Guerrillavariant van Uber Eats

Een kleine rondvraag in mijn eigen omgeving leerde me dat vrijwel iedereen al met dit fenomeen bekend was. Het bleek dat om mij heen meer mensen wel dan niet in mealtrains te hebben gezeten. “Ik zit er momenteel in twee tegelijk”, vertelde een vriendin, die in een vriendengroep zit waarin kort na elkaar twee leden bevielen. Op haar telefoon liet ze zien hoe ze in haar mail de tijden en plaatsen doorkreeg waarop ze haar zelfgekookte linzensoep of huisgemaakte lasagne kon afleveren. Twee keer per week bij de ene vriendin, één keer per week bij de ander. Het leverde haar niet alleen een flinke kookklus op, maar ook een ingewikkelde fietstocht door de stad op verschillende momenten van verschillende dagen – de ene vriendin wilde haar maaltijd op maandag om vier uur, de ander juist om half zeven, op dinsdag en donderdag. Een van de twee had een glutenallergie.

“Mag je ook afhaaleten inleveren?”, vroeg ik. “Of iets kant-en-klaars van de supermarkt?” Mijn vriendin dacht even na, zei toen: “Dat kan wel, maar…” Iedereen in haar mealtrains maakt alles zelf, legde ze uit. Dan voelde het toch raar om als enige met een magnetronmaaltijd te komen.

Natuurlijk is zo veel onbaatzuchtige zorg in principe een groot goed. Uit eigen ervaring weet ik hoeveel troost een pan soep kan bieden die voor je deur wordt neergezet in tijden van tegenslag en ellende. Tegelijkertijd keek ik naar mijn vriendin, die half overspannen drie dagen per week allerlei zelfgekookte, allergiebestendige maaltijden kriskras door de stad moest afleveren aan de hand van een digitaal aangestuurd schema en dacht ik: is dat nou vriendschap? Dit leek eerder een guerrillavariant van Uber Eats; een soort informele Thuisbezorgd, gerund door heel onervaren zzp’ers.

Ongewenste strippers

De generatie voor ons, die van onze ouders, had geen georganiseerde mealtrain nodig om voor elkaar te koken. Die vierde vrijwel nooit een babyshower of een vrijgezellenfeest – dat laatste hoogstens in de vorm van een spontane avond in de kroeg. Pakweg vijftig jaar later lijkt volwassen vriendschap steeds meer iets dat je moet bewijzen aan de hand van deelname aan een vaste set rituelen.

LEES OOK

‘Performance-art die veel dertigers herkennen: urenlang deden we alsof we de ex van mijn vriend niet zagen’

Doortje Smithuijsen

Het gekke aan dit soort geformatteerde vriendschapsrituelen is dat ze weinig zeggen over de relatie tussen de mensen die eraan meedoen. Ik ben uitgenodigd op babyshowers voor mensen die ik in mijn hoofd had als vage kennis. Maar was dan weer niet welkom op het vrijgezellenfeest van mijn zus. Ik heb piemelcupcakes gemaakt met een groep vrouwen die ik daarna nooit meer zou spreken; voor het huwelijk van een persoon die mij een jaar later nooit meer zou appen. Oké, ik haar ook niet – maar ik had bij haar geen honderden euro’s geïncasseerd voor een avond ongewenste strippers gevolgd door een meerdaags huwelijk in het buitenland.

Waar deze vormen van geformatteerde vriendschap wel iets over zeggen: onze behoefte om tegelijkertijd een vorm van zekerheid én zichtbaarheid te creëren binnen het in essentie onzekere en onzichtbare geheel van onze relaties met anderen. In plaats van vriendschappen te accepteren die evolueren, soms hecht zijn en dan weer wat minder, willen we vriendschappen als spreadsheets; afgekaderd en efficiënt, consistent en duidelijk. We willen een groepsfoto van ons vrijgezellenfeest, van onze babyshower, van ons 21-diner – een herkenbaar beeld waarover we kunnen zeggen: dit zijn mijn vrienden.

Ongedwongen bijpraten, ho maar

De vraag is intussen of vriendschappen op deze manier niet langzamerhand eroderen tot georganiseerde groepen mensen die zo vaak mee moeten doen aan steeds weer dezelfde formats dat er voor ongedwongen bijpraten of ongeregisseerde avonden in het café geen tijd overblijft. En geen geld, trouwens – want met de formattering van vriendschappen gaan de kosten voor het onderhouden ervan enorm omhoog.

Ik ben uitgenodigd voor vrijgezellenfeesten à 250 euro; voor babyshowers van 180 piek – dat was inclusief de alcoholvrije borrel, een diner, een hippe draagzak als gezamenlijk cadeau en een cursus zwangerschapsproof paaldansen, waarvan ik ook ondersteboven aan de paal niet helemaal de urgentie kon inzien. Toen ik bij de desbetreffende babyshower vooraf aangaf dat ik de kosten best hoog vond voor een avond die ik welbeschouwd zou doorbrengen met mensen die ik eigenlijk niet ken, en een activiteit die me op geen enkele manier aansprak, kreeg ik als antwoord de optie alleen bij het diner aan te haken. Of anders alleen bij de cursus.

LEES OOK

‘Lang dacht ik dat preppen een soort grap was, een hobby waarmee nerds zich vermaakten in het weekend’

Doortje Smithuijsen

Het gevoel dat ik kreeg van dat voorstel kwam precies overeen met de reactie van mijn vriendin toen ik opperde afhaalmaaltijden af te leveren in haar mealtrain. “Dat kan wel, maar…” Als enige halverwege een babyshower moeten afhaken of juist later aansluiten om kosten te drukken, leek me op de een of andere manier extreem gênant – alsof ik ten overstaan van al haar andere vrienden aan mijn vriendin moest aangeven dat ik de vriendschap net iets minder waardevol vond dan de rest. Dat het overgrote deel van de vriendengroep in kwestie bestond uit consultants en Zuidas-advocaten, maakte dit vooruitzicht niet minder pijnlijk.

Are you dead?

Als ontvangers van de tikkie in de vrijgezellen-appgroep is iedereen gelijk – ongeacht hoe goed je de vrijgezel in kwestie kent; ongeacht inkomen. Vermoedelijk zal het niet lang duren tot geen enkele vorm van vriendschap nog zonder formattering kan – en zonder prijskaartje. In China is de app Are You Dead? momenteel extreem populair. De app faciliteert precies wat je aan de hand van de naam zou denken: vrienden en familie kunnen ermee, door om de 48 uur op een groene knop te tappen, aan elkaar doorgeven dat ze, inderdaad, niet dood zijn. Tap je meer dan twee dagen niet, dan wordt automatisch de door jou opgegeven contactpersoon ingelicht met een berichtje waarin wordt aangeraden contact met je op te nemen.

Are You Dead? werd in juni 2025 gelanceerd. Eind december bleek de app meteen de meest gedownloade app van het jaar te zijn geworden. Waar Are You Dead? eerst gratis was, kost de app inmiddels eenmalig acht yuan (bijna een euro). Niet heel duur, tegelijkertijd is het idee dat we inmiddels een betaalde app nodig hebben om aan vrienden aan te geven of we dood zijn of niet ergens wel krankzinnig.

Tikkies betalen zonder uitnodiging

Een paar jaar geleden werd ik toegevoegd aan de appgroep voor de dertigste verjaardag van een vriendin. De rituelen waren bekend: introductie door een van de genodigden, het voorstel samen op te trekken in een bepaald cadeau, gevolgd door een open tikkie. Mijn enige probleem: ik was niet uitgenodigd op de verjaardag in kwestie. Even stak het, maar ik begreep het ook wel – ooit zagen deze vriendin en ik elkaar maandelijks, maar de afgelopen jaren waren onze afspraken eerder halfjaarlijks geworden, soms dat niet eens.

Ik besloot alsnog te doen wat het format van me vroeg: enthousiast reageren, publiekelijk bedanken voor het initiatief, geld overmaken en dat kracht bijzetten door een groene V-emoji bij het tikkiebericht. De vriendin in kwestie en ik zien elkaar momenteel weer veel vaker. Nog altijd heb ik geen idee of zij weet dat op de verjaardag waarvoor ze mij niet uitnodigde wel meebetaalde aan haar cadeau. En in alle eerlijkheid boeit dat me ook niet.

LEES OOK

‘Toen zij vijf maanden zwanger was, begon hij ineens te twijfelen of hij überhaupt vader wilde worden – met háár’

Doortje Smithuijsen

Dit artikel is oorspronkelijk gepubliceerd in het april 2026-nummer van Vogue Nederland, dat hier online te bestellen is.