Vrijblijvend en spontaan? Doortje Smithuijsen ervaart steeds meer dat aan vriendschappen torenhoge verwachtingen en een dito prijskaartje hangen. Denk aan vrijgezellenfeesten, babyshowers en de nieuwste uitwas: de mealtrain.
Doortje Smithuijsen over vriendschappen
Een paar jaar geleden begon ik me halverwege het vrijgezellenfeest van een vriendin af te vragen of we eigenlijk wel bevriend waren. Setting, en meteen ook aanleiding voor deze gedachte, was de door haar zus en hartsvriendin georganiseerde pubquiz over haar jeugd, familie, schooltijd, studententijd – over haar leven, kortom. De twee quizmasters gierden van het lachen terwijl ze vragen op een whiteboard projecteerden. ‘Welke persoon uit de Tweede Kamer is een oud-scharrel van onze vriendin? Welk popidool imiteerde onze vriendin vroeger tijdens elke bonte avond op school?’
Groepjes deelnemers schreeuwden de antwoorden door elkaar. Behalve de mijne, die getiteld was ‘vrienden van na de studie’ en naast mij bestond uit één collega en een meisje met wie haar broer sinds een paar maanden verkering had. We kwamen al snel hopeloos onderaan het klassement te hangen. Wisten wij veel dat ze vroeger met zowel een SP’er als een VVD’er had gezoend.
Tijdens de finale, waar wij uiteraard niet aan mee deden, vroeg ik me inmiddels af waarom ik überhaupt aan deze hele dag had meegedaan. Waarom had ik me laten meevoeren op een pub crawl over de Wallen? Waarom heb ik urenlang oprecht gedaan alsof ik het leuk vond om mokken te beschilderen met vagina’s in verschillende tinten turquoise? Welbeschouwd kende ik de vrouw voor wie dit alles opgetuigd was nauwelijks. Waarom was ik überhaupt uitgenodigd voor haar trouwerij?
‘Formattering van vriendschap’
Het vrijgezellenfeest en de toenemende geestdrift waarmee dat gevierd wordt, past perfect in wat ik de ‘formattering van vriendschap’ noem. De trend waarbij vriendschappen steeds meer gevat worden in de vorm van vaste, vaak online aangestuurde en vervolgens ook digitaal gedeelde rituelen. Denk aan 21-diners, jaarlijks terugkerende wintersportreisjes of vaste bezoeken aan festivals, aan vrijgezellenfeesten dus. Maar ook aan huwelijken dan wel liefdesfeesten, babyshowers en genderrevealparty’s – al dan niet in een variant waarin het geslacht nadrukkelijk in het midden wordt gelaten. Vriendschap lijkt steeds minder de niet-lineaire, onvoorspelbare relatie tussen twee of meer mensen te mogen zijn die het in essentie is. Het lijkt steeds meer geuit te moeten worden in vooraf bepaalde, herhaalbare formats. Het fundament onder vriendschap lijkt almaar meer te bestaan uit WhatsAppgroepen met datumprikkers en open tikkies voor cadeaus; steeds minder uit, nou ja, vriendschap zelf.
Mealtrains: de guerrillavariant van Uber Eats
Recent hoorde ik voor het eerst over het fenomeen mealtrain, een concept dat kennelijk steeds populairder wordt onder vriendengroepen van mijn leeftijd. Het idee is dat alle leden, nadat een van hen een kind heeft gekregen, gezamenlijk een kookestafette optuigen. Elk lid krijgt een dag van de week toebedeeld – of meerdere dagen, of juist minder, afhankelijk van de grootte van de groep – waarop diegene voor desbetreffende vriend(in) moet koken en het eten op een vast tijdstip naar diens huis moet brengen. De kersverse ouder hoeft alleen maar de deur open te doen en het eten voor die dag in ontvangst te nemen. Er bestaan ook mealtrains waarbij deelnemers afspreken het eten buiten voor de deur of op de overloop neer te zetten. Dit zodat de vrienden in kwestie elkaar niet hoeven te groeten. Scheelt de nieuwe ouder weer sociale energie.
U vraagt, wij draaien
Een kleine rondvraag in mijn eigen omgeving leerde me dat vrijwel iedereen al met dit fenomeen bekend was. Het bleek dat om mij heen meer mensen wel dan niet in mealtrains te hebben gezeten. ‘Ik zit er momenteel in twee tegelijk,’ vertelde een vriendin, die in een vriendengroep zit waarin kort na elkaar twee leden bevielen. Op haar telefoon liet ze zien hoe ze in haar mail de tijden en plaatsen doorkreeg waarop ze haar zelfgekookte linzensoep of huisgemaakte lasagne kon afleveren. Twee keer per week bij de ene vriendin, één keer per week bij de ander. Het leverde haar niet alleen een flinke kookklus op, maar ook een ingewikkelde fietstocht door de stad op verschillende momenten van verschillende dagen – de ene vriendin wilde haar maaltijd op maandag om vier uur, de ander juist om half zeven, op dinsdag en donderdag. Een van de twee had een glutenallergie.
‘Mag je ook afhaaleten inleveren,’ vroeg ik. ‘Of iets kant-en-klaars van de supermarkt?’ Mijn vriendin dacht even na, zei toen: ‘Dat kan wel, maar …’ Iedereen in haar mealtrains maakt alles zelf, legde ze uit. Dan voelde het toch raar om als enige met een magnetronmaaltijd te komen.
