Vrouwen komen meer op voor hun eigen genot tijdens seks. Ik denk dat dat ook komt doordat er op Instagram meer over seksualiteit wordt gepraat: er zijn veel onlinekanalen die video’s delen over vrouwelijk plezier tijdens seks. Dat is ook een soort emancipatie.”

LEES OOK

‘Decentering men’: waarom Gen Z’ers niet langer leven voor de aandacht van mannen

Jeanne Ballion

Tegelijkertijd staan er hits als Satisfyer van Roxy Dekker in de top 10 – ook wel een sign of the times.

“Als het gaat om het normaliseren van seksueel plezier, is dat geweldig. Ik spreek ook weleens seksuologen die tegen de satisfyer zijn, omdat vrouwen er ‘te makkelijk door zouden klaarkomen’. Dat vind ik belachelijk. Wie bepaalt nou hoe makkelijk het wel of niet mag zijn voor een vrouw om klaar te komen? Bovendien zou dit nooit over mannen gezegd worden – hij komt nu te makkelijk klaar. Achter de afwijzing van zoiets als de satisfyer zit precies hetzelfde patroon als bij het neerkijken op pijnbestrijding tijdens bevallingen. Dat hele puriteinse idee dat vrouwen pijn moeten lijden, dat alles zwaar moet zijn – zelfs als het gaat om klaarkomen.”

Is er ook een argument tegen de satisfyer?

“Het enige argument dat ik snap, is dat sommige seksuologen zeggen dat je lichaam went aan zo’n sterke mechanische stimulatie. Daardoor leer je minder goed opwinding van binnenuit te herkennen – je wordt voor je seksuele genot afhankelijk van een apparaat. Zo’n satisfyer kan een puur lichamelijk orgasme geven, en dat is maar een deel van seksueel genot. In de seksuologie spreken we van seksuele opwinding als de combinatie van je lichaam én je hoofd opgewonden is.

Uit onderzoek weten we dat dat bij vrouwen vaker uit elkaar ligt. Als we porno zien, reageert onze clitoris vaak meteen, maar in ons hoofd zijn we dan nog niet per se geil. Bij mannen loopt dat vaker gelijk op, ook omdat hun geslachtsdeel zichtbaar is en ze er comfortabeler mee zijn. Ook speelt mee dat maatschappelijk gezien meer van mannen wordt verwacht dat ze seks willen, terwijl seksuele opwinding bij vrouwen vaak gezien wordt als iets ‘sletterigs’.”

We komen uit het MeToo-tijdperk, waarin grenzen aangeven centraal kwam te staan. Uit een Brits onderzoek onder tweeduizend jongeren bleek dat het merendeel sporten, vrienden zien, slaap én skincare allemaal belangrijker vindt dan seks. Zijn we wat seks betreft misschien té begrensd geworden?

“Ik denk dat er te veel focus is komen te liggen op grenzen. Om te ontdekken wat seksualiteit voor jou is, moet je soms ook over je grenzen heen. Daarmee bedoel ik niet dat mensen elkaar seksueel geweld mogen aandoen, maar dat je vaak niet precies weet wat je wil totdat je het probeert. Ik denk dat we mede dankzij social media en porno te veel ideaalbeelden hebben geïnternaliseerd. Als je van tevoren al denkt dat alles perfect moet zijn, wordt wat niet honderd procent goed voelt al snel gezien als toxic, grensoverschrijdend of traumatisch. Consent is ook een spel.

Verder hangt of iets voor jou traumatisch is van veel factoren af. Een handeling op zich is nooit traumatisch. Een klap op je billen tijdens het uitgaan kan voor de één heel heftig zijn, terwijl de ander het niet eens doorheeft. Ik denk dat we iets minder gefocust zouden moeten zijn op grenzen, en meer op communicatie. Minder op afwijzen en meer op wensen. Niet alleen: wat wil je niet, maar meer: wat wil je wel?”

LEES OOK

Anja Rubik over stichting SexEdPL, doorbraakmoment met Inez & Vinoodh en een Vaccarello love affair

Femke Habraken en Sanne van Rij

Praten we dan te weinig over seks?

“Nou, mijn eigen vriendinnengroep praat juist veel over seks – misschien wel té veel. Maar wat me opvalt: als er tijdens een date iets gebeurt wat we niet fijn vonden, vertellen veel mensen dat wél uitgebreid aan elkaar, maar bijna nooit aan die date zelf. Terwijl je diegene vermoedelijk nooit meer hoeft te zien. Eigenlijk kun je die persoon dus net zo goed gewoon appen: ‘Hé, dit en dat vond ik eigenlijk niet zo chill.’ Dan leert zo iemand er nog van.

Maar kennelijk vinden mensen dat toch moeilijk, omdat we het niet leren zoiets te zeggen en bang zijn voor een negatieve reactie. Dat creëert juist extra twijfels en negatieve gevoelens over seks, en nog meer begrenzing. Zelfs tot aan de gedachte: ik begin er maar liever helemaal niet aan. Zelf doe ik dit wel altijd. Ik heb gemerkt dat het voor alle partijen een verademing is om dat soort onderwerpen meteen te bespreken – plus het draagt bij aan goede seks.”

Zijn we nu te veel op onszelf gericht als het om seks gaat? Te weinig gericht op verbinding met een ander?

“We zijn vooral seks te zeer gaan zien als een prestatie. Iets wat perfect moet zijn, net als al het andere in ons leven. Er is onderzoek gedaan naar waarom jongeren later beginnen met seks. Daaruit kwam dat jongeren het idee hebben dat het meteen moet lukken, net zoals ze op school, bij het sporten en qua uiterlijk meteen succesvol moeten zijn. Terwijl seks op jongere leeftijd doorgaans juist imperfect en rommelig is – omdat je dan nog veel aan het leren bent. En trouwens: ook als je ouder bent, blijft het zo.

Een andere reden waarom jongeren later seks hebben is social media: almaar perfecte lichamen te zien krijgen heeft direct invloed op je zelfbeeld. Jongeren denken: ik zie er niet zo uit, dus ik heb liever niet dat iemand mij naakt ziet. Daar komt bij dat voor veel jongeren porno hun enige seksuele voorlichting is. Daarin zie je lichamen die sowieso niet lijken op het jouwe, omdat ze volstrekt onnatuurlijk zijn. Met binnenste vulvalippen die kleiner zijn dan de buitenste, bijvoorbeeld, terwijl het bij de meeste volwassen vrouwen juist andersom is. Je ziet vrouwen die gillend klaarkomen van keiharde penetratie, enorme borsten, piemels die de hele tijd ‘stijf’ blijven – allemaal totaal niet realistisch.”

Wat opvalt is hoeveel moeite gen Z lijkt te hebben met het stempel ‘relatie’. Ook als ze maandenlang met elkaar daten, willen ze dat vaak nog steeds geen verkering noemen.

“Ja, en tegelijkertijd zeggen ze wel expliciet tegen elkaar dat ze exclusief zijn – alleen het label willen ze niet. Interessant genoeg blijkt uit Rutgers onderzoek onder tienduizend Nederlandse jongeren wél dat seks zonder liefde nu geaccepteerder is dan tien jaar geleden. Zowel jongens als meiden denken makkelijker: je kunt met iemand naar bed zonder relatie. Dat vind ik op zich een prima ontwikkeling. Seks met verschillende partners leert je veel over je eigen verlangens en grenzen. Maar het idee dat je één iemand ontmoet en daar de rest van je leven mee bent, daar raken we steeds verder van af.”

Uit onderzoek blijkt steevast dat wereldwijd één op de tien vrouwen altijd pijn heeft bij seks. Toch hoor je vrouwen daar niet snel over. Gek, toch?

“Ik denk dus dat mensen niet altijd helemaal eerlijk zijn als het gaat om seks. Niemand zegt graag: “Ik had hartstikke pijn.” Of: “Ik vond het niet leuk.” Terwijl het juist goed zou zijn als we daar eerlijker over zijn, dan worden mensen namelijk ook minder onzeker over hun eigen seksleven. Zelf spreek ik wel vaak mensen op feestjes en bijeenkomsten die pijn hebben, misschien dat je zoiets makkelijker toegeeft aan een vreemde dan aan iemand uit je eigen sociale omgeving. Ik ken ook mensen die eerlijk zeggen dat ze het maar drie keer per jaar doen.

Dat soort eerlijkheid vind ik een verademing. Het is namelijk helemaal niet raar dat je in een lange relatie minder seks hebt dan in het begin. Als je in zo’n situatie graag seks wil blijven houden, moet je daar moeite voor doen – niet per se plannen, maar wel actief zoeken naar wat jou opwindt en wat de ander opwindt. In het begin van een relatie komt die opwinding vanzelf door de verliefdheid; maar na een paar jaar echt niet meer. Dat mensen zeggen ‘in een lange relatie wordt het altijd minder’ klopt dus niet per se. Daar kun je echt wat aan doen, als je maar van het idee afstapt dat het tien jaar lang vanzelf even geweldig moet blijven.”

Is het wellicht een klasseding – hoogopgeleide Randstedelingen die misschien juist te veel nadenken over hun seksleven? En het daardoor problematiseren?

“Misschien wel. Veel mensen hebben het idee dat ze alles goed moeten doen. Zoals veel afspreken met vrienden, een goede baan hebben en ook nog een wild seksleven. Terwijl seks juist gebaat is bij níét nadenken. Als je niet in je hoofd zit, geef je je makkelijker over aan wat er in het moment gebeurt. Als je tijdens seks nadenkt over je spreekbeurt van morgen, of over de sportles van straks, ben je niet in verbinding met de ander en ook niet met je eigen lichaam. Het idee van elke week ‘moeten’, schaamte over je ‘imperfecte’ lichaam of het idee dat je allerlei ingewikkelde standjes zou moeten ‘kunnen’ zijn allemaal echte killers voor opwinding. En die zitten behoorlijk in de cultuur van nu, zeker als het gaat om dat hele optimaliseren.”

Misschien is het idee dat we minder seks ‘moeten’ hebben dus ook wel bevrijdend.

“Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat seks ervoor zorgt dat mensen zich aantrekkelijk voelen. Maar ook voor verbinding, plezier en een gevoel van erbij horen. Dat is precies waarom het zo zonde is als het een taak wordt. Net zoals vriendschappen steeds instrumenteler kunnen worden en daardoor steeds minder diepgaand. Wat ik dus eigenlijk wel mooi vind, is dat gen Z het kennelijk niet erg vindt om het een tijd niet te doen. Ik herken in mijn eigen omgeving juist een soort schaamte – ook als je single bent – als je niet vaak seks hebt.

Het is dus inderdaad best bevrijdend om te denken: het hoeft niet. Bovendien krijg je daar soms juist weer meer zin van, omdat de druk er dan af is. Ik denk sowieso dat mensen seks veel te veel zijn gaan zien als een taak, zoals sporten of werken: eerst naar pilates, dan seks, dan nog even werken, dan snel slapen want morgen weer vroeg op. Terwijl: niemand hoeft seks te hebben. Doe het lekker niet, als je geen zin hebt. En als je het wél doet: zorg er dan voor dat het leuk is.”

Anna Marah Jansen is seksuoloog in opleiding. Ze schrijft de sekspositieve Substack Sekswijzer en maakte de podcast Thanks for Coming. Ze geeft trainingen en lezingen over seksuele voorlichting en werkt aan haar eerste boek over vrouwelijk seksueel genot.