Supermodel Karen Mulder keert na 20 jaar terug met een Vogue-cover: ‘Ik wilde alleen maar dat al die verschrikkelijke dingen zouden stoppen’
Ze was 'The Blonde with Class' onder de supermodellen van de jaren negentig. Karen Mulder was bovendien een van de eersten die misbruik in de mode-industrie aan de kaak stelde. Daarna verdween de Nederlandse twintig jaar lang van de radar. Tot nu.
Achteraf lijkt het opnieuw een geniale ingeving van Peter Lindbergh. In 1991 ensceneerde de fotograaf een legendarische shoot met Linda Evangelista en Karen Mulder voor de Britse Vogue. Het thema was Bonnie and Clyde, een zwart-witte roadmovie in de woestijn. Maar het was niet de androgyne Evangelista – met haar destijds korte blonde haar – die Clyde belichaamde, maar Karen Mulder, de echte bombshell, die haar lange haar nu onder allerlei hoeden verstopte en ineens zo anders leek, zoveel veelzijdiger.
Later gaf Evangelista in een interview met enige spijt toe dat zij natuurlijk eigenlijk voor de mannelijke rol bedoeld was, maar dat ze haar zinnen op Bonnie had gezet. Er ontstond onenigheid; Evangelista won. En Karen Mulder? Die deed wat ze altijd deed. “Ik wilde Clyde niet zijn”, herinnert ze zich nu, 35 jaar later, in gesprek met de Duitse Vogue. “Alleen al die dikke wenkbrauwen – ik vond dat ik er verschrikkelijk uitzag. Helemaal niet cool.” Maar ze bleef vriendelijk en glimlachte. Net zoals ze destijds misschien zoveel dingen weglachte.
Karen Mulder was The Blonde with Class onder de supermodellen van de jaren negentig
Het Nederlandse model stond onder de supermodellen van de jaren negentig bekend als The Blonde with Class. Evangelista was de kameleon, Christy Turlington de klassieke schoonheid, Cindy Crawford de All-American girl – en Karen de belichaming van haar bijnaam. Onberispelijke klasse, geen schandalen, plus een ronduit Barbie-achtig perfect uiterlijk: 1,78 meter lang, met eindeloze benen, hoge jukbeenderen en goudblonde Hollywoodgolven. Uiteenlopende ontwerpers, van Valentino tot Calvin Klein, waren lyrisch over haar.
Er werd gezegd dat bij deze vrouw zelfs de simpelste lap stof eruitzag als een verleidelijk satijnen negligé. Alexander Werz, tegenwoordig hoofd van het wereldwijde pr-bureau Karla Otto, werkte destijds bij een van de grootste productiehuizen voor modeshows. Hij maakte haar van dichtbij mee. “Karen was de meest elegante van allemaal”, herinnert hij zich. “Haar walk was onvergelijkbaar.” En natuurlijk kwam er op een gegeven moment een pop naar haar evenbeeld, want de hype rond supermodellen kende in die jaren geen grenzen.
Maar juist naast de catwalk was het haar glimlach die mensen voor haar innam. Omdat die zo open en ontwapenend was, en zo natuurlijk en oprecht leek. “Karen was niet alleen ongelooflijk professioneel – ze bracht op elke set positieve energie mee, en ze zong veel”, vertelt Christy Turlington, met wie Mulder model stond voor Valentino en Versace. Ook journalist André Leon Talley zei in een portret over haar dat ze altijd vriendelijk was, altijd beleefd.
“Ik denk dat mensen daarom juist graag met me werkten. Ik was jong en naïef. In het begin kon ik op foto’s alleen maar lachen”, zegt Mulder. Ze wist simpelweg niet hoe ze anders moest kijken. “Pas toen ik tijdens een shoot een fotograaf leuk vond, lukte het me om voor één keer sexy te kijken. Mijn agent stond versteld – ‘Oké, dat is nieuw'”, vertelt ze lachend. “Nu denk ik dat die glimlach een verdedigingsmechanisme was; vanbinnen had ik er lang niet altijd zin in. Ik was vaak veel te aardig – aardig tegen de verkeerde mensen. Maar dat is voorbij.” En alsof ze haar punt wil bewijzen, probeert ze haar mondhoeken zo neutraal mogelijk te houden.
Mulder heeft net haar eerste Vogue-covershoot in dertig jaar achter de rug. Ze vindt het geweldig. Natuurlijk is het ook een risico. Ze werd in juni 57, viel de afgelopen drie jaar flink af, kwam in de sportschool weer in vorm en trainde haar voeten. Ze draagt haar haar lang en platinablond, precies zoals vroeger, en haar gezicht is nog altijd onmiskenbaar.
Toch geeft ze toe dat ze er niet zeker van was of ze het “nog kon”. Maar zodra ze in Parijs de set op stapte en in de eerste looks uit de nieuwe collecties gleed, kwam het meteen allemaal terug. De bewegingen, de mimiek, de absolute focus, de onvoorwaardelijke professionaliteit. Het voormalige supermodel poseerde in een lakleren jas op straat bij veertig graden en had niet eens door dat de zwarte Ferrari achter haar stond te bakken in de zon. “Pas later vroeg ik me af waarom mijn vingertoppen zo gevoelloos aanvoelden”, zegt ze met een lach.
In een tv-documentaire uit de jaren negentig zei de jonge Karen Mulder dat ze het heerlijk vond om voor de camera iemand anders te zijn en zichzelf te vergeten. Had ze dat gevoel gemist? “Ja, het was heel spannend om weer in verschillende rollen te kruipen, en ik kan niet geloven hoe snel alles nu gaat”, zegt ze oprecht verbaasd. “Vroeger maakten we altijd eerst een polaroid. Dan wachtten we eindeloos op het juiste licht en wisselden we voortdurend van filmrolletje – we haalden misschien vier outfits per dag. Nu schieten ze één foto, kijken ze op de computer of de beelden goed zijn – klaar, volgende look.” De industrie is echt enorm veranderd, stelt Mulder, en dan bedoelt ze natuurlijk niet alleen de techniek.
De weg van Vlaardingen naar wereldfaam
Ze was pas 15 toen vriendinnen in haar woonplaats Vlaardingen foto’s van haar opstuurden naar de wedstrijd Look of the Year van het beroemde bureau Elite Model Management. Een menigte jonge meisjes presenteerde zich daar aan een jury van overwegend mannelijke modelscouts. In de wereld vóór social media was dat de klassieke manier om ontdekt te worden. Mulder had toen nog kort, iets donkerder haar en glimlachte verlegen naar de camera’s toen ze de voorronde in Amsterdam daadwerkelijk won. In de finale in Parijs werd ze tweede en kreeg ze meteen een modellencontract aangeboden. Elite vertegenwoordigde ook Naomi, Cindy en Linda. Het Europese hoofd van het bureau, Gérald Marie, gold als een van de bekendste en succesvolste powerbrokers in de industrie: hij was van 1987 tot 1993 zelfs getrouwd met Evangelista. Mulder had de hoofdprijs binnen.
Een glansrijke carrière
Daarna ging het snel. Het Nederlandse model scoorde de ene grote magazinecover na de andere, liep in razend tempo voor alle grote ontwerpers en was te zien in campagnes voor Guess, Versace, Yves Saint Laurent en antirimpelcrème. Met haar “buitengewone talent” was ze een van de eersten die de kloof tussen high fashion en commerciëlere merken overbrugde. In 1996 werd ze uitgeroepen tot Model of the Year; met dagtarieven van meer dan 10.000 dollar (zo’n 8,570 euro) behoorde ze tot de best verdienende modellen van het decennium. Naast haar appartement in Parijs bezat ze een penthouse in Monaco.
Mulder was bovendien niet alleen supermodel – ze was in 1998 ook een van de eerste “echte” Victoria’s Secret Angels (naast Tyra Banks) die met witte vleugels over de catwalk liep. Het was een iconisch moment dat het lingeriemerk naar nieuwe hoogten katapulteerde. “Dat was eigenlijk mijn idee”, zegt Mulder. Ze stelde de wings naar eigen zeggen voor aan de directie, omdat de serie Charlie’s Angels destijds op tv was en ze dacht dat “Victoria’s Angels” ook een soort superheldinnen konden zijn.
Achter de schermen ging het er lang niet zo glamoureus aan toe als de wereld destijds dacht. Volgens een bericht van The New York Times uit 2020 werden modellen bij Victoria’s Secret jarenlang blootgesteld aan seksuele intimidatie en pesterijen. In augustus 2021 werden de beschuldigingen geschikt voor 90 miljoen dollar, zonder dat het bedrijf schuld erkende. In 2020 publiceerde de Britse krant The Guardianeen onderzoeksreportage over de eerder genoemde Elite-topman Gérald Marie: daarin beschuldigden vier voormalige modellen – onder wie acteur Carré Otis – hem van verkrachting en gedwongen sekswerk in de jaren tachtig en negentig.
De beschuldigde ontkende de aantijgingen en het politieonderzoek werd wegens verjaring gestaakt. Volgens persbureau AFP dienden Otis en zes andere vrouwen in juli van dit jaar in Parijs nieuwe aanklachten in; een van de vrouwen zou ten tijde van de vermeende feiten minderjarig zijn geweest. De vrouwen zouden daarnaast een civiele procedure zijn gestart. Ook nu worden alle beschuldigingen ontkend, en geldt de beschuldigde als onschuldig tot het tegendeel bewezen is.
De uitspraken van Karen Mulder
Het was Karen Mulder die al rond de eeuwwisseling soortgelijke beschuldigingen uitte aan het adres van mannen in de modewereld. Op 31 oktober 2001 was ze te gast in de Franse talkshow Tout le monde en parle… (‘Iedereen praat erover…’). Dus praatte Mulder. Maar niet zoals de presentator en het publiek hadden verwacht. Mulder, toen 32, sprak over ernstig misbruik, het gebruik van drugs en zakelijke druk en bedreigingen om meisjes volgzaam te maken. Op een gegeven moment zou ze alleen nog maar hebben geschreeuwd, om vervolgens voor de camera in te storten – dat vertelden ooggetuigen en presentator Thierry Ardisson later althans.
Het optreden kan niet volledig worden gereconstrueerd of geverifieerd, omdat het nooit is uitgezonden. Der Spiegelberichtte kort na de tv-uitzending dat Ardisson de banden zelfs had laten vernietigen, onder verwijzing naar een interview dat hij gaf aan de Franse krant France-Soir, waarin hij stelde dat Mulder in “een soort paranoïde delirium” had verkeerd. Mulder herhaalde de beschuldigingen echter tegenover het Franse magazine VSD en legde een verklaring af bij de politie.
In plaats van te focussen op de ernstige beschuldigingen, werd het nieuws destijds vooral dat het supermodel enkele dagen later, begeleid door haar familie, werd opgenomen in een psychiatrische kliniek in Parijs. Ze verliet de kliniek na enkele maanden en vertelde de politie daarna dat ze alle beschuldigingen had “verzonnen”. Nog geen jaar later zou Mulder na een overdosis slaapmiddelen bewusteloos zijn aangetroffen door haar ex-vriend – een incident waarover destijds onder meer Der Spiegel berichtte. De ophef na haar opname en de sensatiebeluste speculaties over het voorval zorgden er uiteindelijk voor dat de industrie haar de rug toekeerde.
De afgelopen jaren bleef het stil rond het voormalige supermodel. Ze vertrok nooit uit Parijs, want “ik woon hier zo lang dat ik allang meer Parisienne ben dan Nederlandse”, legt Mulder uit. Ze trok zich terug uit de openbaarheid en verloor het contact met oude bekenden. Haar dochter is inmiddels 19, volgens Mulder wil ze uitdrukkelijk geen model worden en houdt ze er sowieso niet van om in de publiciteit te staan. Over de relatie met haar ouders en zus praat Mulder liever niet. Sterker nog: ze vindt het steeds moeilijker – en diep aangrijpend – om over die gebeurtenissen te spreken of ze zelfs maar helder terug te halen. Ze zegt destijds te zijn “opgesloten” en “het zwijgen opgelegd”. “Ik werd gedwongen te zeggen dat ik het allemaal had verzonnen.” Door wie, wil Mulder niet zeggen.
Zodra het gesprek op de “verschrikkelijke, onmenselijke dingen” komt die haar naar eigen zeggen destijds zijn overkomen, kapt ze het af. Ze verliest vaak de draad, en je voelt wat de confrontatie met die onderwerpen van haar vergt. Wat deze vrouw ook heeft meegemaakt, het heeft diepe littekens achtergelaten. “Ik dacht dat mensen me zouden geloven omdat ik beroemd was”, zegt ze. In plaats daarvan werd ze weggezet als gek. “Ik wilde alleen maar dat die verschrikkelijke dingen zouden stoppen – dat mannen zouden ophouden te denken dat ze alles konden maken.”
Klokkenluider van het eerste uur
In het kielzog van de Epstein-files – die blootlegden hoe jonge vrouwen systematisch werden aangeleverd aan machtige en rijke mannen, met name via modellenscouts – dook de naam Karen Mulder plotseling weer op. Niet in de bestanden zelf; Mulder stelt zelf dat ze Epstein nooit persoonlijk heeft ontmoet. Maar ineens werd dit vermeende “gekke model” op social media gevierd als een vroege klokkenluider, een heldin die destijds al op misstanden had gewezen maar niet serieus werd genomen.
De zaak Mulder is op z’n minst een schoolvoorbeeld van hoe anders de modewereld in de jaren negentig functioneerde – en werd gezien. “Het was een gesloten systeem van het Ritz, de Concorde en rijke vriendjes”, blikt Alexander Werz terug. “De ultieme starification – alles werd verheerlijkt.” Er was nog geen internet voor de massa, geen social media, alleen zorgvuldig gedoseerde blikken achter de schermen, om de industrie vooral niet te ontmythologiseren. Mulder schiet ineens te binnen dat ze thuis een hele stapel ongebruikte Concorde-tickets had liggen, omdat de tickets voor allerlei klussen gewoon binnen kwamen vliegen en er vaak te veel boekingen tegelijk waren. “We werkten echt veel, en hard.”
Andere tijden
Een begrip als mental health bestond destijds niet eens in de industrie. Er was sowieso veel minder bewustzijn. Zelfs minderjarige meisjes gingen soms zonder begeleiding naar castings. Kate Moss vertelde een paar jaar geleden in een radioprogramma van de BBC dat ze als 15-jarige wegrende van een fotoshoot omdat de fotograaf wilde dat ze haar bh uittrok. Tegenwoordig, als hoofd van haar eigen modellenbureau, laat ze geen enkel meisje zonder agent naar een shoot gaan. In het algemeen moeten modellen inmiddels meerderjarig zijn om te mogen werken, en veel processen zijn een stuk transparanter. Bovendien zijn zowel topmodellen als nieuwkomers zichtbaarder dan ooit dankzij hun eigen social media. Misbruik of nare ervaringen worden daar regelmatig openlijk aan de kaak gesteld.
“Ik denk dat er echt veel is veranderd”, zegt Mulder; ze hoort het nu steeds opnieuw. Na jaren sprak ze onlangs weer met vriendinnen als Helena Christensen en Stephanie Seymour over vroeger, ook over hoe geweldig het is dat velen van hen nog altijd werken. “Dat hadden we destijds nooit voor mogelijk gehouden”, zegt Mulder. Toen castte men simpelweg een gezicht van 20 voor cosmeticacampagnes gericht op vrouwen van in de zestig. “Vanuit het perspectief van nu is dat ronduit surrealistisch.” Nadja Auermann, met wie Mulder onder meer voor Valentino liep, schrijft desgevraagd aan Voogue dat ze erg blij is met Karens terugkeer. “De modewereld heeft baat bij vrouwen met ervaring, karakter en authenticiteit. Karen heeft zoveel te bieden – ik weet zeker dat mensen meteen zullen zien waarom ze altijd al iets heel bijzonders was.”
Mulder geeft toe dat ze zich lang niet klaar voelde. Het benodigde zelfvertrouwen ontbrak. “Maar nu is volgens mij het juiste moment om terug te komen. Ik ben niet meer wie ik was. Ik kijk met louter positiviteit naar de toekomst.” De afgelopen weken kreeg ze verschillende aanbiedingen. Enkele topontwerpers willen dit seizoen met haar werken – vooral natuurlijk vanuit de modehuizen waar ze als supermodel iconische momenten creëerde. In elk geval staat er voor september een grote catwalkcomeback op de planning. Heeft ze die legendarische walk van vroeger nog? “Laatst heb ik op mijn tenen een stukje heen en weer gelopen om het uit te proberen”, zegt Mulder met een opgeluchte glimlach. “Ik weet zeker dat ik het nog kan.”
Dit artikel is oorspronkelijk gepubliceerd door Vogue Germany.
Denk je aan zelfdoding? Bel dan 24/7 gratis en anoniem 113 of chat op 113.nl.
