balenciaga-walvisbont-en-middeleeuwse-pausen-een-eerste-blik-op-de-kostuums-van-dune-part-three-413723
©Niko Tavernise

Ergens tussen de schilderijen van Giotto, de pauselijke hoven van middeleeuws Europa en een betoverende foto van een rijke vrouw met een Dior-zonnebril in Iran vond Jacqueline West de beeldtaal voor Dune: Part Three. Howard Hughes zat er ook bij. De excentrieke Amerikaanse miljardair bracht jaren in bijna volledige afzondering door in een hotelpenthouse in Las Vegas, en dat eenzame bestaan werd de referentie voor de getergde keizer Paul Atreides van Timothée Chalamet. En toen kwam Carrie, de horrorfilm uit 1976 met Sissy Spacek, die de kostuums van Anya Taylor-Joy inspireerde. Voor een film die duizenden jaren in de toekomst speelt, keek West juist verder terug in de tijd.

De kostuums van Dune: Part Three

“Het is een cadeau om ze alle drie te mogen doen”, vertelt West aan Vogue, terugblikkend op de bijna acht jaar die ze heeft besteed aan het bouwen van Denis Villeneuves immense sciencefictionuniversum. West is vijfvoudig Oscargenomineerd, met The Revenant, The Curious Case of Benjamin Button en Martin Scorseses Killers of the Flower Moon op haar naam. Ze begon haar carrière als modeontwerper, met een eigen label en boetieks in Californië, voordat ze overstapte naar film. Haar nauwgezette, op research gedreven aanpak maakte haar sindsdien een van de meest eigenzinnige kostuumontwerpers van Hollywood.

Het slotdeel van de trilogie speelt zich ongeveer twintig jaar na Dune: Part Two af, en dat bracht een nieuwe uitdaging met zich mee. “Het is een ander soort visie”, legt ze uit. “Het script was veel emotioneler en veel meer op de personages gebouwd. Iedereen is op diepgaande manieren veranderd.”

Modieval: modern en middeleeuws tegelijk

West en Villeneuve begonnen over die nieuwe richting te praten toen ze in Londen aan Alejandro González Iñárritu’s Digger werkte. Ze spraken elkaar bijna dagelijks tot ze in Boedapest aankwam voor de opnames. Hun samenwerking over drie films is inmiddels een geoliede machine. West begint bij het script, gevolgd door lange gesprekken over hoe Villeneuve de psychologische ontwikkeling van elk personage voor zich ziet. Daarna werkt ze met haar concept artist ideeën uit en legt ze schetsen en referenties aan de regisseur voor.

Door de hele Dune-wereld loopt één overkoepelende filosofie. Vroeg in het project bedacht West de term ‘modieval’, een versmelting van modern en middeleeuws. Villeneuve stond erop dat de ontwerpen geworteld bleven in de werkelijkheid, in plaats van te leunen op de conventies van futuristische sciencefiction. West vond haar leidraad in een observatie die ze aan auteur Frank Herbert toeschrijft: wil je je de verre toekomst voorstellen, kijk dan naar het verre verleden.

Elke week onze beste artikelen in je inbox? Schrijf je hier in voor de Vogue-nieuwsbrief

Voor Part Three moest zelfs dat uitgangspunt worden herzien. “Ik heb dat principe als een spiekbriefje bewaard”, zegt ze, “maar het verhaal wordt donkerder, en dan volgt er verlossing. Ik moest van dat middeleeuwse gevoel naar iets wat bijna renaissance is. Mijn referenties zijn in deze film wat moderner geworden.” Haar inspiratiebronnen breidden zich uit naar de schilderijen van Francisco Goya, de kerkelijke beeldtaal van het vroege pausdom, Etruskische en Noord-Afrikaanse stamkleding en de sculpturale taal van Cristóbal Balenciaga.

Paul Atreides als Howard Hughes

Nergens is het verstrijken van de tijd zo zichtbaar als bij Paul Atreides. De jonge, onwillige messias uit de eerdere films is een almachtige keizer geworden, achtervolgd door de gevolgen van zijn eigen bewind. “Met de macht kwam een enorme schuld”, zegt West. “Hij draagt het gewicht van de wereld op zijn schouders.”

Om dat gevoel over te brengen, greep ze terug op de teruggetrokken figuur van Howard Hughes, en stelde ze zich Paul voor in zijn eentje op de top van de Citadel van Arrakis, net zoals Hughes zich ooit opsloot in zijn Las Vegas-suite. Die psychologische zwaarte vertaalde West naar gewaden van stevige stoffen, rijk leer en borduurwerk.

Dune: Part Three kostuums van Jacqueline West

Dune: Part Three kostuums van Jacqueline West

Chani houdt haar hoofd koel

Bij Chani, het personage van Zendaya, werkte het vrijwel omgekeerd. “Zij is het morele kompas van het verhaal. Ze heeft haar verstand bij elkaar gehouden, en haar garderobe ook”, legt West uit. Chani is inmiddels leider, krijger en moeder, maar blijft via het traditionelere stillsuit verbonden met haar Fremen-afkomst.

Juist daardoor valt de ontwikkeling van de andere stillsuits extra op. Een van de ambitieuzere technische klussen van Part Three was het herontwerp van dat woestijnoverlevingspak, dat West en haar team veel meer op het lichaam hebben gemaakt. De oorspronkelijke pakken hadden uitgebreide buitenslangen en meerdere zichtbare lagen; de nieuwe versies hebben iets van een duikpak, met gegoten acryldelen die strak tegen het lichaam liggen.

“Een van Denis’ opmerkingen was dat hij ze strakker wilde dan het eerste stillsuit”, vertelt West. Zoals in het boek beschreven moesten de pakken nog steeds werken volgens Herberts systeem om lichaamsvocht in de dorre woestijn op te vangen en te hergebruiken. Grondig onderzoek en veel experimenteren brachten West bij een speciaal ontwikkelde, rubberachtig gecoate lycra die met het lichaam meerekt, met gegoten harde delen die direct in de zachtere stof zijn verwerkt. “Ze zijn als het ware aan elkaar gesmolten”, zegt ze. “Het is één doorlopende huid van gegoten harde en zachte stukken, zodat je kunt bewegen.” Het textiel werd eerst in Los Angeles ontwikkeld, waarna een fabriek in Boedapest het op productieschaal namaakte. Ook de plastic onderdelen werden grotendeels in Hongarije gegoten, met gespecialiseerde kostuumeffectenmakers die de eerste prototypes maakten.

Dune: Part Three kostuums van Jacqueline West

Koelpakken in de woestijn

Er verschijnen nieuwe legers met architecturale pantsers en opvallende hoofddeksels, ontleend aan oude Japanse samoerai, waar specialistische techniek aan te pas kwam om het weerbestendig te maken. Omdat er in meedogenloze woestijnhitte werd gefilmd, ontwikkelde Wests team koelpakken die koud water konden rondpompen door slangetjes dicht op het lichaam van de acteurs. Bij The Revenant had ze precies het omgekeerde probleem, toen ze Leonardo DiCaprio warm moest houden bij veertig graden onder nul. Nu ging het erom de cast koel genoeg te houden. “Je wil geen ongelukkige acteurs op de set hebben bij Denis”, zegt ze.

Bij al die technische innovaties blijft West gehecht aan de tactiliteit van natuurlijke materialen. “Volgens mij heeft polyester de toekomst niet gehaald”, grapt ze. “Het is allemaal gesmolten in de hittegolf!” Tot haar vaste medewerkers hoort een textielkunstenaar en ontwerper in het Italiaanse Lucca, die vanuit haar atelier binnen de middeleeuwse stadsmuren veel van Wests handgeweven stoffen maakt, waaronder die voor Pauls gewaden. Die versmelting van ultramoderne fabricage en eeuwenoud vakmanschap vat Wests bredere visie op Dune samen: futuristische objecten maken die eruitzien alsof ze al hele geschiedenissen hebben doorstaan.

Dune: Part Three kostuums van Jacqueline West

Walvisbont voor Irulan

De garderobe van prinses Irulan verwoordt de melancholie van een keizerlijke vorstin die vastzit in een diep ongelukkig huwelijk. “Ik probeerde haar Lady Sings the Blues te maken”, zegt West over het overwegend blauwe palet voor Florence Pughs personage. Irulans kostuums zetten ook de kerkelijke beeldtaal van de Bene Gesserit voort, met uitbundige hoofdbedekkingen. West gaf de Londense ontwerper Liria Pristine opdracht voor fijngebreide en met de hand gehaakte metalen hoofdtooien, met details die zowel naar religieuze habijten als naar wapenrusting verwijzen.

Een aantekening in het script, afkomstig uit het oorspronkelijke boek, beschreef Irulan in een cape van intrigerend materiaal: bont van een blauwe vinvis. “Ik dacht: hoe ziet blauwevinvisbont eruit?”, zegt West. Omdat ze Boedapest niet kon verlaten, stuurde ze haar assistent-ontwerper naar Italië om de stoffenfabrikanten daar af te gaan, op zoek naar iets wat ervoor kon doorgaan. Hij kwam terug met een lichtgevend, ijsblauw textiel dat op nepbont leek. West maakte er snel een proefmodel van, hing het op een paspop en liet het aan Villeneuve zien. “Hij vond het geweldig”, herinnert ze zich. “Hij kon niet geloven dat we zoiets hadden gevonden.” De cape werd een van Irulans weelderigste stukken, met een bijna vloeibaar oppervlak dat contrasteert met de soberdere, monastieke silhouetten.

Dune: Part Three kostuums van Jacqueline WestDune: Part Three kostuums van Jacqueline West

Anya Taylor-Joy, maar dan onder het bloed

Alia Atreides, de jongere zus van Paul, is in handen van Anya Taylor-Joy uitgegroeid tot een machtige en sinistere verschijning. Net als bij Irulan put haar garderobe uit het monnikendom van de Bene Gesserit. West keek daarnaast naar Giotto’s religieuze schilderijen in Padua en de langgerekte silhouetten van zijn figuren. Als leider van een sekte kleedde ze Alia overwegend in wit, met soefi-geïnspireerde vormen voor dramatische, dynamische bewegingen.

West moest denken aan het beeld van een rijke vrouw in Iran, gekleed in een witte chador en een oversized donkere zonnebril. “Ze zag er zo prachtig sinister uit”, zegt West, die de hele look nabouwde op een paspop, inclusief bril, en die gedurende de hele productie in haar kantoor liet staan.

Terwijl ze aan de film werkte, kreeg West een telefoontje van haar vaste medewerker Jack Fisk, production designer en echtgenoot van Sissy Spacek. Spacek zat ook aan de lijn, en bij het zien van de conceptschets van een met bloed bedekte Taylor-Joy maakte Spacek zelf de vergelijking met haar eigen rol in Carrie. “Dus werd Carrie automatisch een referentie”, zegt West. “Ik heb steeds meer bloed over Anya Taylor-Joy gegooid! Toen ik het Denis liet zien, met al dat bloed, zei hij: o, je weet dat ze met Scorsese heeft gewerkt.”

Dune: Part Three kostuums van Jacqueline West

Robert Pattinson als shapeshifter

Robert Pattinson voegt zich bij de cast als de shapeshifter Scytale, met een garderobe die bij die slippery persoonlijkheid past, van zijn stillsuit tot zijn Fremen-gewaden. West zag zijn look aanvankelijk voor zich via de beeldtaal van het vroege pausdom, en dan vooral de periode waarin het pauselijke hof van Rome naar Avignon verhuisde. De historische associaties met religieuze vervolging trokken haar. “Ik wilde hem verontrustend en dreigend houden”, zegt ze.

Jason Momoa keert terug als Hayt, een ‘ghola’, oftewel een genetisch gemanipuleerde kopie van zijn personage Duncan Idaho, in luxueus ogende kleding. “Hij wordt bijna als een cadeau aan Paul gepresenteerd”, zegt West.

Het was een diep persoonlijk en emotioneel project, waar ze moeilijk afscheid van zal nemen. “Denis is zo gepassioneerd over dit project”, zegt West. “Het was echt belangrijk voor hem dat we het allemaal goed zouden doen. We waren er allemaal emotioneel bij betrokken.” Na bijna acht jaar en drie films vergelijkt West hun creatieve relatie met een orkest. “Denis is de dirigent en wij zijn allemaal de instrumenten”, zegt ze, “en hij houdt ons allemaal in de juiste toonsoort.”

Dune: Part Three kostuums van Jacqueline West

Dune: Part Three kostuums van Jacqueline West

Dit artikel is oorspronkelijk gepubliceerd door Vogue US.