoto’s waren niet bepaald dingen waarvoor ze ’s ochtends haar bed uitkwam.

Normaal gesproken krijg je, wanneer je de opdracht krijgt om een artiest voor een album te fotograferen, eerst de muziek te horen en bespreek je de richting die het op moet gaan. Maar dat gebeurde allemaal niet. Ik was er totaal niet mee bezig dat ik, zo bleek later, op het punt stond om de bekendste foto van Amy ooit te gaan maken.

Amy Winehouse op de albumhoes van Back to Black
©Mischa Richter

Elke week onze beste artikelen in je inbox? Schrijf je hier in voor de Vogue-nieuwsbrief

Tough Amy

Ik deed wat ik altijd deed. Ik ben het meest geïnteresseerd in omgevingsportretten, oftewel: mensen fotograferen in ruimtes die iets over hen vertellen. En dus begonnen we in een bar aan Portobello Road. Daarna gingen we naar mijn appartement in Kensal Rise, waar we de meeste foto’s maakten.

Amy hield zich, zoals je je waarschijnlijk kunt voorstellen, niet echt in. Op een gegeven moment begon ze me flink op mijn kop te geven omdat ik haar helemaal naar West-Londen had laten komen. Ze zei zoiets als: “Waarom de fuck heb je me naar West-Londen laten komen? Fuck West-Londen.” Vervolgens voegde ze eraan toe: “Wie denk je eigenlijk dat ik ben, M.I.A.?” Toevallig kende ik Maya al voordat ze beroemd werd. Terwijl we buiten, voor de bar aan Portobello Road, aan het fotograferen waren, liep Maya heel toevallig langs. Ze riep: “Hé Mischa, hoe gaat het?” Toen Maya daar eenmaal naast haar stond, verzachtte Amy een beetje. Ik heb zelfs drie foto’s gemaakt waarop ze samen te zien zijn. Ik ben dol op die foto’s. Ze leggen twee unieke artiesten vast op een keerpunt in hun carrière. Beiden deden toen al volledig hun eigen ding, geheel op hun eigen voorwaarden.

Het schoolbord

De laatste setting van die dag was mijn werkkamer, voor een kast waarvan ik de deuren met schoolbordverf had beschilderd, zodat mijn kinderen erop konden tekenen. Ik bewaarde er mijn negatieven en contactvellen in, en de kast was inmiddels een soort familieprikbord geworden. We fotografeerden haar ervoor en dat werd dé foto.

Ik wist niet dat het nieuwe album van Amy Winehouse Back to Black zou gaan heten. Ook had ik geen idee dat het schoolbord perfect bij die titel zou passen. Ik denk dat ik gewoon geluk heb gehad. Ik vind het een prachtig idee dat die foto zo nauw verbonden raakte met Amy’s geschiedenis. Hij is ontstaan op een alledaagse, huiselijke plek; niet in een studio met een ingewikkeld decor en een groot productieteam, maar gewoon bij mij thuis, waar ik een artiest fotografeerde die ik graag mocht.

Amy Winehouse
©Mischa Richter

Amy Winehouse op de albumhoes van Back to Black

Mijn goede vriend Don Letts, een dj, muzikant en regisseur, woonde een paar huizen verderop. Onze gezinnen waren bevriend, onze kinderen ongeveer even oud. We brachten veel tijd met elkaar door. De naam van een van Dons dochters, Honor, stond destijds op dat schoolbord gekrabbeld. Kort na de fotoshoot ging ik bij Don langs. Hij liet me een proefexemplaar zien van Amy’s nieuwe album, zoals ze die naar dj’s stuurden nog voordat hun muziek officieel werd uitgebracht. “Oh shit, man”, zei ik. “Ik heb haar gefotografeerd maar ik heb dit album nog niet eens gehoord.”

Don vertelde me dat het “verdomd goed” was, dus zette ik het op. Dat was de eerste keer dat ik Back to Black hoorde. Mijn foto stond toen al op de albumhoes.

Legend in the making

Ik was meteen verliefd op het album. Love Is a Losing Game was meteen een van mijn absolute favorieten. De manier waarop Amy over liefdesverdriet zingt, raakte me. Haar stem had iets buitenaards, en deed me denken aan Nina Simone en Billie Holiday. Ze was pas 23 jaar, maar toen al een legend in the making.

Het album voelde tijdloos en ouderwets aan, op de beste manier mogelijk, terwijl de teksten juist modern waren. Typisch Amy: iets schrijven wat ontzettend mooi is, om er vervolgens woorden als ‘fuckery’ tussendoor te gooien, alsof dat de normaalste zaak van de wereld is. Het was zo eigen, zo onmiskenbaar Amy. Er zijn maar weinig artiesten die een plaat kunnen maken die origineel en vertrouwd tegelijk voelt.

Gewoon Amy

Tot op de dag van vandaag ben ik ontzettend vereerd dat ik hier, al was het op een bescheiden manier, deel van heb mogen uitmaken. Toen ik de opdracht kreeg, had ik geen idee dat Amy zo’n enorme persoonlijkheid zou worden. Op dat moment was het simpelweg een kans om samen te werken met een artiest die ik bewonderde.

Mensen denken soms dat iedereen die betrokken is bij het maken van een iconische foto op dat moment wel moet hebben geweten dat ze geschiedenis aan het schrijven waren. Maar dat is niet zo. In werkelijkheid ben je gewoon je werk aan het doen. Je probeert mooie foto’s te maken en hoopt dat de persoon voor je camera je voldoende vertrouwt om zichzelf te kunnen zijn.

En dat lukte. Amy was helemaal zichzelf. Ze maakte zich niet druk over hoe ze zich hoorde te gedragen of wat anderen van haar verwachtten. Ze was gewoon Amy.

Amy Winehouse
©Mischa Richter
Amy Winehouse
©Mischa Richter
Amy Winehouse
©Mischa Richter
Amy Winehouse
©Mischa Richter

Dit artikel is in de woorden van Mischa Richter opgeschreven door Riann Phillip, en oorspronkelijk gepubliceerd door Vogue UK.