in-gesprek-met-john-galliano-waarom-de-couture-ontwerper-met-zara-in-zee-ging-411789
©Steven Meisel

Ongeloof. Verbazing. Intrige. Het zijn slechts enkele van de vele reacties die klonken toen in maart bekend werd gemaakt dat Zara (dat onder moederbedrijf Inditex valt, de grootste modegroep ter wereld) couturier John Galliano had gestrikt voor een langdurige creatieve samenwerking. Al vielen de reacties dan weer in het niet toen Galliano vorige maand bekendmaakte zijn tentoonstelling in samenwerking met The Metropolitan Museum of Art in New York te cancelen. “Ik ben en blijf volledig verantwoordelijk voor de pijn die mijn woorden in het verleden hebben veroorzaakt”, schreef Galliano in een verklaring, verwijzend naar zijn antifeministische en anti-Aziatische uitspraken in 2010 en 2011. “En in het bijzonder voor de pijn die ik de Joodse en Aziatische gemeenschappen heb aangedaan. Daar heb ik nog altijd heel veel spijt van. Ik erken en respecteer ook dat een tentoonstelling ter ere van mijn werk voor sommige mensen te pijnlijk zou zijn.”

Zowel Galliano’s werk als naam roepen al lange tijd reacties op. Ook mensen die nooit zijn kleding hebben gedragen, hebben vaak een uitgesproken mening over zijn werk en/of over hemzelf. Het is dan ook niet zonder reden dat hij aan dit Zara-project werkt in een atelier in een statige villa in de Parijse voorstad Boulogne-Billancourt, letterlijk én figuurlijk mijlenver verwijderd van het geroezemoes en de roddels uit de stad.

Parijs is het decor van enkele van Galliano’s grootste triomfen. Bijna drie decennia lang presenteerde hij in de Franse hoofdstad alom geprezen shows die de koers van de mode keer op keer verlegden. Maar Parijs is ook de plek waar hij zijn diepste dieptepunten beleefde. In deze stad werd hij ontslagen bij Dior na de hierboven genoemde uitspraken, die volgens hem waren aangewakkerd door zijn drugs- en alcoholverslaving. Inmiddels is Galliano vijftien jaar clean en nuchter.

In gesprek met John Galliano

Toen ik Galliano in juli ontmoette – gekleed in een wijde korte broek en een olijfgroen gebreid shirt uit Dario Vitale’s eenmalige Versace-collectie – was de tentoonstelling in The Met, die toen nog niet was aangekondigd, nog geen onderwerp van gesprek. Zijn collecties voor Zara (of noem het een samenwerking, partnerschap, of pas de deux) was eerder dat jaar, in januari, in alle stilte tot stand gekomen. Het idee werd echter al veel eerder geboren, in 2022, toen Galliano Marta Ortega Pérez ontmoette, de nonexecutive chair of the board van Inditex en het brein achter Zara’s samenwerkingen. “Marta steunt creativiteit echt”, zegt Galliano. “En ze is geobsedeerd door mode.”

In het najaar van 2022 leidde die obsessie tot een tentoonstelling van het werk van fotograaf Steven Meisel in de MOP Foundation van Ortega Pérez, in La Coruña, de ‘geboorteplaats’ van Inditex in het noordwesten van Spanje. “Steven is een van mijn grootste steunpilaren geweest voor het in beeld brengen van mijn werk”, vertelt Galliano. Hij verwijst naar zijn baanbrekende portfolio voor de Amerikaanse Vogue uit 1994, waarmee de ontwerper voldoende financiële steun wist te verwerven om later dat jaar zijn inmiddels legendarische volledig zwarte herfst/winter 1995-show te kunnen organiseren. Galliano en zijn langdurige partner Alexis Roche reisden voor Meisel naar Spanje, waar ze Ortega Pérez ontmoetten. “De band begon te groeien”, vertelt hij. “En toen vroeg ze me: zou je geïnteresseerd zijn in een samenwerking?”

Zijn antwoord? Nee.

John Galliano x Zara
©Steven Meisel

Waar het allemaal begon

Galliano lacht. Dat was in ieder geval zijn eerste reactie. Hij ging op dat moment nog volledig op in zijn rol als creative director van Maison Margiela, waar hij sinds 2014 werkte. Maar hij moet toegeven: hij had ook zeker interesse. “Heel, heel lang geleden sprak ik met mijn goede vriend Alber [Elbaz] hierover. Hij was altijd ontzettend enthousiast over het idee om iets voor een highstreetlabel te doen”, vertelt Galliano.

Nadat hij Margiela in 2024 verliet, hield Galliano zich een tijdje opvallend stil. Hij bracht zijn tijd door in zijn landelijke tuin in Picardië, net ten noorden van Parijs, waar hij vooral rozen snoeide. Hij en Ortega Pérez hielden contact en spraken regelmatig af voor een lunch. Tijdens een van die lunches liet Galliano voorzichtig een nieuw concept vallen. Re{form}, zo luidde de werktitel. En, vertelt Galliano me, “ze zei: ‘Ja, laten we het doen.'”

Het idee achter Galliano’s Zara-samenwerking

Het idee dat Galliano tijdens die lunch aan Ortega Pérez voorlegde, in inmiddels gelanceerd. De collectie heeft de titel Re{form} Zara Authored by the Couturier John Galliano gekregen. Een omslachtige titel, met een juridische reden: de naam John Galliano is als merk nog altijd eigendom van LVMH. Maar er schuilt ook een creatieve betekenis achter. Zoals Re{form} al suggereert, ontwerpt Galliano niet volledig vanuit het niets. In plaats daarvan bewerkt hij bestaande kledingstukken om daar iets nieuws uit te laten ontstaan. “Het gaat om innovatie; het idee om in bestaande kledingstukken te duiken en ermee aan de slag te gaan”, zegt hij. “Ik noemde het Zara’s archief… maar in dit snelle tijdperk: wanneer is iets eigenlijk een archief?”

Wat Galliano een archief noemt, zouden de meesten van ons misschien gewoon ‘voorraad’ noemen. “Eigenlijk waren het de kledingstukken die daar lagen”, vertelt hij. “Ze werden mijn werkprototypes.” Re{form} begon met een selectie van typische Zara-stukken: een lange jas van een wolmix, een onderjurk, een katoenen overhemd. Het soort kledingstukken dat de meesten van ons wel in de kast hebben hangen. Vervolgens ging hij er samen met zijn team mee aan de slag: ze knipten in de stukken, keerden ze binnenstebuiten en ondersteboven en transformeerden elk kledingstuk tot een Galliano-ontwerp. “Hoe kon ik de vorm veranderen? De stukken opnieuw uitvinden, opnieuw vormgeven?” Dat is de vraag die Galliano zichzelf stelde, niet als ontwerper maar als ‘herontwerper’. “Er waren geen grenzen.”

John Galliano x Zara
©Steven Meisel

Het creatieve proces

Galliano’s ogen beginnen te glinsteren als hij vertelt over het creatieve proces (“Hem aan het werk zien is een inspiratie”, zegt Ortega Pérez).  Al kan hij het me niet laten zien. De uiteindelijke kledingstukken uit zijn eerste Re{form}-collectie, die de dag ervoor voor dit artikel waren gefotografeerd, waren alweer onderweg per vliegtuig naar La Coruña. Galliano moest het dus doen met beelden om zijn nieuwe werkwijze te tonen.

We bladeren door stapels foto’s die de transformatie van de Zara-kledingstukken hebben vastgelegd: van alledaagse kleding tot iets buitengewoons. Een jas van een wolmix is aan de voorkant ingekort, terwijl de zakken verder naar achteren zijn geplaatst en de revers langer zijn gemaakt. Van een onderjurk met kanten rand (in Galliano’s woorden: “een lief zomers jurkje”) is nauwelijks iets overgebleven; het item is nu een soort extravagante jabot.

Een XL Zara-overhemd is veranderd in een jasje dat is bedrukt met een trompe-l’oeilprint die leer nabootst. Zakken zijn gedraaid en verplaatst, waardoor de manier waarop het lichaam zich in de kleding beweegt verandert. “Het is wat hackers doen, wat dj’s doen: opnieuw samplen, digitaal mixen”, zegt Galliano. “Dat is de grammatica van vandaag.”

Kan ik met deze kledingstukken bijna coutureachtige silhouetten creëren? Dat is de vraag die Galliano zichzelf stelde. Een retorische vraag, want natuurlijk kan hij dat. “Dat stroomt nu eenmaal door mijn aderen.”

Galliano’s signatuur

Zelfs vandaag de dag bezorgt het bekijken van Galliano’s shows door de jaren heen op YouTube je nog kippenvel – van doorgewinterde modekenners tot een nieuwe generatie fans. Ook zijn nieuwe Zara-stukken roepen een soortgelijke opwinding op, omdat ze doordrenkt zijn van zijn kenmerkende signatuur. De collectie bevat dezelfde beheersing van kleur, dezelfde gedachte achter het knippen, plakken en vormgeven. “Ik heb nooit een idee of concept volledig losgelaten”, zegt Galliano. “Het is onderdeel van mijn identiteit, onderdeel van mijn signatuur.”

Er zijn jurken in schitterende juweelkleuren, ingenieuze technische tailoring, transparante lagen tule en obscure historische verwijzingen, waaronder hoeden die rechtstreeks uit Abel Gance’s epische Napoléon uit 1927 lijken te komen, een van Galliano’s favoriete films.

John Galliano x Zara
©Steven Meisel

Een terugkerend thema

Terwijl Galliano in de kledingstukken knipte, en deze opnieuw vormgaf, begonnen er personages tevoorschijn te komen. Mannen in korte rokjassen met hoog opgetrokken kragen, vrouwen in nauw om het lichaam gedrapeerde jurken. Het nieuwe leidde, op de een of andere manier, terug naar het oude: zijn silhouetten, overdreven en raadselachtig, doen denken aan een groep aristocratische, dandyachtige rebellen uit de tijd van de Franse Revolutie, die destijds bekendstonden als Les Incroyables (‘de Ongelooflijken’). Hun vrouwelijke tegenhangers waren Les Merveilleuses, oftewel ‘de Wonderbaarlijken’.

Ze vervullen bovendien een grote rol binnen Galliano’s oeuvre. Les Incroyables vormden de inspiratie voor Galliano’s gelijknamige afstudeercollectie aan Saint Martins in 1984. Daarin liepen opgedofte, zwaar opgemaakte decadenten in onthullende kleding over de catwalk. Het was een collectie die hem in één klap op het wereldtoneel van de mode plaatste. Het is een thema en een tijdperk waar hij steeds weer naar terugkeert: potsierlijke buitenstaanders, uitgedost in ruches en pracht en praal; rebellie uitgedrukt in kleding.

“Vive la révolution.” (Galliano zegt dit daadwerkelijk tegen me.)

Couture voor de massa

Samenwerken met Zara blijkt eigenlijk een zet die Galliano volledig typeert: altijd weer weet hij te verrassen en te verwarren. Nu de koning van de couture in zijn inmiddels meer dan veertigjarige carrière alle bastions van de haute couture heeft bestormd, waarom zou hij nu dan niet ook de highstreetmarkt bestormen? De nieuwe collectie legt bovendien een dualiteit bloot die de kern van Galliano’s werk raakt. Hoewel hij zich misschien wel het best kan uitdrukken via couture, is zijn vermogen om dromen te creëren gericht op les masses, op de massa.

John Galliano x Zara
©Steven Meisel

Voor velen zal deze Zara-collectie de eerste kennismaking zijn met een jurk van Galliano in het dagelijks leven. Een jurk die ze zich misschien daadwerkelijk kunnen veroorloven. (Zijn eerdere werk is zelfs op de tweedehandsmarkt ongekend duur: in januari brak een couturestuk van Galliano voor Christian Dior een wereldrecord toen het voor 663.000 euro werd verkocht; de Zara-collectie begint bij 25 euro.)

“Het is een eer om Johns magie voor het eerst naar een breed publiek te kunnen brengen”, zegt Ortega Pérez. Galliano benadrukt op zijn beurt dat de samenwerking “een veel groter bereik heeft dan ik ooit eerder heb gehad. Het is enorm.” Ook is hij diep onder de indruk van de faciliteiten van Inditex, met name op het gebied van stoffeninkoop en productie, die hij “verbluffend” noemt. En zoals de beelden bij dit verhaal laten zien, stelde de technische expertise Galliano in staat om zijn uitzonderlijke talenten volledig en ongeremd tot uitdrukking te brengen. “Ik ben nooit van plan geweest om het eenvoudiger of minder verfijnd te maken.”

Act three

Voor alle duidelijkheid: deze collectie is geen side step of tussenfase. Wanneer Galliano terugblikt op de omvang van zijn carrière, beschouwt hij de eerste dertig jaar – van Saint Martins tot en met zijn periode bij Dior – als act one. Zijn decennium bij Margiela vormt act two. Met Re{form}, zegt hij, begint act three. Zijn contract met Zara loopt twee jaar, waarin hij in totaal vier collecties zal ontwerpen.

Wanneer ik hem vraag waar hij naar op zoek was toen hij hieraan begon, is zijn antwoord eenvoudig. “Ik wilde dat het fun zou zijn”, zegt hij. En Re{form} is dat zeker: met zijn bonnets, mismatched plateauzolen en speelse, ondersteboven gekeerde kledingstukken. Maar de collectie is ook – onmiskenbaar – incroyable.

John Galliano x Zara
©Steven Meisel

Dit artikel is oorspronkelijk gepubliceerd door Vogue US.