Vogue's Xavièra Aubri: 'Black beauty is te lang in hokjes geduwd'

Haar bloedlijn is sterk, evenals de wil om verhalen te vertellen die ertoe doen. Vogue’s Xavièra Aubri is trotser dan ooit op Rise: een persoonlijke serie over de zoektocht naar je wortels, individuele schoonheid en vooruitgang.

Omdat we vandaag, op 1 juli, Keti Koti herdenken en vieren, plaatsen we het gesprek dat we met Aubri hadden voor Vogue’s juli/augustus 2023-nummer opnieuw.

Black beauty

De serie is naast beeldschoon vooral gemaakt met een duidelijke boodschap. “Ik wil laten zien dat individuele schoonheid prachtig is. Black beauty is te lang in hokjes geduwd. Alsof je als vrouw van kleur alleen goed bent als je op Naomi Campbell lijkt. Of je nou rode sproeten, volle lippen, big hair of sterke jukbeenderen hebt: het is allemaal mooi. Daarom is representatie nodig, alleen dan zie je dat je er mag zijn.” Dat weet Xavièra als geen ander. “Als jong meisje keek ik iedere zaterdagochtend naar CNN Style en was geobsedeerd door wat ik zag. Maar de modellen waren destijds allemaal wit. Ik kon me niet met ze identificeren.”

Elke week onze beste artikelen in je inbox? Schrijf je hier in voor de Vogue-nieuwsbrief

Pas toen ze Chrystèle Saint Louis Augustin zag, veranderde er iets in haar. “Ik zag een afrocentrisch model met natural hair op een Vogue-cover. Dat was een herkenningsmoment. Eindelijk zag ik dat er meer soorten schoonheden de catwalk betraden. Ineens leken alle gradaties binnen Afro-uiterlijkheden welkom, zoals mijn grote bos krullen. Het schoonheidsideaal was eerder nog steil haar. Zo droeg Naomi altijd steile haarstukken. Door Chrystèle zag ik dat ons haar ook mooi was. Het werd mijn meisjesdroom dezelfde inspirerende verhalen te vertellen.”

Black beauty in de modeserie 'Rise' in Vogue's juli/augustusnummer — ©Jouke Bos, Vogue Nederland, juli/augustus 2023

Kroon van vrijheid

En zo geschiedde. Voor Rise had Xavièra maar één model op het oog dat haar verhaal kon overbrengen: Tianna St. Louis. “Geloof me, er is geen foto die haar schoonheid recht kan doen. Ze heeft zo’n bijzondere uitstraling, ze ademt licht en blijdschap. Haar haren dansten in de wind tijdens de shoot op Curaçao, het zat als een kroon van vrijheid op haar hoofd.” Het zien van Tianna’s natuurlijke schoonheid was bijzonder, vooral omdat black hair een rijke (en beladen) geschiedenis heeft. “Er zijn hele volken die communiceerden met hun haar, of geloofden dat het een spirituele betekenis heeft. Voor velen was het de essentie van hun identiteit. Maar in de slavernijperiode werd het haar van totslaafgemaakten afgeschoren. Dat was extreem vernederend. Hele identiteiten en culturen werden daardoor onderdrukt.”

Curaçao kent nog altijd plekken waar het slavernijverleden zichtbaar is. Neem Den Dunki. Wat nu een nationaal park is, fungeerde eerder als een ‘herstellingskamp’ voor net aangekomen totslaafgemaakten. “Ik bezocht die plek en stelde me ineens voor hoe het moet zijn geweest daar toen te zijn. Beeld je eens in: je komt na een helse boottocht aan op het eiland, je bent ziek, gedesoriënteerd, je familie wordt uit elkaar gerukt, je begrijpt de taal niet, je weet niet hoe lang je al onderweg bent en waar je naartoe gaat. Dat besef kwam heel hard binnen.”

Een duik in de familiegeschiedenis

Er is eindelijk een periode van nadenken, terugblikken en vooruitkijken aangebroken voor nazaten, denkt Xavièra. “Mijn generatie heeft daar voor het eerst tijd voor. Onze voorouders hebben eeuwenlang alleen maar in survival mode geleefd, iedereen probeerde zijn of haar kinderen een beter leven te geven dan ze zelf hadden. Mijn generatie moet ook knokken, hoor. Maar we hebben nu pas de tijd om écht te beseffen en te onderzoeken wat er is gebeurd.”

Ze dook, weken voor de shoot, het Nationaal Archief in om uit te zoeken wie haar voorouders zijn. Met hulp van historicus Coen van Galen van de Radboud Universiteit en archivist Maartje van de Kamp zocht ze naar haar stamboom, en probeerde ze haar familiegeschiedenis te ontrafelen. Dat ging allesbehalve makkelijk. “Er zit zoveel trauma en mysterie in mijn bloedlijn. De helft van mijn stamboom kwam in andere landen en op andere eilanden terecht door wat er gebeurde tijdens de slavernij. Gelukkig kreeg ik hulp en bleven we graven. Ik heb nu de namen van alle vrouwen in een van de familielijnen kunnen vinden.”

Dat leverde een bijzondere vondst op: “Mijn lijn gaat terug naar Amelia Sijblok, en haar moeder, mijn stammoeder, heet Afrika. Mama Afrika. Ik moest mijn tranen bedwingen toen ik haar naam las, net als Maartje: ook zij kreeg een brok in haar keel. Want die naam was totaal niet gebruikelijk voor totslaafgemaakten. Ze werden Lotje, Wilhelmina of soms zelfs ‘Ik weet het niet’ genoemd als een slaveneigenaar geen zin had een naam te bedenken. Mama Afrika’s naam is prachtig, zo poëtisch. Het is een bevestiging van waar mijn maternal roots liggen.”

Fighting spirit

Xavièra besloot dieper op de materie in te gaan. Ze las onderzoeken en verslond papers over de slavernijperiode in het Nederlandse Caribisch gebied. “Zo vond ik de slaveneigenaar van mijn familie: Cornelis Ascanius van Sypesteyn. Ik bezocht het Haagse pand waar hij woonde, betaald van geld dat hij verdiende dankzij mijn familie, die voor hem moest werken. Types als hij behandelden mijn mensen als vee, of nog erger: als handelswaar, zielloze objecten. Die hele periode was een grote misdaad tegen de mensheid. Toch ervaar ik, naast pijn, vooral kracht. De kracht die van generatie op generatie is doorgegeven om maar door te gaan, ondanks omstandigheden, en te midden van complete dalen te blijven bouwen, bouwen, bouwen. Mijn lijn is extreem weerbaar en fier.”

Zwart hoofdstuk

Nu wil Xavièra zich ook inzetten voor volgende generaties. “Op educatief vlak moet er extreem veel veranderen. Goed onderwijs is de sleutel, maar scholen gaan helemaal niet diep in op deze materie. Dit is geen zwarte bladzijde, maar een zwart hoofdstuk in onze geschiedenis. In mijn tijd betrof de slavernijperiode maar een klein kader in ons lesboek. Door een eerlijker weergave van de geschiedenis wordt ons trauma erkend en leren we van het verleden.”

Ondertussen blijft ze doen wat ze het beste kan: verhalen vertellen. “Ik heb vanuit mijn ziel gewerkt tijdens deze shoot, er zit veel van mezelf in. Alles heeft een betekenis, ook de titel, een verwijzing naar het gedicht Still I Rise van Maya Angelou. We moeten opstaan en vooruitgaan met elkaar, wit en zwart, amen. Met de donkere waarheid van ons verleden als een gids voor wat we in de toekomst beter kunnen doen.” Xavièra maakte haar meisjesdroom waar. Nu heeft ze nog één wens. “Als ook maar één iemand de wilskracht krijgt om haar doelen te bereiken door deze serie, ben ik tevreden. Droom, alsjeblieft. Droom groter dan ik ooit heb gedaan. Dat mag, waar je ook vandaan komt.”

Dit artikel is oorspronkelijk gepubliceerd in het juli/augustus 2023-nummer van Vogue Nederland.

Fotografie Jouke bos/Witman Kleipool, Styling Xavièra Aubri Haar en Make-up Tianna Anita Jolles voor Armani Beauty, Model Tianna St. Louis/Oui Management, Lokale modellen A’Janae/Grace Model Management, Eugenee Anita, Dee-Seany Winklaar, Haar en Make-up lokale modellen Earlisha Sterling/Urban Roots Curacao Dansers Claudemy Fransina, Marlisetty Paulus, Tiffany Plantijn Miliner Shurendi Pieternella, Fotografieassistentie Steven De Kok, Productie Leah Zonneveld, Met dank aan Avila Beach Hotel, Curaçao Tourist Board, Nationaal Park Shete Boka Curaçao, Kimley Penniston, Stichting Carmabi