het-veranderende-vrouwenbrein-is-geen-mysterie-meer-maar-waarom-duurde-dat-zo-lang-407155
©Marc de Groot voor Vogue Nederland

Vandaag werd ik wakker met een opvallend nieuwsbericht: ‘Voor het eerst zicht op vrouwenbrein tijdens puberteit, zwangerschap en menopauze’, kopt de NOS. Ik vroeg me hardop af of ik tijdens mijn slaap in een tijdmachine was gestapt. Weten we dit nu pas? Alsof het vrouwenbrein een onontdekte diersoort is waarop onderzoekers zijn gestuit tijdens een expeditie naar een van de meest geïsoleerde delen van deze planeet. We weten eerder van het bestaan van een fluorescerende spin of waar de vermeende G-spot van een man zit dan hoe het brein van een vrouw verandert naarmate ze ouder wordt.

Onderzoek naar het vrouwenbrein

Onderzoekers van het Pregnancy Brain Lab van het AmsterdamUMC hebben voor het eerst in kaart gebracht wat er tijdens de eerste menstruatie, de zwangerschap en de menopauze verandert in het brein van vrouwen. Ze bekeken MRI-scans van vrouwen en zagen hoe de hersenen veranderen tijdens de menopauze, vergeleken met de eerste menstruatie en zwangerschap. Zo neemt het volume van gray matter – het deel van de hersenen waar alle functies zitten – af in de puberteit en tijdens de zwangerschap, terwijl het tijdens de menopauze relatief stabiel blijft. Dat is niet iets negatiefs. “Het lijkt erop dat het brein zich op deze manier reorganiseert om zich klaar te maken voor nieuwe taken”, zei Sophie van ’t Hof, neurowetenschapper en uitvoerder van het onderzoek, tegen de NOS.

Elke week onze beste artikelen in je inbox? Schrijf je hier in voor de Vogue-nieuwsbrief

En daarmee is dit het eerste onderzoek dat kijkt naar welke veranderingen in het volledige brein plaatsvinden tijdens de menopauze. Die blijken dus anders te zijn dan tijdens de puberteit en zwangerschap. Waarom dat zo is, weet Van ’t Hof en haar team nog niet. Het zou te maken kunnen hebben met de geslachtshormonen: tijdens de menopauze nemen die af, terwijl ze in de andere fases juist toenemen. Om daarachter te komen is, uiteraard, meer onderzoek nodig. “Het mooie van deze studie is dat we deze levensfasen nu met elkaar kunnen vergelijken”, aldus Van ’t Hof.

Ondergeschoven kindje

Hear hear voor de onderzoekers, maar het is schokkend om te lezen dat dit een first is in de medische wereld. We weten inmiddels wel dat vrouwengezondheid het ondergeschoven kindje in de medische wetenschap is. (Sinds 1993 wordt er in klinisch en wetenschappelijk onderzoek pas echt aandacht besteed aan het vrouwenlichaam, dat toch anders in elkaar bleek te zitten dan dat van een man. Daarvoor was de ‘gemiddelde man’ – rond de veertig en vaak wit – de universele standaard voor de mens.) Dat is, hoe triest ook, niets nieuws. Maar je zou toch denken dat in die 33 jaar de hersenen van vrouwen gedurende hun levensloop wel eens waren bekeken?

Het is het zoveelste voorbeeld van ongelijkheid tussen mannen en vrouwen, dat in elk aspect van onze samenleving – van werk en economisch (hallo loonkloof en zwangerschapsdiscriminatie) tot cultuur en sociaal (seksuele intimidatie, femicide), en dus ook wetenschap en zorg – zit vastgeroest. Gelukkig zijn er mensen zoals Van ’t Hof, die met hun onderzoek een lans breken voor vrouwen. Zij en haar team hebben nu het startschot gegeven voor verder onderzoek naar het vrouwenbrein. “Vrouwen zijn zwaar ondervertegenwoordigd in het neurowetenschappelijk onderzoek. Zeker als het gaat om de menopauze. We hebben nu een basis gelegd met dit onderzoek, maar we hebben nog een lange weg te gaan”, aldus de neurowetenschapper. Story of our lives, maar hey, we’re getting there.