De kostuums in The Odyssey breken met oudheid-clichés

Regisseur Christopher Nolan wilde nooit dat The Odyssey weer zo’n Hollywood-epos in de ‘zwaard-en-sandalen’-stijl zou worden. “Hij heeft een hekel aan filmclichés over de oudheid”, zegt Ellen Mirojnick, de kostuumontwerper van de film, die eerder met Nolan samenwerkte aan Oppenheimer. “We waren niet op zoek naar een historische periode. We waren op zoek naar een tijdloze periode.”

Kostuums in The Odyssey

Hoewel ze er dus voor zorgden dat het geen typisch historisch drama uit de Bronstijd werd, wilde Mirojnick wel dat dit transcendente verhaal een oud karakter zou uitstralen. “Het moest een emotionele weerklank vinden bij de moderne kijker”, zegt ze. Om die balans te vinden, maakte ze gebruik van stoffen die in die tijd beschikbaar waren. “Er was linnen, er was leer en natuurlijk was er brons”, zegt ze. “Dat was eigenlijk nog een stijlfiguur, want brons glanst in die zwaard-en-sandalenfilms meestal.”

De aftakeling van Odysseus

Odysseus is een bijzonder lastig personage om te kleden. “Odysseus gaat in ons verhaal achteruit, hij herontdekt zichzelf, vermomt zich, past zich aan en overleeft”, zegt Mirojnick. “Hij evolueert. De uitdaging bij het ontwerp was altijd om het publiek zijn aftakeling te laten voelen zonder de kern te verliezen die hem echt definieerde.” Eenvoud bleek de beste manier om zijn veranderende identiteit in de verschillende werelden waarin hij zich bevindt over te brengen. Uiteindelijk, zegt ze, “wordt het harnas eerder een herinnering dan een bron van macht.”

Ithaca was echter een ander verhaal. Terwijl Penelope (Anne Hathaway) en haar zoon Telemachus (Tom Holland) wachten op de terugkeer van Odysseus, dringt een menigte ongeduldige suiters er bij haar op aan een nieuwe echtgenoot te kiezen. Het enige glanzende brons dat kijkers in de film te zien krijgen, is te vinden bij de suiters van Penelope, zoals Antinous, gespeeld door Robert Pattinson. Op zijn kostuums zien we ingewikkelde messing versieringen. “Al deze mannen zitten daar jarenlang te wachten in de hoop koning te worden, dus laten ze zich van hun beste kant zien”, zegt Mirojnick.

Robert Pattinson in The Odyssey — ©Melinda Sue Gordon/Universal Pictures

Functionaliteit voorop

Zelfs de garderobe van de goden, die makkelijk in de fantasy trap hadden kunnen vallen, wordt gekenmerkt door functionaliteit. De Athena van Zendaya komt tot uiting, zoals Mirojnick het uitdrukt, “door haar eenvoud en terughoudendheid” en is passend gehuld in gebroken wit linnen. Als raadgever van Odysseus “moest haar aanwezigheid gewoon doordrongen zijn van dat soort beheerste autoriteit”, voegt ze eraan toe.

Elke week onze beste artikelen in je inbox? Schrijf je hier in voor de Vogue-nieuwsbrief

Hetzelfde geldt voor Calypso (Charlize Theron), die Odysseus zeven jaar lang op haar eiland vasthoudt. “Haar kostuums zijn geworteld in de realiteit van de omgeving waarmee ze verbonden is: de natuur, de eeuwigheid en het isolement”, zegt Mirojnick. “Alles waarmee ze haar lichaam bedekt, is van praktische aard.” Calypso draagt een jurk met daaroverheen een laag gaas, waarvan Mirojnick zich voorstelt dat de nimf die zou gebruiken om te vissen.

Circe is nog een voorbeeld van functionaliteit. Mirojnick creëerde een ontwerp dat Circes betoverende aard weerspiegelt, evenals iedereen die haar pad kruiste. “Ze heeft de voorwerpen verzameld van elke reiziger die bij haar langs is gekomen, en ze draagt ze met grote trots”, zegt ze. “Dat bepaalt hoe ze zich presenteert wanneer de mannen arriveren.”

Kilo’s golden metal en zeldzaam paars

Mirojnick koos echter voor een andere aanpak bij de mortal queens. Wat Helen (Lupita Nyong’o) betreft, om wie de Trojaanse Oorlog werd gevoerd, besloot Mirojnick dat zij iets verdiende dat op een harnas leek. De kostuumontwerper vond haar inspiratie voor Helen aanvankelijk in een standbeeld zonder hoofd, wat haar ertoe bracht om voor de koningin een borst- en schouderplaat van geborsteld brons te maken met behulp van een enorm stuk goudkleurig metaal.

Anne Hathaway in The Odyssey — ©Melinda Sue Gordon/Universal Pictures

“Toen we het pasten, vroeg ik Lupita: ‘Gaat dit wel goed zitten? Het weegt zo’n ruim dertien kilo'”, herinnert Mirojnick zich. Het antwoord van Nyong’o? “Ik heb wel eens dertien kilo aan parels gedragen. Dan kan ik ook wel dertien kilo aan golden metal dragen.”

Maar het zware harnas was niet de enige uitdaging voor Nyong’o – ze nam ook de rol van Clytemnestra op zich, de vrouw van Agamemnon. Om een visueel onderscheid tussen de twee personages te creëren, kleedde Mirojnick haar in Tyrisch paars, een uiterst zeldzame tint die werd verkregen uit de slijmklieren van zeeslakken. (Een onvoorstelbaar arbeidsintensieve onderneming: er waren wel 12.000 slakken nodig om één gram kleurstof te produceren.)

Tijdloze aantrekkingskracht van The Odyssey

En hoewel The Odyssey de tien jaar durende zoektocht van Odysseus naar huis beschrijft, blijft zijn vrouw Penelope op haar plek. “In plaats van visuele verandering hebben we haar kostuums uitgedrukt door middel van subtiele verschuivingen in het silhouet, zoals verzachting of verscherping, lagen die meer van elkaar worden gescheiden, en het gebruik van de kleuren van het paleis”, zegt Mirojnick. “Zij behoudt een koninkrijk door haar stilte, terwijl Odysseus overleeft door beweging.”

Wanneer mensen naar The Odyssey kijken – of dat nu is of jaren later – hoopt Mirojnick dat de kostuums helpen om de tijdloze aantrekkingskracht van dit oude epos tot uitdrukking te brengen. Of zoals ze het zelf zegt: “We ontwerpen geen historisch tijdperk, maar creëren in feite een mythologie.”