Onderweg naar kantoor luister ik altijd naar een audioboek. Voor mij een moment op de dag waarop ik kan ontspannen en, omdat ik vaak naar non-fictie luister, mezelf kan informeren. Momenteel zit ik diep in Fopfeminisme van Lisa Loeb, dat in mei dit jaar is verschenen, waarin ze scherp beschrijft hoe Nederland zichzelf ten onrechte als geëmancipeerd ‘gidsland’ beschouwt, terwijl maatschappelijke structuren, politieke keuzes en hardnekkige mythes de ongelijkheid tussen mannen en vrouwen nog altijd very much alive houden. Dat het onderwerp actueler is dan ooit, blijkt wel uit de nieuwskop die ik deze week tegenkwam: ‘Nederland heeft grootste inkomenskloof tussen vrouwen en mannen van de EU‘. Nieuws dat amper nog verbaast – al helemaal als je diep in de materie van het fopfeminisme zit.
Inkomenskloof tussen vrouwen en mannen
Het is een van de conclusies uit de Gender Equality Index 2026, het jaarlijkse gendergelijkheidsonderzoek van EU-instelling EIGE. Daaruit lijkt Nederland in eerste instantie niet eens zo heel slecht uit de bus te komen: we staan op plek vijf van de in totaal 27 EU-lidstaten. Op terreinen als kennis en tijdsbesteding scoren we dan ook goed. Waar het minder goed gaat, is op het gebied van werk en geld. De EIGE concludeert dat in geen enkel ander EU-land de inkomenskloof (het verschil tussen hoeveel vrouwen en mannen verdienen in een jaar) zo groot is als hier. Dat percentage zit gemiddeld op de 11 procent, met als gevolg dat vrouwen sinds deze week de rest van het jaar eigenlijk gratis werken. Shocking, zou je zeggen, want wij zijn hier toch zo geëmancipeerd? Maar eerlijk gezegd ben ik niet verrast; het Nederlandse zelfbeeld en de werkelijkheid liggen namelijk quite far apart.
Elke week onze beste artikelen in je inbox? Schrijf je hier in voor de Vogue-nieuwsbrief
Lisa Loeb, cabaretier, schrijver en feminist, heeft het in haar boek Fopfeminisme over deze tegenstelling: we zien onszelf als een geëmancipeerd land, maar de cijfers laten iets heel anders zien. Vrouwen werken veruit het meest in deeltijd, nemen de meeste zorgtaken op zich, zijn vaker financieel afhankelijk en werken minder vaak in topfuncties, terwijl ze al jaren hoger opgeleid zijn dan mannen (meritocratie, where?). En ze verdienen dus nog altijd structureel minder dan mannen. Die ongelijkheid wordt vaak afgedaan als een kwestie van persoonlijke keuzes: vrouwen zouden er nu eenmaal zelf voor kiezen om minder te werken, maar vaak kunnen ze niet anders door maatschappelijke structuren, zoals zorgtaken die voornamelijk bij de vrouw komen te liggen. Of zoals Loeb het treffend zegt in haar boek: het is als een menu met maar één optie. Fopfeminisme dus.
In gesprek met Lisa Loeb
In short: Nederland denkt dat de emancipatie (een woord dat trouwens alleen hier gebruikt wordt; in het buitenland spreken ze van gender equality, een schaal waarop je hoog of laag kunt scoren, terwijl ‘geëmancipeerd zijn’ vrij binair is: je bent het of niet) grotendeels voltooid is, maar de cijfers vertellen een ander verhaal. Hoe komt het dat we zo weinig oog hebben voor de ongelijkheid die nog altijd bestaat? We vragen het aan Loeb.
Vogue: Nederland heeft de grootste inkomenskloof tussen mannen en vrouwen van de EU. Was je verbaasd toen je dit nieuws las, of bevestigt het vooral wat je in Fopfeminisme beschrijft?
Lisa Loeb: “Vorig jaar hadden we de een-na-grootste inkomenskloof van de EU, dus het verbaast me totaal niet dat we nu de grootste hebben. Vorig jaar scoorde alleen Oostenrijk slechter dan wij, maar die doen het nu inmiddels beter. Los van dat Nederland het gewoon niet goed doet wat betreft gendergelijkheid, worden we ook nog ingehaald door andere landen die wél actie ondernemen. Nederland staat stil: hier wordt helemaal niet de urgentie gevoeld van het verbeteren van de gendergelijkheid. Andere landen doen dat wel en voeren concreet beleid. Dus lang verhaal kort: nee, het verbaast me totaal niet dat we nu op de laatste plek staan, want we doen er ook helemaal niets aan.”








